Điểm báo Quốc tế

Tờ báo minh hoạ cho nhận định của mình với sự kiện xẩy ra ngày 3/5/2010. Hôm ấy, Phó chủ tịch Hội Đồng Bộ Trưởng đồng thời là Bộ Trưởng Giao Thông, Jorge Luis Sierra, 49 tuổi, bị truất phế vì phạm “sai lầm trong nhiệm vụ”. Người lên thay thế là tướng Antonio Enrique, 80 tuổi, một gương mặt tên tuổi của Cách Mạng Cuba. 

Tờ báo nhắc lại là khi Fidel Castro lâm bệnh năm 2006, và Raoul Castro lên cầm quyền, thì nhiều người hy vọng Cuba sẽ bước sang một thời đại mới. Thế nhưng sự đổi mới, như một nhà ly khai đã tóm tắt, chỉ là người ta không còn thấy Fidel Castro chiếm lĩnh màn ảnh truyền hình hay làn sóng phát thanh nữa. Còn lại thì chế độ co cụm hơn trước và quân đội thì hiện diện ở mọi cấp chính quyền. 

Tác già bài báo mô tả cảnh cửa hàng trống rỗng, chế độ tem phiếu, đưa ra từ năm 1962, vẫn được áp dụng, nhưng người dân thì ngày càng ít mua được những mặt hàng cần thiết, do thiếu hàng hoá. Theo Le Figaro, nguyên nhân dẫn đến tình hình này, một mặt mang tính chất khách quan: giá nickel, một trong những mặt hàng xuất khẩu quan trọng của Cuba, sụt giảm trên thị trường quốc tế, thêm vào đó là hậu quả các cơn bão Ike và Gustav tháng 9 năm 2008, gây thiệt hại hàng tỷ đô la, đặc biệt trong nông nghiệp. Cấm vận của Mỹ cũng làm cho tình hình khó khăn thêm. 

Kinh tế ngày càng èo uột, nhưng chế độ không mạnh dạn cải tổ 

Tuy nhiên, đối với tờ báo Pháp, nguyên nhân quan trọng hơn đó là chính quyền không mạnh dạn cải tổ kinh tế. Le Figaro trích lời ông Ricardo Alarcon, chủ tịch quốc hội Cuba, công nhận là có hiện tượng thái quá trong việc áp dụng mô hình xã hội chủ nghiã. Như dù thế, theo tờ báo, cải tổ kinh tế vẫn còn rất yếu ớt. Một ví dụ điển hình: cuộc cải tổ mới nhất là cho tư hữu hoá các phòng hớt tóc, nhưng chỉ dành cho những nơi có tối đa 3 ghế mà thôi. 

Dĩ nhiên nhân quyền ngày càng bị siết chặt thêm, nhất là sau khi nhà ly khai Orlando Zapata tuyệt thực đến chết vào tháng hai vừa qua. Theo Le Figaro, nếu dân chúng Cuba có vẻ thờ ờ trước những vụ đấu tranh về nhân quyền hiện nay, đó là vì họ phải mỏi mệt đấu tranh cho cuộc sống hàng ngày, trong một nền kinh tế thiếu thốn mọi thứ, khổ sở với guồng máy hành chánh quan liêu vốn biến mọi thủ tục thành một con đường khổ ải. 

Theo tác giả bài báo khi được hỏi, người dân Cuba sẵn sàng kể về nỗi khổ nhọc của họ. Nhiều người xoay sở được là nhờ du khách. Pablo một tài xế taxi giải thích là anh không thế sống nổi nếu không có các đồng CUC mà người nước ngoài cho anh. Hiện nay theo bài báo, tại Cuba có hai đồng tiền được lưu hành: đồng peso, thường được sử dụng trong các cửa hàng trống rỗng nhà nước, và đồng CUC chuyển đổi được, và được du khách dùng để chi trả ở nhà hàng, khách sạn, cửa hiệu dành cho người nưóc ngoài. 

Tờ báo nhắc lại cảnh thiếu hụt hàng hoá với ví dụ là trong tháng 4 vừa qua, dân chúng không tài nào mua đươc kem đánh răng ở những nơi khác, ngoài cửa hàng trong các khách sạn quốc tế. Cho nên, ở thủ đô La Habana, việc tìm kiếm đồng CUC đã chiếm phần lớn thời gian người dân tại đây. Họ đề nghị đủ loại dịch vụ đánh đổi lấy vài đồng tiền chuyển đổi được đó. 

Theo Le Figaro, chính quyền Cuba thấy rõ là kinh tế nước này cần được cải tổ sâu sắc, nhưng từ 4 năm qua, thì mọi việc hầu như bất động, ngoại trừ một biện pháp thứ yếu, như việc cho phép mua điện thoại di động và máy vi tính với giá thật cao, cho tư nhân khai thác một vài mảnh đất bỏ hoang, hay mới nhất là việc cho giới thợ cạo mở phòng hớt tóc riêng nhưng không quá 3 ghế. 

Tờ báo nhìn thấy người dân Cuba vẫn kiên nhẫn chờ đợi thời đại mới sẽ đến. Sau khi các anh hùng già nua lần lượt ra đi, sẽ có một sự đổi mới ở thượng tầng nhà nước. Có điều, Le Figaro nhắc lại, với một ngành y tế rất tốt, Cuba là một trong những nơi có tuổi thọ cao nhất thế giới. 

Thái Lan: chiến tranh trên đường phố Bangkok 

Thái Lan, là quốc gia Châu Á được báo giới Pháp theo dõi sát hôm 15/5. Le Figaro mô tả cảnh chiến tranh trên đường phố Bangkok, tựa trang quốc tế, trong lúc tờ Libération dành cả trang bià và hai trang trong cho ‘’Bangkok nổi dậy’’. 

Phóng viên le Figaro tường thuật cảnh khó tưởng tượng diễn ra hôm 14/5 ở trung tâm thủ đô Thái Lan: chỉ nghe vang vọng tiếng súng chen với tiếng lựu đạn cay và nhiều tiếng nổ khác, di chuyển từ toà nhà này sang toà nhà khác ở khu trung tâm thương mại. 

Quả là một không khí rất lạ lùng. Tiếng súng vừa im, thì người dân lại đi ra khu vực sang trọng đường Witthayu, để rồi lao nằm xuống đất khi loạt tiếng súng khác cất lên. Một chiếc xe cảnh sát bốc cháy cách đó không xa.

Theo bài báo, nếu chiến xa chưa chắn ngang các thành phố, thì các tay súng bắn tỉa, nấp trên các nóc nhà, đã khiến cho khu vực trung tâm trở thành một nơi vô cùng nguy hiểm. 

Libération trên trang nhất đăng ảnh xe bốc cháy, bên dưới hàng tựa ‘’Bangkok nổi dậy’’, và nêu lên con số ít nhất 10 người chết trong cuộc đụng độ hôm 14/5.

Ở trang trong, dưới tựa đề ‘’Bangkok màu đỏ của máu’’, tờ báo nêu câu hỏi là còn có thể tìm một giải pháp chính trị cho cuộc khủng hoảng đang biến thành nội chiến này hay không? 

Theo tác giả bài báo, cho dù quân đội có thành công, thâm nhập được vào khu vực bị phe Áo Đỏ chiếm đóng, bên sau các rào cản đầy kẽm gai và chông tre chuốt nhọn, thì cuộc đối đầu vẫn sẽ tiếp diễn trong mấy ngày tới. Một mặt vì những người biểu tình kiên trì bám lại đây, một mặt khác là vì nhiều cư dân Bangkok, với hàng triệu người lao động đến từ các tỉnh, rất phẫn nộ trước hành động thẳng tay đàn áp của quân đội. Họ sẽ lao vào giúp người biểu tình.

 Vả lại, theo Libération, tầng lớp bình dân ở Bangkok vốn không mấy ưa thích chính phủ của thủ tướng Abhisit. Một anh hầu bàn trong nhà hàng nhìn cảnh xung đột giữa hai bên, không khỏi bực tức thốt lên: ‘’Quân đội nên đi đánh nhau ở miền Nam hơn là ở đây’’. 

Điểm qua những giải pháp có thể vãn hồi trật tự, Libération nhìn thấy chỉ có biện pháp tổ chức bầu cử, cho dù kết quả thấy trước là phe thân Thaksin sẽ trở lại nắm quyền. Việc duy trì chính phủ hiện nay không ổn, những gì thủ tướng Abhisit đề nghị, cải tổ hệ thống chính trị, giảm bất công xã hội, thì đã quá trễ. Nỗi bực tức, phẫn nộ đã ăn sâu vào người biểu tình, phần lớn là nông dân. Đòi hỏi của họ có lẽ cũng là nguyện vọng của đa số người dân. 

Pháp: cần phải cấm tụ tập đông người để uống rượu khai vị nơi công cộng? 

Về thời sự nước Pháp, bên cạnh Liên Hoan Cannes, một sự kiện xã hội được các báo nêu bật hôm 15/5 là hiện tượng Apéro géant đang ngày càng lan rộng ở Pháp. Đây là việc dùng mạng xã hội Facebook để tập hợp đông đảo mọi người để gọi là uống rượu khai vị (apéro). Những lời mời trên mạng này đã tập hợp được hàng nghìn người, phần đông là thanh niên, đến gặp nhau tại một nơi nào đó, mỗi người tự mang theo thức uống, thường là bia rượu. 

Xuất hiện vào tháng 9 năm ngoái, tại thành phố Nantes, các cuộc tập hợp kiểu mới này đang rất thời thượng trong giới thanh niên. Tuy nhiên sau tai nạn chết người tại Nantes đêm thứ tư vừa qua sau buổi tập hợp, khiến Bộ Nội vụ Pháp muốn can thiệp, đưa vào các cuộc tụ tập này vào khuôn khổ, nề nếp hơn, trong lúc mà các dân biểu lên tiếng đòi giải quyết vấn đề tận gốc rễ. Libération tường thuật sự kiện đã nói một cách hóm hỉnh: các đại biểu dân cử đang khát… an ninh. 

Phải nói là họ khát an ninh cũng đúng thôi. Những lời hẹn hò nhau này, như một nhà xã hội học từng giải thích, là sự kết hợp giữa mục tiêu của Facebook, giúp người dùng ngày kết thêm nhiều bạn, và thói quen vui chơi, chuộng hội hè, lễ lộc của thanh niên. Vấn đề là với một đám đông hàng ngàn người tập hợp như thế, không khỏi xẩy ra những sự cố đáng tiếc, bằng chứng là vụ ở Nantes vừa qua. Đó là chưa kể đến việc sáng kiến ở Nantes, đã được các thành phố khác bắt chước, ở miền Tây như Brest, Rennes, rồi xuống phía Nam như Angoulême, Montpellier… 

Kế đến là hiện tượng thách thức nhau, tập hợp càng đông càng tốt. Thoạt đầu chỉ là thách thức giữa bạn bè, dần dần trở thành sự kiện giữa người dân trong các thành phố. Nantes hôm thứ tư đã tập hợp đến 9000 người, nhưng vẫn thua Montpellier cùng ngày kéo được đến 12.000 người tham dự. Một người ở Marseille loan báo trên mạng là thành phố này sẽ huy động một lượng người cao hơn nữa vào những ngày tới đây. 

Các buổi tập hợp uống rượu này đang trở thành một mối đau đầu cho cảnh sát vì không có người đứng ra tổ chức cụ thể thì ai chịu trách nhiệm khâu an ninh. Cho nên cảnh sát cũng đã mở trang của mình trên Facebook, nhưng để nhắc nhở những ai kêu gọi tụ tập bất hợp pháp là họ sẽ bị phạt 7500 euro và có thể bị đến 6 tháng tù.

Mai Vân (RFI)