Vùng Đại Hồ ở Trung Quốc bị ô nhiễm nặng nề. Ảnh chụp năm 2007 (Nguồn: University of North Carolina at Chapel Hill)
Dưới hàng tựa ''Người sống sót sau ngục tù Trung Quốc'', Le Monde nêu lại câu chuyện của ông Ngô Lực Hồng, một trong những người đầu tiên vào năm 2007, đã lên tiếng tố cáo tác hại ô nhiễm ở Đại Hồ. Trong nhiều năm trời, nhà bảo vệ môi sinh độc lập này, luôn tố cáo sự kiện nước thải của các nhà máy hóa chất vùng Nghi Hưng, gây ô nhiễm các nguồn nước.
Ông điều tra, tìm chứng cứ và báo động cho cơ quan bảo vệ môi trường của Nhà nước. Hành động của ông được báo chí khen ngợi, và năm 2005, ông được chọn làm trong 10 nhà bảo vệ môi sinh trong năm.
Thế nhưng ông Ngô Lực Hồng đã trở thành cái gai đối với chính quyền địa phương. Năm 2007, công an đã đến bắt ông trong đêm. Ông bị đưa ra xử kín, bị giam 3 năm và chỉ được tự do cách đây đúng một tháng, vào trung tuần tháng 4 vừa qua.
Ông kể lại với phóng viên Le Monde, cực hình mà ông phải chiụ: bị đánh đập, tay bị đốt dã man... để buộc ông ký vào bản thú tội. Công an còn doạ sẽ giấu ma túy tại nhà ông để ông bị kết án nặng nề, còn doạ sẽ bắn chết ông, và không ai làm gì được họ vì họ sẽ khai là ông bị xuất huyết não.
Trong suốt thời gian bị cầm tù, ông bị nhốt trong một phòng giam không cửa sổ, không được nói chuyện với ai, ăn thì chỉ được một bát thức ăn và phải ăn nhanh trong một phút rưỡi.
Bài báo nhắc lại là một tháng sau khi ông Ngô Lực Hồng bi bắt, thảm hoạ ô nhiễm ở Đại Hồ, mà ông tố cáo, đã lan ra trên quy mô đáng ngại với một lọai rong độc hại chiếm một diện tích rộng lớn. Tình hình nghiêm trọng đến nỗi thủ tướng Ôn Gia Bảo phải đến nơi xem xét, và quân đội được huy động để giúp dọn sạch hồ.
Các nhà máy hoá chất trong vùng bị quy trách nhiệm trong vụ ô nhiễm. Nhưng ông Ngô Lực Hồng thì vẫn bị giam. Giới trí thức, bảo vệ môi sinh, nhà báo đã cố gắng vận động cho ông nhưng hoài công. Hiện nay, theo bài báo, nhà bảo vệ môi sinh vừa được tự do, muốn đưa ra ánh sáng việc ông bị giam cầm và phải chiụ những cực hình nói trên.
Thái Lan: những người nghèo ủng hộ phe Áo Đỏ
Ngoài Trung Quốc, Le Monde còn nhìn sang Thái Lan, với bài phóng sự ở vùng nông thôn Samut Sakhon, gần thủ đô Bangkok. Người dân ở đây rất ủng hộ phong trào Áo Đỏ, mặc dù rất ít người tham gia biểu tình.
Thăm hỏi người dân, tác giả bài báo càng hiểu thêm lý do vì sao họ trung thành với cựu thủ tướng Thaksin: như ở những nơi khác, chính sách hỗ trợ nông thôn của cựu thủ tướng, các khoản tín dụng đã cải thiện hẳn đời sống của họ.
Việc ông Thaksin lợi dụng chiếc ghế thủ tướng để làm giàu không thấy người dân ở đây nhắc đến. Có lẽ đối với họ, trên nguyên tắc thì các chính khách đều là những người tham nhũng, nhưng ít ra thì ông Thaksin còn quan tâm đến nông dân.
Một điểm khác khiến người dân tại đây tiếc rẻ thời Thaksin, đó là sinh hoạt dân chủ: họ không còn được bầu xã trưởng như trước. Trước đây thì cứ 5 năm họ bầu lại lãnh đạo của họ, giờ đây như một nông dân bực dọc giải thích: dù tuổi tác thế nào, tài cán ra sao thì xã trưởng của họ sẽ tại chức cho đến 60 tuổi. Họ không thể truất phế nhân vật này qua lá phiếu.
Trong phần kết luận, tác giả bài phóng sự trích lời một viên chức trẻ, Thitipong, đánh giá là nhũng vấn đề mà Thái Lan phải đối phó, nhiều vô kể, và nó vượt quá số phận chính trị của ông Thaksin.
Chỉ có một điều mà người dân tại đây mong mỏi, đó là chính phủ mới, dù thuộc phe phái nào đi chăng nữa, quan tâm đến số phận những người nghèo. Đứng về mặt dân chủ, thì họ cũng biết là tại Thái Lan, không phải họ muốn nói gì thì nói, họ không thể nói tất cả những gì họ suy nghĩ.
Tổng Thống tương lai của Philippines cần chứng tỏ tài năng
Dưới tựa đề Benigno Aquino, người thừa kế của các ''anh hùng'' của nền dân chủ Philippines, báo Pháp hôm nay đã nêu kết quả tạm thời cuộc bầu cử Tổng Thống Philippines theo đó con trai của cố tổng thống, bà Corazon Aquino đang trên đà chiến thắng. Tuy nhiien các báo đếu cho là ''Noy Noy', còn phải chứng minh khả năng của mình.
Trong mắt của le Figaro, Noy Noy là một nhân vật mờ nhạt, được lòng dân nhờ di sản chính trị của bố mẹ. Sau 9 năm của tổng thống Goloria Arroyo với nhiều vụ tai tiếng tài chính, người Philippiné muốn tìm một nhân vật trong sạch. Cuộc vận động tranh cử của Noy Noy, chống tham nhũng đã có hiệu quả.
La Croix nhìn thấy: Philipines đã bầu tổng thống trong bối cảnh bạo động khiến 10 người thiệt mạng. Cử tri đã đến phòng phiếu bầu lại tổng thống, 250 dân biểu và một nửa ghế thượng viện cùng với thị trưởng, lãnh đạo điạ phương. Nhưng điều mà tác giả bài phóng sự nêu bật là cảnh gian lận mua chuộc phiếu bầu, và truyền thống phe phái gia đình trị.
Một nhà quan sát quốc tế giải thích là việc mua phiếu, gian lận có thể diễn ra trước lúc bỏ phiếu và kết quả dễ bị thao túng sau khi phòng phiếu đóng cửa. Theo nhân vật này thì việc bỏ phiếu qua máy điện tử không bảo đảm là không có gian lận.
Theo bài báo, việc mua phiếu đã diễn ra trước lúc bầu cử từ thủ đô Manila cho đến các đảo Mindanao, Cebu hay Palawan. Bài báo nêu ví dụ đô trưởng mãn nhiệm Roberto Eusebio, có nhiều khả năng tiếp tục giữ chiếc ghế, vì như một cử tri giải thích, ông có nhiều tiền hơn đối phương.
Không những thế còn vấn đề quyền thế, phe cánh. Tác già bài phóng sự nêu các mối quan hệ chằng chịt, như vợ Roberto là em của bộ trưởng đặc trách ngân sách của bà Arroyo, người cùng danh sách với Roberto là con của bộ trưởng ngoại giao trong chính phủ Arroyo...
Còn về người về đầu trong cuộc đua giành chiếc ghế tổng thống là Benigno Aquino, thì thực tế cho thấy là một chế độ gia đình trị này thay vào một chế độ gia đình trị khác...
Trong phần kết luận, bài báo trích nhà văn Philippines, Francisco Sionil José, phân tích là tham vọng của các chính khách là duy trì vị trí ở thượng tầng nhà nước. Ngày nay, theo ông, giới lãnh đạo chính trị Philippines lên án tệ nạn tham nhũng nhưng họ vẫn tiếp tục chấp nhận các hành động đút lót, tham ô vì lòng trung thành với gia đình, bạn bè, chứ họ không hành động vì lợi ích chung.
Kế hoạch tài chính 750 tỷ euro của Châu Âu: kết quả hành động can thiệp của Obama?
Đây là chủ đề thời sự hàng đầu hôm 11/5 trên tất cả các báo, và được nhìn dưới những góc độ khác nhau tùy theo khuynh hướng tả hay hữu: báo kinh tế Les Echos hoan nghênh trong hàng tít lớn: đồng euro mọi người thở phào nhẹ nhõm, Le Figaro thì nhấn mạnh trên sự phấn khởi của các thị trường chứng khoán hôm 11/5, sau thông báo của kế hoạch. Hai tờ Libération và l'Humanité thì nhìn đến cái giá phải trả đối với các quốc gia và người dân, phải thắt lưng buộc bụng. Riêng Le Monde thì tóm lược tình hình chung trong hàng tựa với một câu hỏi: Thoả thuận của Châu Âu trấn an thị trường nhưng có cưú vãn được đồng euro hay không?
Le Figaro đã nêu bật vai trò quyết định của Washington, đúng hơn là của Nhà Trắng đã thuyết phục được Đức, vẫn đắn đo đến giờ phút chót. Về thoả thuận đạt được trong một cuộc chạy đua nước rút, tờ báo trước tiên trích lời một viên chức Châu Âu, giải thích là khi thấy Bồ Đào Nha, Tây Ban Nha rồi đến Ý bị tấn công, thì nhiều người đã hiểu là Châu Âu đang lao vào thảm hoạ.
Tờ báo cũng nhắc lại là Paris đã nêu bật vai trò đầu tàu của Đức và Pháp trong cơn bão tố, cho dù là có những dấu hiệu cho ngầm hiểu là giữa tổng thống Pháp và thủ tướng Đức đã có những trao đổi gay go tối thứ sáu.
Thế nhưng theo Le Figaro, thật ra chính Nhà Trắng lo ngại trước khả năng khủng hoảng lan rộng ra, đã có tiếng nói quyết định, nhất là đối với Đức. Tờ báo không nêu nội dung các cuộc trao đổi nhưng tiết lộ là cuối tuần qua, có nhiều cuộc nói chuyện qua điện thoại giữa Tổng Thống Obama, Thủ Tướng Angela Merkel và Tổng Thống Pháp Sarkozy. Có lẽ sự can thiệp đó đã giúp tháo gỡ các bế tắc.
Trung Quốc đi đầu thế giới về năng lượng tái tạo
Cũng trên bình diện kinh tế, tờ báo Les Echos, nhìn sang lãnh vực năng lượng. So sánh đầu tư các quốc gia trong lãnh vực năng lượng tái tạo vào năm 2009, tờ báo ghi nhận là Trung Quốc đang đứng đầu, với 34,6 tỷ đô la, kế đến là Hoa Kỳ với số đầu tư chỉ độ hơn một nửa của Trung Quốc, tức 18,6 tỷ.
Anh và Tây Ban Nha, đứng hàng thứ 3 và thứ tư, hơn 10 tỷ , Đức, 4,3 tỷ. Riêng nước Pháp đứng thứ 10 với 1,8 tỷ, sau cả Ấn Độ đã đầu tư đến 2,3 tỷ đôla.
Nói về công suất thì Mỹ là vô địch, đạt 53,4 gigawatt, Trung Quốc đứng ngay phiá sau với 52,5 gigawatt. Theo bài báo nếu so sánh về diện tích và mức dân số thì thành quả của Châu Âu không phải là tồi : khả năng sản xuất của Đức, chủ yếu là điện làm từ sức gió, lên đến 36,2 GW, trong lúc Tây Ban Nha cũng đạt 22,4 GW, chủ yếu là điện mặt trời.
Mai Vân (RFI)