Tối 26.3, vào lúc quá 21 giờ, trên vùng nước không mấy sóng gió của Hoàng Hải, tàu tuần tra Cheonan của Hàn Quốc lừng lững trôi trong một sứ mệnh tuần tra thông thường (*). Tình hình chẳng có gì đáng báo động, dù trước đó không lâu có một số báo cáo cho biết tàu ngầm CHDCND Triều Tiên đã triển khai một số hoạt động đáng ngờ. Trên thực tế thì đây là một vùng biển luôn tiềm ẩn xung đột. Đã không ít lần, tàu chiến hai bên đọ súng, lúc thì bắn hú họa để gầm ghè nhau, lúc thì nhắm thẳng vào nhau mà nã đạn.
Chính chiếc tàu tuần tra Cheonan này, hơn 10 năm về trước, chính xác là vào giữa tháng 6.1999, đã tham gia vào một cuộc đụng độ khốc liệt với hải quân CHDCND Triều Tiên mà người ta thường biết đến qua tên gọi Trận hải chiến thứ nhất ở Yeonpyeong. Kết thúc cuộc đụng độ, phía CHDCND Triều Tiên tổn thất 30 sinh mạng và 70 người bị thương, một tàu phóng lôi bị bắn chìm và năm tàu tuần tra bị hỏng; Hàn Quốc cũng bị bắn hỏng một tàu hộ tống và một tàu tuần tra, cùng 9 quân nhân bị thương. Sau này, còn có thêm một trận hải chiến tương tự xảy ra ở vùng đảo Yeonpyeong vào năm 2002 và một cuộc đọ súng khác gần đảo Daecheong vào năm 2009, làm nhiều người chết và bị thương, cùng với một số tàu bị chìm hoặc hư hại.
Bi kịch tái hiện
Đó là câu chuyện của những năm trước. Còn trong buổi tối cuối tháng 3.2010 ấy, thủy thủ đoàn tàu Cheonan cảm thấy rất yên bình. Lúc bấy giờ, trong số 104 thủy thủ thì chỉ có 29 người trực. Số còn lại nghỉ ngơi, thư giãn. Người thì tranh thủ tắm, cạo râu, người thì gọi điện về cho bạn gái trên đất liền. Chẳng ai ngờ rằng, sự bình yên ấy là dấu hiệu báo trước một tai họa kinh khiếp, cũng giống như mặt biển thường yên bình trước giông bão vậy.
Giữa lúc tàu đang trôi và mọi người đang mải làm công việc của mình, một tiếng nổ ầm vang làm con tàu rùng mình. Trong phòng chỉ huy, viên thuyền trưởng bị thổi bay chừng một thước và bất tỉnh trong chốc lát. Các thủy thủ bên ngoài phải loay hoay một chốc mới kéo được cánh cửa phòng chỉ huy ra. Khi họ lôi viên chỉ huy lên boong tàu, ông ta thấy phần đuôi tàu nơi có các phòng ngủ của thủy thủ đoàn đã biến mất. Vụ nổ phá vỡ toang một mảng sườn tàu. Viên thuyền trưởng lập tức ra lệnh sơ tán trong khi chiếc tàu đang chìm dần. Vào lúc 22 giờ 40, một tàu cứu hộ tới ứng cứu. Trong vòng 30 phút sau, viên thuyền trưởng là người cuối cùng còn sống rời khỏi tàu. Khoảng ba giờ sau, chiếc tàu chìm hẳn. Chỉ có 58 thủy thủ sống sót, 46 người khác thiệt mạng.
Vụ việc xảy ra quá đột ngột khiến quân đội Hàn Quốc rất bối rối. Dù “không loại trừ khả năng Cheonan bị tàu nước ngoài bắn”, nhưng họ vẫn hành động rất dè chừng để đề phòng những khả năng xấu khác. Các nhận định ban đầu cho rằng có thể đạn dược ở trên tàu
Cheonan đã phát nổ. Một số nhân vật trong ngành tình báo thì nói bóng gió rằng CHDCND Triều Tiên là tác giả vụ nổ, nhưng chưa có một sự khẳng định chắc chắn nào cho tới khi kết quả cuộc điều tra quốc tế, với sự tham gia của các chuyên gia đến từ Mỹ, Úc, Thụy Điển và Anh, được chính thức công bố vào giữa tuần này.
Theo công bố chính thức từ phía Hàn Quốc, tàu Cheonan đã trúng một quả ngư lôi của hải quân CHDCND Triều Tiên. Seoul còn công bố một bằng chứng mà họ gọi là phần còn lại của quả ngư lôi sau vụ nổ, trên đó có một ghi chú bằng tiếng Triều Tiên có nghĩa là Số 1 ở phần chân vịt phía đuôi ngư lôi. Những đặc điểm của quả ngư lôi này được cho là tương đồng với một quả ngư lôi khác của CHDCND Triều Tiên mà phía Hàn Quốc nhặt được trước đây.
Vụ tấn công được thực hiện như thế nào?
Phía CHDCND Triều Tiên đã lên tiếng phủ nhận hoàn toàn sự dính líu vào vụ chìm tàu. Họ nói rằng kết luận của phía Hàn Quốc là một sự vu khống và tuyên bố sẵn sàng sử dụng vũ lực để mở một cuộc chiến tổng lực một khi họ bị trừng phạt.
Dù CHDCND Triều Tiên bác bỏ, phía Hàn Quốc vẫn tiếp tục nhấn mạnh kết luận điều tra của mình. Câu chuyện đã được đẩy lên tới tầm thượng đỉnh khi Tổng thống Lee Myung-bak của Hàn Quốc vào hôm 21.5 chính thức lên án hành động bắn chìm tàu Cheonan do CHDCND Triều Tiên thực hiện. Một bên thì bác bỏ hoàn toàn sự liên quan, bên kia thì tiếp tục buộc tội. Những lời đe dọa lẫn nhau liên tục được ném ra.
Tình hình đang ngày càng trở nên căng thẳng, làm cho không ít người cảm thấy rờn rợn khi nhớ lại rằng, về mặt lý thuyết, bán đảo Triều Tiên vẫn đang ở trong tình trạng chiến trang từ năm 1950 đến nay. Sau khi cuộc chiến 1950-1953 khép lại bằng một thỏa thuận ngừng bắn, hai bên chưa bao giờ đạt được hiệp định hòa bình. Nhiều vụ đụng độ rải rác đã xảy ra, với không ít người thiệt mạng trong mấy chục năm qua. Chính vì thế mà khu vực giữa Hàn Quốc và CHDCND Triều Tiên hiện là miền giới tuyến có quân đội triển khai lớn nhất hành tinh.
Trong vụ chìm tàu mới nhất này, Hàn Quốc đã mất gần hai tháng điều tra mới đưa ra kết luận chính thức, chứng tỏ họ đã kiểm tra rất kỹ phần bị phá vỡ trên thân tàu Cheonan, vốn đã được trục vớt lên cách đây khá lâu. Họ cũng đã thu thập các bằng chứng khác - trong đó có một bộ phận mà họ gọi là thân một quả ngư lôi do CHDCND Triều Tiên sản xuất. Vậy nếu trong trường hợp là một vụ phóng ngư lôi, thì nó đã được thực hiện như thế nào?
Theo báo cáo của hải quân Hàn Quốc trước đây, khoảng hai - ba ngày trước khi vụ chìm tàu xảy ra, một chiếc tàu ngầm lớp Sang-O, một chiếc lớp Yono và một chiếc tàu nổi hỗ trợ lớn của CHDCND Triều Tiên đã rời một quân cảng cách không xa vùng giới tuyến trên biển. Sau khi tới gần khu vực giới tuyến, chiếc Yono tắt sóng liên lạc vô tuyến để tránh bị hải quân đối phương phát hiện rồi nằm phục ở đây. Cũng theo báo cáo, khu vực xảy ra vụ chìm tàu sâu chừng trên 45 mét, đủ để cho một chiếc tàu ngầm nhỏ lượn lờ. Vào buổi tối 26.3, tàu Yono xác định được sự xuất hiện của chiếc Cheonan và bắn đi một quả ngư lôi CHT-02D. Quả đạn phát nổ ngay vùng nước bên dưới, hơi chếch về bên trái đáy tàu. Một luồng áp lực dội lên, chặt con tàu ra làm đôi. Và tiếp theo là những gì xảy ra ở “phần nổi” mà chúng ta đã biết.
Đó là toàn bộ vụ tấn công theo báo cáo của quân đội Hàn Quốc.
Lỗ hổng hải quân
Cheonan là một tàu quân sự dài 88 mét, trọng lượng rẽ nước 1.200 tấn, thuộc lớp tàu hộ tống Pohang do Hàn Quốc sản xuất. Chiếc tàu này được biên chế vào hải quân từ năm 1989, với nhiệm vụ chủ yếu là do thám. Tàu Cheonan được trang bị hệ thống dò tìm sóng âm PHS-32, có khả năng phát hiện tàu ngầm và các vật thể lạ ở sâu dưới nước trong phạm vi bán kính 2 km. Tàu cũng có hỏa lực rất mạnh, với súng máy, đại bác, các hệ thống phóng tên lửa đối hạm Exocet, AGM-84 Harpoon, ngư lôi Mark 46 và bom chống tàu ngầm Mark 9. Với hệ thống do thám và vũ khí này, Cheonan có khả năng đơn thương độc mã đối đầu với tàu ngầm hoặc tàu nổi của đối phương.
Vậy tại sao trong vùng biển vốn tiềm tàng nguy cơ xung đột như vậy mà Cheonan lại sơ hở đến mức dễ dàng bị tấn công đến thế?
Theo giải thích của các chuyên gia quân sự Hàn Quốc, dù vùng biển lúc bấy giờ khá lặng, nhưng bên dưới có những luồng nước ngầm chảy rất xiết nên khả năng dò tìm của Cheonan bị hạn chế. Mặt khác, tàu Yono đã ở trong thế “tĩnh chủ động”, tắt hầu hết các thiết bị liên lạc nên tàu nổi của Hàn Quốc đã không phát hiện được. Hệ thống PHS-32 cũng không có khả năng phát hiện một quả ngư lôi đang lao tới. Đó là tất cả những điều mà giới chuyên gia quân sự Hàn Quốc đưa ra để giải thích cho cái chết bất ngờ của tàu Cheonan.
Nhưng dù giải thích thế nào thì vụ đắm tàu Cheonan (cứ cho là do ngư lôi bắn chìm) cho thấy rằng hải quân Hàn Quốc dù có lực lượng tàu chiến và vũ khí hiện đại hơn rất nhiều so với CHDCND Triều Tiên, lại có sự hỗ trợ của Mỹ, nhưng vẫn có những điểm yếu chết người mà đối phương có thể tận dụng để tấn công. Vụ việc này chắc chắn sẽ khiến chính quyền Seoul phải rút kinh nghiệm nghiêm túc.
Đỗ Hùng (Thanh Niên)