Quân đội Trung Quốc duyệt binh tại Hồng Kông. Ảnh: Reuters
« Quý vị là đoàn khách mời đầu tiên của chúng tôi ». Đại tá Hoàng Tuyết Bình, phát ngôn viên quân đội đã chào đoàn nhà báo Pháp như thế, trong một cuộc đón tiếp trang trọng tại Bắc Kinh. Dàn quân nhạc chào mừng, rồi họp báo ngắn, trả lời các thắc mắc, tiếp tân có ăn nhẹ với các sĩ quan cao cấp…Sau khi thương lượng gay go, đại tá Hoàng đã chấp nhận cho các nhà báo đi thăm hai đơn vị bộ binh tại Thành Đô thuộc tỉnh Tứ Xuyên, nơi quan trọng nhất trong bảy quân khu. Nhưng thật ra chỉ là « cưỡi ngựa xem hoa », các doanh trại vắng vẻ không có quân nhân nào với lý do « đang giờ huấn luyện ».
Sự « minh bạch » chỉ dừng lại ở đó, không có việc đi thăm các đơn vị ưu tiên của quân đội Trung Quốc hiện nay như hải quân, không quân tiêm kích. Nhưng điều này chứng tỏ ý định của cấp quyền lực chính trị cao nhất: Trung Quốc làm cho thế giới lo sợ, và bây giờ muốn trấn an.
« Tăng cường quân sự vì mục đích hòa bình », nhưng vẫn giấu thông tin
Báo cáo mới nhất của bộ Quốc phòng Mỹ nhận xét: « Có sự mâu thuẫn giữa một bên là cách hành xử của giới lãnh đạo quân sự Trung Quốc luôn duy trì một sự bí mật thái quá và bên kia là mục tiêu được chính quyền dân sự tuyên bố nhằm trấn an các nước láng giềng và các cường quốc khác, về tính chất hòa bình của việc phát triển ảnh hưởng của Trung Quốc trên trường quốc tế ». Cũng theo báo cáo này, thì việc hiện đại hóa quân đội Trung Quốc có thể dẫn đến nhiều nguy cơ.
Kể từ năm 1990, quân đội Trung Quốc đã tham gia 18 chiến dịch gìn giữ hòa bình của Liên Hiệp Quốc, và tập trận chung với hơn 20 nước. Tuy dồn sức rất nhiều để tăng cường cho quân đội, nhưng Trung Quốc đi học hỏi từ quân đội các nước khác nhiều hơn, còn phía mình thì khép kín. Lần thăm viếng gần đây nhất của Tổng tham mưu quân đội Pháp là từ năm 2000. Tùy viên quốc phòng Pháp phải mất sáu tuần lễ mới xin được một cuộc hẹn, và thường thì không được trả lời.
Nỗ lực ngoại giao và hiện đại hóa quân đội
« Chúng tôi muốn củng cố việc ngoại giao của quân đội, tranh thủ được sự tin cậy và hỗ trợ » - phát ngôn viên quân đội Trung Quốc giải thích, với một nụ cười rất xi nê ma kiểu Hollywood. Ông nhấn mạnh đến chủ trương phát triển trong hòa bình của Quân ủy trung ương. Nói tiếng Anh rất chuẩn, ông Hoàng Tuyết Bình tốt nghiệp đại học York ở Anh quốc, và tấm danh thiếp ông đưa cho các nhà báo nước ngoài có ghi cả số điện thoại – đây cũng là lần đầu tiên.
Ban Đối ngoại của bộ Quốc phòng Trung Quốc chỉ mới được thành lập từ năm 2008. Trường đại học Quân sự trong 10 năm qua đã đào tạo được 800 sĩ quan về truyền thông, với các phương tiện tối tân. Còn thông tấn xã Quân đội vốn được thành lập từ năm 1946, nay có thêm nhiệm vụ mới ngoài việc tuyên truyền tư tưởng Mác Lênin, Mao Trạch Đông và Đặng Tiểu Bình, là « thông báo các kết quả hiện đại hóa quân đội ». Một sĩ quan cho biết, dự kiến đến năm 2049, tức kỷ niệm 100 năm thành lập nước, sẽ hoàn thành công cuộc hiện đại hóa.
Tại Thành Đô, cổng vào trung đoàn vận tải không quân có khắc dòng chữ « Thiết lập không quân vững mạnh, củng cố xây dựng sức mạnh để lâm chiến ». Ở quân khu chiến lược có đến 7 ngàn cây số đường biên tiếp giáp với 6 quốc gia này, có xưởng lắp ráp máy bay tiêm kích J10 sắp đi vào hoạt động, và các đơn vị trực thăng chiến đấu thế hệ mới nhất. Tuy nhiên vẫn còn những chiếc trực thăng Black Hawks của Mỹ không có phụ tùng thay thế do cấm vận, và các phi công chỉ bay có 60 giờ một năm. Còn các xe tăng của sư đoàn thiết giáp thứ 6 Bắc Kinh có tuổi thọ hơn 20 năm. Khuyết điểm của quân đội Trung Quốc là không hoạt động từ nhiều năm qua, nên vẫn còn yếu kém về khả năng cơ động và tiếp vận. Chủ tịch Quân ủy Trung ương là ông Hồ Cẩm Đào năm nay đã cố khắc phục điểm yếu này.
Quân đội Trung Quốc hiện có 2,3 triệu quân, và ngân sách quốc phòng về mặt chính thức hàng năm vẫn tăng đến 15%, không tính lãnh vực nguyên tử cũng như mua bán vũ khí. Các lãnh vực không gian, tên lửa, máy bay chiến đấu và hải quân được ghi nhận là phát triển nhanh nhất. Đài Loan vẫn được « ưu tiên » nhân danh « toàn vẹn lãnh thổ », nên quân khu Nam Kinh với 700 ngàn quân vẫn tập trung nhiều phương tiện bộ binh và tên lửa. Nhưng một ưu tiên mới hiện nay là làm thế nào để hải quân có thể can thiệp được ở ngoài xa lãnh thổ Trung Quốc.
Hải quân mạnh: Ưu tiên phát triển mới của quân đội Trung Quốc
Từ cuối năm 2008, việc tham gia chống hải tặc ở vùng vịnh Aden, với 16 tàu chiến và lực lượng đặc biệt được huy động, Bắc Kinh đã có dịp thử nghiệm một cách hợp pháp trên một vùng biển mà họ chưa hề đặt chân đến. Vị tướng phó giám đốc ngoại vụ của bộ Quốc phòng cho biết, Trung Quốc cần có lực lượng Hải quân mạnh. Một tham vọng nữa là vi tính hóa và thống nhất các bộ phận tham mưu. Sẽ giảm bớt 300 ngàn quân trong 5 năm tới, nhưng tinh nhuệ hóa, và lương sĩ quan đã được tăng gấp đôi trong ba năm gần đây. Bên cạnh đó, rút ra bài học sau vụ tham gia cứu hộ động đất ở Tứ Xuyên, một đạo luật đã được ban hành hồi tháng ba cho phép quân đội có thể trưng dụng tất cả các phương tiện cần thiết trong trường hợp nguy hại đến « toàn vẹn lãnh thổ và chủ quyền ».
Vị tướng Trung Quốc nói tiếng Pháp rất chuẩn vẫn giữ được nụ cười ở bàn tiệc, khi được hỏi về Đài Loan. Nhưng đoàn nhà báo Pháp đã sai lầm khi đặt tiếp câu hỏi về Tây Tạng. Bữa tiệc chấm dứt sau màn độc thoại dài đầy khích động, công kích đức Đạt Lai Lạt Ma.
Sinh viên Trung Quốc ở nước ngoài kêu gọi đấu tranh dân chủ qua internet
Cũng liên quan đến Trung Quốc, nhân kỷ niệm vụ thảm sát Thiên An Môn 4/6/1989, trên trang diễn đàn của nhật báo cánh tả Libération hôm 2/6 có bài viết của Câu lạc bộ Ánh sáng mới, tập hợp một nhóm sinh viên Trung Quốc ở nước ngoài. Hai mươi mốt năm qua, thế hệ trẻ lớn lên sau 1989 vẫn chưa có quyền biết được sự thật về vụ thảm sát sinh viên trên. Nhóm này kêu gọi tham gia hợp lực trong việc đấu tranh đòi dân chủ bằng phương tiện internet, qua việc phân tích các hành động sai trái của Bắc Kinh, thông báo rộng rãi cho mọi người và chung tay hoạt động nhằm bảo vệ nhân quyền và dân chủ. Ngay từ bây giờ, cần cùng nhau phá bỏ từng mảng nhỏ của « bức tường Berlin » mà chế độ độc tài Bắc Kinh đã dựng lên. Bài viết kết thúc bằng câu: «Trên thế giới chưa bao giờ có việc một đảng cầm quyền vĩnh viễn. Chế độ độc tài rồi sẽ qua đi, nhưng đất nước Trung Quốc 5.000 năm lịch sử của chúng ta vẫn tồn tại mãi mãi».
Thái Lan: Phe chống chính phủ rút vào bóng tối để chuẩn bị trả đũa
Còn tại Thái Lan, phóng viên báo Le Figaro cho biết « Phe Áo Đỏ đang bí mật chuẩn bị phục thù » - tựa của bài báo. Sau cuộc khủng hoảng vừa qua đã làm cho 85 người chết với sự thất bại của phe Áo Đỏ, nhiều người Thái cảm thấy vẫn chưa giải quyết được gì. Người ta tự hỏi, chừng nào thì sẽ có một vụ đối đầu mới?
Tác giả bài báo cho biết tại Bon Kai, khu phố nghèo của Bangkok vốn ủng hộ phe chống chính phủ, nhiều người đàn ông đã biến mất. Như Som Chai, chẳng bao giờ ngủ hai đêm ở cùng một địa điểm và tránh nói chuyện điện thoại. Anh cho biết: « Nếu chúng tôi trốn tránh, là do để chuẩn bị cho các cuộc biểu tình mới ». Còn Chaw Kreuathaew thì trốn ở một vùng ngoại ô Chiang Mai, theo anh thì: « Một thế hệ lãnh tụ mới sẽ xuất hiện. Chúng tôi đã thua một keo, nhưng chưa chấm dứt ở đây đâu ». Đại tá Khemmarin Hassiri, một sĩ quan cảnh sát đã ngăn chận được các truyền đơn kêu gọi hoạt động bí mật đã nhận xét: « Tại Bangkok và vùng phía bắc, đông bắc, những người cực đoan nhất đã rút vào bí mật để chuẩn bị nổi dậy. Chúng tôi cho rằng sẽ có những cuộc tấn công vào các chính khách và các công trình xây dựng mang tính biểu tượng ». Còn một nhà nghiên cứu phương Tây thì tỏ ra lo ngại trước việc các thanh niên bình thường có thể bị cuốn hút rất nhanh và sẵn sàng hy sinh cho các lý tưởng mù mờ.
Phía chính phủ thì đang cứng rắn hơn, gán cho phe Áo Đỏ cái nhãn khủng bố, và từ chối tổ chức bầu cử trước thời hạn. Tuy nhiên, theo tác giả bài báo, sự tồn tại của chính phủ ông Abhisit có thể chỉ còn tính bằng tuần lễ, vì đảng Dân Chủ của ông có nguy cơ sẽ bị tòa án cấm hoạt động. Đại tá Hassiri kết luận: « Chúng tôi đang đứng trước một trò chơi ru-lét (may-rủi), và chúng tôi đang đợi xem viên bi sẽ ngừng lại ở đâu ».
Thụy My (RFI)