Thủ tướng Ý Silvio Berlusconi. Ảnh: Reuters
Liên tiếp trong hai ngày thứ năm và thứ sáu tuần này, báo chí Ý đã công bố một danh sách 400 người bị tình nghi là đã nhận hối lộ của một nhà kinh doanh địa ốc giàu có để tạo điều kiện cho ông này nhận được các hợp đồng béo bở. Trong danh sách, có tên các chính khách, viên chức cao cấp trong ngành cảnh sát và tình báo, thậm chí cả trong giới truyền hình quốc gia.
Từ Roma, thông tín viên Huê Đăng cho biết:
"Trong mấy tuần gần đây công luận Ý đang xôn xao về những vụ điều tra của một số toà án về hiện tượng hối lộ tham nhũng trong các bộ phận cơ chế chính phủ nhà nước cũng như các bộ hay các ủy ban nhà nước.
Trước mắt là đã có một bộ trưởng bị áp lực phải từ chức, đó là ông Claudio Scajola nguyên bộ trưởng bộ Phát triển Kinh tế. Xin chú thích thêm rằng ông bộ trưởng này đã từng đến Việt Nam để thăm quan và dự lễ khánh thành cơ sở sản xuất xe gắn máy Piaggio ở gần Hà Nội hồi năm ngoái. Nguyên nhân của áp lực từ chức là một căn nhà rộng lớn nằm ngay trong trung tâm thành phố Roma, sát với giác đấu trường La Mã Coloseum.
Theo các cuộc điều tra thì năm 2004, ông Claudio Scajola đã làm thủ tục mua căn nhà này với giá 600 000 €. Nhưng tính theo thời giá của thị trường bất động sản lúc đó, căn nhà nói trên có giá trị cao hơn 600 000 € rất nhiều. Toà án Ý, sau một thời gian điều tra, đã khám phá ra là người bán căn nhà nói trên đã nhận “đen” thêm 900 000 €, tức là 900 000 € này không có kê khai trong thủ tục mua bán nhà. Và người đưa số tiền này cho người bán nhà là một kiến trúc sư làm việc ông Diego Anemone, một đại gia trong ngành xây dựng. Toà án nghi ngờ rằng 900 000 € “đen” ấy là một hình thức hối lộ của Diego Anemone đối với bộ trưởng bộ Phát triển Kinh tế để được chính phủ giao khoáng xây dựng các công trình lớn của nhà nước.
Song song, ông Guido Bertolaso, chủ tịch của “Ủy ban Phòng vệ Dân sự”, vốn là “ngôi sao sáng” của chính phủ Berlusconi với những công trình xây cất hoành tráng do chính thủ tướng đề ra để đón tiếp các hội nghị thượng đỉnh, thí dụ công trình xây cất ở thành phố Maddalene (thuộc đảo Sardegna) để tổ chức G8 năm 2009, nhưng sau đó công trình đã bị bỏ dở nửa chừng để chuyển hội nghị về thành phố L’Aquila, sau khi chính phủ đã đổ vào đó hàng triệu euro, và nhất là sau vụ động đất ở thành phố L’Aquila hồi tháng tư năm ngoái với những cảnh xây dựng “đột phá” mang nhiều màu sắc sân khấu hơn là thực tế đối với cư dân ở thành phố này.
Và nhất là trong mấy ngày qua, toà án đã đưa ra một danh sách có khoảng gần 400 tên của các nhân vật tên tuổi, trong đó có rất nhiều người mang chức sắc ở hàng chính phủ trung ương hay các ủy ban nhà nước hoặc các cơ chế địa phương, bị tình nghi là có nhận hối lội gián tiếp qua các vụ mua bán bất động sản với giá “ưu đãi” hay các công trình sửa sang nhà cửa riêng tư “miễn phí” do chính ông Diego Anemone dâng hiến để được trúng thầu trong các cuộc đấu thầu về xây dựng cho nhà nước.
Vào khoảng đầu thập niên 90 của thế kỷ vừa qua, một loạt các vụ án xét xử về tham nhũng hối lộ trên sân khấu chính trường của Ý, mở màn cho chiến dịch mà báo chí thời đó gán cho cái tên là “bàn tay sạch”, tiếng Ý nói là “Mani pulite”, đã lôi ra trước vành móng ngựa gần như toàn bộ lãnh đạo chính phủ nhà nước trung ương cũng như địa phương ở Ý thời đó, thậm chí thủ tướng Ý lúc đó là ông Bettino Craxi, cũng vốn là tổng thư ký đảng Xã Hội thời ấy, đã phải chạy trốn sang Tunisi để tránh vòng lao lý (và cuối cùng mất ở Tunisi), hàng loạt lãnh đạo của các đảng chính trị, nhất là các đảng cầm quyền, đều ít nhiều bị dính líu đến các vụ xì-căn-đang tham nhũng hối lộ. Và chỉ trong vòng một vài năm là cả toàn bộ hệ thống đảng phái chính trị Ý đều tan rã trước sự khủng hoảng về đạo đức cũng phản ứng tẩy chay của cử tri ... Và cuối cùng là cả nền đề nhất Cộng Hoà Ý sụp đổ một cách thê thảm.
Trước cảnh “đồng không nhà trống” của sân khấu chính trị lúc đó, một đại gia giàu có ở miền bắc nước Ý, xuất thân từ ngành xây dựng và đã nhảy sang địa hạt truyền thông và đã dựng lên một tập đoàn kinh tài trong ngành truyền thông truyền hình lớn nhất nước Ý, ông Silvio Berlusconi, đã nhanh chóng bắt lấy thời cơ nhào vào sân khấu chính trị, và nhân danh “đổi mới” đã lập ra một đảng trung-hữu mang tên “Forza Italia” và đã nhanh chóng trở thành thủ tướng nước Ý, lần đầu tiên năm 1994, kế đó là năm 2001, và hiện nay từ năm 2008 lại trở lại vị trí thủ tướng nước Ý lần thứ ba.
Điểm đáng nói là ông Silvio Berlusconi đã tham chính với khẩu hiệu “đổi mới” trên đống tro tàn đổ nát vì tham nhũng hối lộ của nền đệ nhất Cộng Hoà. Xuất thân từ một đại gia, tức là không phải là một chính trị gia “chuyên nghiệp” như toàn bộ phần lớn lãnh đạo của các đảng phái chính trị, ông Silvio Berlusconi đã nhanh chóng tô vẽ lên mình một lớp sơn đại diện cho một tầng lớp lãnh đạo chính trị mới “hoàn toàn trong sạch”. Và ở góc độ đó, ông Silvio Berlusconi đã nhanh chóng gây được niềm tin trong giới cử tri để có được những thành công trong các cuộc bầu cử trong suốt 16 năm gần đây ở Ý.
Nhưng kể từ khoảng 2-3 năm trở lại đây, các toà án đã bắt đầu mở những vụ điều tra về các cuộc đấu thầu trong các công trình xây dựng nhà nước, và rất nhiều nhân vật tên tuổi trong chính phủ hay trong đảng của ông Berlusconi bị tình nghi có nhận hối lộ. Và những vụ xì-căn-đang gần đây đã làm chấn động toàn bộ chính phủ.
Thủ tướng Berlusconi, vốn xưa nay vẫn còn đang có nhiều “nợ nần công lý” với toà án chưa giải quyết được, trước những vụ bùng nổ xì-căn-đang này đã vội vã “trấn an” công luận rằng các vụ vịêc nói trên chỉ có tính chất “đơn lẽ” của một vài nhân vật trong hàng ngũ chính phủ, không ở tầm mức nặng nề như thời “bàn tay sạch” của thập niên 90 của thế kỷ trước, và chính phủ vẫn hoàn toàn vững mạnh. Tuy nhiên, Berlusconi cũng đã phải tuyên bố rằng chính phủ sẽ “mạnh tay” với bất kỳ ai trong cơ chế nhà nước nhận hối lộ.
Kinh nghiệm cho thấy là khi các chính phủ “trấn an” công luận thì có nghĩa là chính phủ đang bị “bất an”. Khi thủ tướng Berlusconi tuyên bố rằng đây không phải là sự bắt đầu của quá trình sụp đổ nền đệ nhị Cộng hoà thì cũng có nghĩa là nền đệ nhị Cộng Hoà đang bị lung lay
Có hai điều đáng chú ý trong những vụ xì-căn-đang đang nổ ra ở Ý hiện nay.
Điều thứ nhất là hiện tượng tham nhũng hối lộ không phải chỉ bắt đầu từ các vị bộ trưởng, hay các chủ tịch các ủy ban nhà nước mà nó đã bắt đầu từ cả chục năm nay với ngay chính đương kim thủ tướng chính phủ với các vụ điều tra mà toà án vẫn cứ phải liên tục réo tên thủ tướng. Chả thế mà thủ tướng đã chẳng phải huy động toàn bộ phe đa số trong Quốc Hội tìm cách thông qua các dự luật để chạy tội cho chính thủ tướng hay sao? Người Ý có câu tục ngữ “cá hôi là hôi ngay từ cái đầu”. Người Việt ta có câu “thượng bất chánh hạ tất loạn”. Thủ tướng đã như thế thì trách sao quần thần thuộc hạ của thủ tướng không nhận hối lộ.
Có điều là vị bộ trưởng bị áp lực phải từ chức, hay chủ tịch Ủy ban Phòng vệ Dân sự phải ra hầu toà thì chắc chắn bản thân họ bây giờ cảm nhận một sự thật chua chát và cực kỳ phi lý: Khi chính đương kim thủ tướng bị toà án réo tên, thì thủ tương kêu gọi “âm binh” trong đa số ở Quốc Hội, kêu gọi toàn bộ các bộ trưởng, các chủ tịch ủy ban phải cùng nhau đồng tâm thông qua các dự luật để chạy tội cho thủ tướng. Nhưng đến khi các bộ trưởng, các chủ tịch ủy ban bị toà án réo tên thì thủ tướng lại “ngoảnh mặt làm ngơ”, thậm chí còn tuyên bố sẽ “mạnh tay” với những ai dính dáng đến tham nhũng hối lộ. Thế hoá ra là có “phân biệt đối xử” ngay trong hàng ngũ của chính chính phủ hay sao?
Riêng thủ tướng Berlusconi và các cộng sự viên thân cận của ông ta thì đang nghi rằng các vụ xì-căn-đang tham nhũng mấy tuần nay là do hiện tượng phân hoá chia rẽ trong hàng ngũ lực lượng nội bộ của phe liên minh chính phủ. Các nguồn tin mà toà án nhận được trong các vụ điều tra là do có một số người trong phe liên minh đang tìm cách hạ nhau để tranh giành quyền lực.
Điều đáng chú ý thứ hai là kể từ đầu thập niên 90 của thế kỷ trước cho đến nay, tức là đã gần 20 năm, sân khấu chính trị nước Ý vẫn còn tiếp tục sống trong bối cảnh của các vụ tham nhũng hối lộ. Trong 20 năm qua, tin tức mỗi ngày đa số vẫn là các vụ xì-căn-đang về tham nhũng hối lộ, các lực lượng chính trị, tả cũng như hữu, đều vẫn bắt buộc phải dùng đến các “ván cờ tham nhũng hối lộ” để sát phạt nhau, các cuộc vận động tranh cử vẫn lấy “trong sạch” và “đổi mới” làm tâm điểm cho các cuộc tranh cãi thay vì các vấn đề xã hội dân sinh, giáo dục hay y tế hoặc các vụ khủng hoảng kinh tế tài chính, vấn nạn thất nghiệp.
Sau gần 20 năm “đổi mới”, nước Ý vẫn tiếp tục phải tiếp tục lấy chuyện tham nhũng hối lộ để “nuôi sống” sân khấu chính trị. Điều này quả thật là một hiện tượng bất bình thường trong một nước châu Âu theo truyền thống dân chủ nghị viện."
Thụy My (RFI)