Theo Arnaud de La Grange, thông tín viên của tờ báo ở Bắc Kinh, thì các sự kiện trên đã nổi cộm lên và làm xôn xao dư luận tại Trung Quốc trong những ngày qua. Sự kiện bi thảm nhất và gây phẫn nộ dữ dội là hàng loạt vụ tự tử tại nhà máy của công ty Đài Loan Foxconn Electronics, hoạt động ở Quảng Đông. Đã có ít nhất 10 người tự tử trong một thời gian ngắn và vụ mới nhất xẩy ra cách đây một tuần.
Theo Le Figaro, nguyên nhân dẫn đến thảm kịch khá phức tạp, nhưng có hai yếu tố được nêu bật : đó là nhịp độ làm việc căng thẳng và đồng lương quá thấp. Foxconn, theo tờ báo, ‘’hoảng hốt’’ và lo sợ cho hình ảnh của mình, đã thông báo tăng lương nhân công 20%.
Theo bài báo, sở dĩ thảm kịch ở Foxconn có tiếng vang lớn, đó là vì đây là một tập đoàn khổng lồ trong lãnh vực điện tử, riêng nhà máy của Foxconn ở Thẩm Khuyến sử dụng đến 400.000 nhân viên. Tính thêm các cơ sở khác, tập đoàn này sử dụng tổng cộng đến 800.000 người ở Trung Quốc, lắp ráp từ điện thoại di đông Iphone cho Apple, cho đến các sản phẩm của Nokia, Sony, HP…v.v.. Lương trung bình Foxconn trả cho nhân viên là 900 yuan, khoảng 100 euro.
Một sự kiện lớn khác là cuộc đình công của nhân viên 4 nhà máy Honda, làm hoạt động bị tê liệt trong suốt tuần qua và cho đến hôm 31/5. Nguyên nhân vẫn là đòi hỏi về lương hướng bị đánh giá là quá thấp. Nhân viên của nhà máy Honda lãnh trung bình 1500 yuan.
Theo Le Figaro, nhiều tập đoàn ngoại quốc hoạt động ở Trung Quốc, nhất là ở khu vực phiá Nam, hiện đang đứng trước một phong trào đòi tăng lương ngày càng gia tăng và những đòi hỏi này, trong một chừng mực nào đó, được chính quyền hậu thuẫn. Nêu ra ví dụ của Quảng Đông, bài báo cho là tỷ lệ tăng lương 20% mà Foxconn vừa thông báo, trùng hợp với tỷ lệ mà chính quyền Quảng Đông đã dự kiến. Lãnh đạo tại đây đã từng thông báo đầu năm là xem xét tăng lương tối thiểu từ 15 đến 20%.
Xu hướng di dời cơ xưởng từ Trung Quốc qua các nước như Việt Nam
Theo Le Figaro, một mặt lãnh đạo Trung Quốc muốn giảm căng thẳng xã hội, và một mặt khác, họ nâng mức tiêu thụ trong nước, bù đắp cho xuất khẩu sang phương Tây tuột giảm. Nhưng vấn đề là các tập đoàn nước ngoài cũng như các tập đoàn xuất khẩu Trung Quốc khó chấp nhận xu hướng này. Tờ báo trích dẫn trường hợp Hồng Kông, trong một báo cáo đưa ra tuần này, đã cho là việc tăng lương tác hại đến các công ty của họ.
Nhân các sự kiện trên, Le Figaro nhìn lại bối cảnh chung của Trung Quốc. Tờ báo nhận thấy là hiện nay nhiều công ty nước ngoài và cả các công ty Trung Quốc, cũng đang tìm cách di dời cơ sở sản xuất. Theo đánh giá chung, công việc sản xuất tại Trung Quốc giờ đây quá đắt đỏ, quá phức tạp, bị tham nhũng đục khoét, trong lúc luật lệ lại hay thay đổi. Trung Quốc không còn là nơi tốt nhất mà mọi người muốn đến như trước đây.
Do đó, ngày càng có nhiều công ty nước ngoài và cả công ty Trung Quốc nhìn sang vùng Bắc Phi hay các nước Đông Nam Á, nơi có điều kiện sản xuất thuận lợi hơn. Theo một bản nghiên cứu do phòng thương mại Mỹ tại Thượng Hải thực hiện tháng 3 năm nay, 28 % công ty Mỹ hoạt động tại Trung Quốc đánh giá là vùng ven biển này trở nên quá đắt đỏ, và 8% dự kiên dời cơ sở sang Việt Nam, Ấn Độ, Thái Lan hay Indonesia.
Còn về công ty Trung Quốc, bài báo nêu ví dụ một tập đoàn vải sợi, năm ngoái đã sang Ai Cập xây dựng một xưởng may mặc, hay tập đoàn tin học China Great Wall Computer, đã rời cơ sở ở Thẩm Khuyến để sang Algérie sản xuất bộ mạch chủ cùng với tập đoàn tại chỗ Internet Epead.
Bắc Kinh nhượng bộ trong vụ Cheonan nhưng không phản bội Bình Nhưỡng
Trong thời sự nóng bỏng của Châu Á, hai hồ sơ đươc theo dõi hôm 31/5 là hồ sơ bán đảo Triều Tiên và tình hình chính trị Nhật Bản, mà như ghi nhận của tờ Liberation, một căn cứ Mỹ đã làm cho Đảng Dân chủ Xã hội tháo chạy.
Liên quan đến Triều Tiên các báo Pháp hôm 31/5 đều trở lại cuộc họp giữa Hàn Quốc, Trung Quốc, Nhật Bản tại Jeju, thứ sáu vừa qua. Nếu tờ Les Echos nhìn thấy một cách hóm hỉnh là Bắc Triều Tiên ‘’đào sâu mối chia rẽ giữa các láng giềng’’, thì cả Le Monde lẫn Le Figaro đều chú ý đến khiá cạnh: ‘’Bắc Kinh sẽ không bao che cho những kẻ đánh chìm tàu Cheonan’’, tựa của Le Monde, nêu bật câu nói của thủ tướng Ôn Gia Bảo trước tổng thống Hàn Quốc là ‘’Bắc kinh không có ý định che chở những thủ phạm’’.
Đối với Le Figaro, Trung Quốc bắt đầu ‘’giữ khoảng cách’’ với Bắc Triều Tiên. Tờ báo cũng nhắc lại câu nói của thủ tướng Ôn Gia Bảo, nhưng nói rõ thêm là Bắc Kinh có thể ủng hộ một quyết định lên án Bắc Triều Tiên ở Liên Hiệp Quốc nếu Seoul từ bỏ các trừng phạt. Le Figaro khen ngợi tài đi giây của Thủ tướng Trung Quốc Ôn Gia Bảo, đã nhượng bộ nhưng không phản bội đồng minh Bắc Triều Tiên.
Theo Le Figaro trong hậu trường, các nhà ngoại giao Trung Quốc vả Hàn Quốc đã xích lại gần nhau và một thoả hiệp đang manh nha cho giai đoạn tới đây ở Liên Hiệp Quốc: Trung Quốc sẽ không sử dụng quyền phủ quyết chống lại một nghị quyết của Hội Đồng Bảo An lên án Bắc Triều Tiên, nhưng với điều kiện là văn kiện này không kèm theo những biện pháp trừng phạt mới đối với Bình Nhưỡng.
Thái độ mềm dẻo hơn của lãnh đạo Bắc Kinh, theo tờ báo Pháp, phản ánh cuộc tranh luận ngày càng sôi nổi trong hậu trường Trung Quốc, mà thế hệ trẻ đánh giá là truyền thống ủng hộ vô điều kiện Bắc Triều Tiên không phục vụ cho quyền lợi của một Trung Quốc mới, đang trở thành một cường quốc thế giới.
Tuy nhiên theo Le Figaro, cho dù bắt đầu giữ khoảng cách với người đàn em, nhưng Bắc Kinh sẽ không bao giờ đâm sau lưng Bình Nhưỡng. Vì như một chuyên gia đã phân tích, việc duy trì chế độ Bắc Triều Tiên là ưu tiên hàng đầu của Trung Quốc, không muốn thấy tình hình hổn loạn nổ ra ở biên giới phía Đông Bắc.
Tại Hàn Quốc cũng có hoài nghi về thái độ cứng rắn của chính quyền
‘’Tình hình căng thẳng với Bắc Triều Tiên khiến dư luận Hàn Quốc vừa tức giận vừa hoài nghi’’. Dưới tựa đề như trên ở trang thế giới, thông tín viên nhật báo Công Giáo La Croix đã ghi nhận các phản ứng quan ngại trong xã hội dân sự miền Nam Triều Tiên trước tình hình đột nhiên căng thẳng trở lại với miền Bắc.
Tuy nhiên, theo Frédéric Ojardias, thông tín viên La Croix tại Seoul, khủng hoảng đã bộc lộ quan điểm khác nhau giữa các thế hệ ở Hàn Quốc về cuộc tranh chấp Nam Bắc. Bên cạnh các phản ứng giận dữ, cũng có những thái độ hoài nghi, cho rằng chính quyền cánh hữu của Tổng Thống Lee Myung Bak thổi phồng vụ việc để kiếm phiếu trong cuộc bầu cử các Hội đồng Thành phố sắp tới.
Đại diện cho xu hướng hoài nghi là giới hoạt động trong các tổ chức phi chính phủ Hàn Quốc chuyên giúp đỡ đồng bào của họ ở miền Bắc. Theo bà Erica Kang, một người từng làm việc từ 12 năm nay cho Hiệp Hội Phật Giáo Hàn Quốc Good Friends, thì sẽ không nổ ra chiến tranh với Bắc Triều Tiên. Đối với bà, tiến trình hòa giải khởi sự cách đây 10 năm không thể nào tan biến trong một sớm một chiều.
Quan điểm của bà Erica Kang ngược hẳn với một số đông người theo xu hướng bảo thủ hay giới cựu chiến binh. Thứ năm tuần trước, hơn 10.000 người đã biểu tình tại Seoul để bày tỏ nỗi tức giận đối với Bình Nhưỡng và đòi chính quyền Hàn Quốc phải có phản ứng cứng rắn trước Bắc Triều Tiên.
Thế nhưng, theo bà Erica Kang, điều khiến bà lo ngại không phải là thái độ của Bình Nhưỡng mà là hành động của chính chính quyền Seoul. Thuộc tầng lớp tiến bộ nhất trong xã hội Hàn Quốc, người phụ nữ này nghi ngờ chính phủ của mình lợi dụng vụ tấn công của Bắc Triều Tiên để kiếm phiếu. Ngày 02/06, Hàn Quốc sẽ bầu lại các hội đồng thành phố. Thể hiện thái độ cứng rắn đối với Bình Nhưỡng sẽ cho phép chính quyền cánh hữu kích thích tinh thần cảm tình viên bảo thủ ở cơ sở, mà truyền thống là nghi kỵ miền Bắc. Đối với hội Good Friends, tình hình căng thẳng sẽ giảm bớt sau cuộc bầu cử.
Phải nói là không phải ai ở Hàn Quốc cũng tin vào các bằng chứng do Ủy ban điều tra quốc tế đưa ra về trách nhiệm của Bắc Triều Tiên trong vụ bắn chìm tảu Hàn Quốc Cheonan. Một cuộc thăm dò dư luận cho thấy là có tới 30% người được hỏi không tin vào các chứng cớ được trưng ra. Giới trẻ Hàn Quốc thuộc loại hoài nghi nhiều nhất.
Thái Lan ‘’tính toán sổ sách’’ sau các cuộc biểu tình Áo Đỏ
La Croix hôm 31/5 còn nhìn sang Thái Lan đang ‘’tính sổ’’ sau các vụ bạo động, tựa bài báo của thông tín viên tại Bangkok, Emmanuelle Michel. La Croix điểm lại số người thiệt mạng trong thời gian vừa qua là 88 người, hình ảnh Thái Lan, một nước sống nhờ du lịch, đã bị xấu đi rất nhiều.
Tính về thiệt hại vật chất, riêng cho các cửa hàng, khách sạn trong khu phố thương mại bị phe Áo đỏ chiếm đóng, thiệt hại lên đến 270 triệu euro. Còn tác hại chung cho kinh tế Thái thì tăng trưởng sẽ giảm 1,5% trong năm nay, tương đương với 3 tỷ euro. Theo bài báo đây là đánh giá thấp nhất vì chưa tính hết các thiệt hại mà cuộc khủng hoảng chính trị đã gây ra.
Công việc chính của chính quyền giờ đây là phải ra sức hoà giải đất nước. Nhưng vấn đề là liệu chính phủ Abhisit có đủ khả năng để đưa Thái Lan thoát khỏi các cuộc xâu xé, chia rẽ về chính trị hay không ? Như các cuộc biểu tình vừa qua đã cho thấy, sự ổn định chính trị là yếu tố then chốt mang lại ổn định và phát triển kinh tế.
Mai Vân (RFI)