Mặc dù gia đình các nạn nhân liên tục kêu gọi nhà nước giải thích vì sao dùng súng đạn bắn vào cuộc biểu tình ôn hòa, chính quyền Trung Quốc vẫn im lặng. Hôm 4/6 trong quyển hồi ký bị cấm tại trung Quốc nhưng được phát hành tại Hồng Kông, cựu thủ tướng Lý Bằng giải thích: “phải chấp nhận đổ một ít máu để giới hạn thiệt hại”.
Cũng tại HongKong, phong trào dân chủ tìm cách duy trì ký ức biến cố 1989. Từ Bắc Kinh, thông tín viên Marc Lebeaupin tường thuật:
« Cũng như mọi năm, một vài phụ nữ tập hợp ở trung tâm Bắc Kinh để tưởng niệm những người con của họ là nạn nhân vụ đàn áp Thiên An Môn. Hàng năm, đây cũng là dịp để họ đòi biết sự thật về các sự kiện này. Các gia đình nạn nhân ra thông cáo yêu cầu chính phủ làm rõ những gì đã xẩy ra, thừa nhận số nạn nhân mà cho đến nay, chính quyền chưa bao giờ cho công bố.
Thế nhưng, cũng như mọi năm, chính quyền vẫn không có đáp ứng gì trước những lời kêu gọi này và áp dụng chính sách phong tỏa toàn bộ thông tin liên quan đến sự kiện Thiên An Môn. Báo chí chính thức tại Trung Hoa lục địa không có một chữ nào hàm ý nói đến sự kiện ngày 4 tháng sáu năm 1989. Cũng không hề có một chữ nào đề cập đến những vụ bắt bớ, quản thúc, theo dõi nhắm vào những người đã từng tham gia biểu tình trên quảng trường Thiên An Môn hoặc các nhà ly khai.
Phải đi sang tận Hồng Kông, một thuộc địa cũ của vương quốc Anh và hiện hưởng quy chế đặc biệt, thì mới có thể chứng kiến được sự vận động của công luận đòi công lý cho các nạn nhân Thiên An Môn. Năm ngoái, nhân dịp kỷ niệm 20 năm sự kiện này, hàng trăm ngàn người đã tập hợp tại khuôn viên lớn nhất ở Hồng Kông, để tưởng nhớ các nạn nhân Thiên An Môn, đòi làm sáng tỏ sự thật và đặc biệt là đấu tranh bảo vệ quyền tự do tại Trung Quốc và Hồng Kông.
Mặc dù Hồng Kông có quy chế đặc biệt, những người ủng hộ phong trào dân chủ vẫn phải đương đầu với sự trấn áp của cảnh sát. Hôm qua, ngày 3/6,cảnh sát đã can thiệp để giải tán một cuộc biểu tình đòi trả tự do cho các nhà ly khai Trung Quốc. Hôm nay, thứ sáu, phong trào dân chủ chất vấn chính quyền Hồng Kông về nguy cơ đe dọa các quyền tự do tại vùng lãnh thổ vốn là thuộc địa cũ của Anh Quốc này ».
Hôm 4/6, tại quảng trường Thiên An Môn, theo AFP, khác với tình hình căng thẳng hồi năm ngoái, các biện pháp an ninh được giảm nhẹ.
Nhưng theo Tổ chức Bảo vệ Nhân quyền Trung Quốc, trong 48 giờ qua hàng chục nhà ly khai ở Bắc Kinh và các thành phố lớn đã bị công an đến tận nhà cảnh cáo không được ra đường. Tại Hồng Kông, 13 nhà dân chủ bị câu lưu sau cuộc biểu tình hôm thứ bảy. Hôm 4/6, phong trào dân chủ hy vọng huy động ít nhất 50 ngàn người tham gia lễ thấp nến.
Tại nhiều thành phố lớn trên thế giới, các tổ chức nhân quyền kêu gọi biểu tình kỷ niệm ngày 4 tháng 6. Tại Tokyo, một trong những sinh viên lãnh đạo Phong Trào Dân chủ 1989 là Vũ Nhĩ Khai Hy tìm cách xâm nhập sứ quán Trung Quốc thì bị cảnh sát Nhật giữ lại. Vũ Nhĩ Khai Hy đứng hàng thứ hai trong danh sách lãnh đạo sinh viên bị chính quyền Bắc Kinh truy nã.
Tại Paris, sinh hoạt tưởng niệm Thiên An Môn được cử hành hôm 3/6 tại quảng trường Nhân Quyền với sự có mặt của nhiều cộng đồng.
Tú Anh (RFI)