Cuộc tranh cãi nổ ra từ cuối tuần qua xung quanh nghi vấn “trao đổi tù nhân”, sau khi gần như cùng lúc phía Iran giảm án và thả nữ giáo viên Pháp Clotilde Reiss vốn bị kết tội “gián điệp”.
Còn Pháp trục xuất tù nhân Iran Ali Vakili Rad vốn lãnh án tù chung thân vì tội ám sát cựu Thủ tướng Iran Shahpour Bakhtiar.
| Cô Clotilde Reiss. |
Xuống đường ở Tehran
Nữ giáo viên Pháp Clotilde Reiss, 24 tuổi, bị bắt tại Iran ngày 1.7 năm ngoái khi cô đang chuẩn bị rời nước này sau năm tháng giúp giảng dạy tại thành phố miền trung Isfahan. Trong thời gian ở Iran, Reiss có tham gia làn sóng phản đối chính quyền Tehran sau cuộc bầu cử gây sóng gió hồi tháng 6.2009 đem lại kết quả tái đắc cử cho Tổng thống Iran Mahmoud Ahmadinejad.
Reiss bị kết tội làm gián điệp và hỗ trợ âm mưu lật đổ Chính phủ Iran, với chứng cứ đã đăng tải những hình ảnh bị cấm lên mạng Internet cũng như gửi một số thư điện tử mô tả làn sóng biểu tình phản đối hậu bầu cử Iran. Reiss bị kết án 10 năm tù giam.
Hãng tin chính thức của Iran đưa tin, khi bị đưa ra toà xét xử Reiss thú nhận có viết bài về tình trạng bất ổn ở Iran và xin lỗi vì “những sai lầm” của mình.
Tuy nhiên Ngoại trưởng Pháp Bernard Kouchner sau đó khẳng định, Reiss bị ép buộc phải nhận tội dù cô chỉ viết một đoạn ghi chép ngắn về tình hình Iran cho một viện văn hoá. Ông cũng cho hay Reiss có tham gia hai cuộc tuần hành nhưng không xúi giục bất kỳ cuộc biểu tình nào tại Iran.
Clotilde Reiss được thả cuối tuần qua sau khi toà án Iran giảm án cho cô từ 10 năm tù xuống mức nộp phạt 285.000USD. Cô đã trở về Paris hôm 16.5 và tới điện Elysée gặp Tổng thống Pháp Nicolas Sarkozy cùng ngày.
Có một tình tiết bất ngờ khiến tội danh “gián điệp” của Reiss dường như được củng cố. Đó là tiết lộ của cựu Phó Giám đốc Pierre Siramy của cơ quan tình báo Pháp DGSE trên kênh truyền hình LCI, nói Reiss được DGSE trả tiền để thu thập tin tức. Cáo buộc của ông Siramy lập tức bị cả Reiss và giới chức Pháp bác bỏ. Bộ trưởng đặc trách Châu Âu Pierre Lellouche hôm 18.5 còn giận dữ đe doạ sẽ có hành vi pháp lý chống lại bất kỳ ai đưa ra những cáo buộc phi lý tương tự.
Ali Vakili Rad.
Ám sát tại Paris
Một ngòi nổ nữa gây tranh cãi là tù nhân Iran Ali Vakili Rad. Năm 1991 Vakili Rad đã bám theo ông Shahpour Bakhtiar khi đó 76 tuổi tới nhà riêng của ông này ở khu ngoại ô Suresnes phía tây Paris, rồi ra tay giết hại người bị cho là “kẻ chống đối cách mạng” này.
Ông Shahpour Bakhtiar là vị Thủ tướng cuối cùng dưới thời Shah (Quốc vương) Reza Pahlavi trị vì Iran. Ngay sau khi cuộc Cách mạng Hồi giáo Iran bùng nổ năm 1979, ông Bakhtiar chạy khỏi Tehran và sang sống tại Paris từ năm 1980 nhưng vẫn tổ chức hoạt động phản đối chính quyền trong nước.
Năm 1994 Vakili Rad bị toà án đặc biệt chống khủng bố Pháp kết tội ám sát ông Bakhtiar cùng người trợ lý Souroush Katibeh và bị tuyên án tù chung thân. Hai người Iran khác bị kết tội hỗ trợ hậu cần cho Vakili Rad, nhưng hai tòng phạm giết người khác tới nay vẫn chưa bị bắt.
Bắt đầu từ tháng 6.2009 Vakili Rad theo đuổi việc có thể được tha có điều kiện. Việc này thành hiện thực sau quyết định trục xuất y ngày 17.5 của Bộ trưởng Nội vụ Pháp. Sáng 18.5 Vakili Rad rời trại giam Poissy ở ngoại vi Paris với đoàn xe cảnh sát hộ tống tới sân bay Orly. Y đã về tới sân bay quốc tế Imam Khomeini ở Tehran chiều cùng ngày.
Nghi vấn “trao đổi tù nhân” càng rộ lên bởi mới trước đó chưa đầy hai tuần Pháp vừa có động thái tương tự thả kỹ sư người Iran Majid Kakavand - nghi phạm bị bắt theo lệnh truy nã của Mỹ, với cáo buộc tìm cách lách luật, xuất khẩu phi pháp công nghệ cùng các linh kiện điện tử qua mạng Internet cho quân đội Iran. Phía Mỹ đã đề nghị trục xuất Kakavand nhưng bị toà án Pháp khước từ.