Điểm báo Quốc tế

Trong vòng một thế kỷ, tổ chức thể thao quốc tế này đã tăng từ 8 đến 300 nhân viên, và từ 7 nước sáng lập lên thành 208 quốc gia thành viên. Ông Joseph Blatter, ngay từ khi nhậm chức Chủ tịch Liên đoàn bóng đá thế giới, đã đặt mục đích tổ chức cúp bóng đá thế giới tại châu Phi. « Chủ tịch Blatter » đưa ra khẩu hiệu đầy tham vọng: « Vì trò chơi. Vì mọi người ». Giải vô địch thế giới lần thứ 19, ông Blatter tuyên bố hùng hồn, sẽ là cơ hội để « thống nhất toàn thể nhân dân Nam Phi ».

Chủ tịch FIFA là một nhân vật đầy ảnh hưởng. Nhiều nhà lãnh đạo của các quốc gia hùng mạnh nhất địa cầu đã trải thảm đỏ dưới chân ông, khi họ cần đến ông để được đăng cai cúp bóng đá. Chính Tổng thống Obama, cách đây một năm, đã tiếp ông Blatter tại Nhà trắng, để yêu cầu ông cho Mỹ tổ chức Giải vô địch thế giới năm 2018 hoặc 2022. Những người đứng đầu chính phủ Nga và Tây Ban Nha cũng đã gặp ông Blatter.

Dưới thời kỳ cựu chủ tịch Joao Havenlange, rồi đến thời ông Joseph Blatter, FIFA đã thâu nhận nhiều tổ chức không thuộc Liên Hiệp Quốc, như Palestine, Hồng Kông, hay các đảo Caiman. Đây là tổ chức quốc tế duy nhất trên thế giới mà Trung Quốc chấp nhận ngồi chung với Đài Loan. Nguyên giám đốc phụ trách các quan hệ quốc tế của FIFA, Jérôme Champagne, nhận định tổ chức thể thao này là một mô hình điều hành rất có hiệu quả. Theo ông, nếu có một FIFA về nước sạch, thì nạn thiếu nước sạch tại châu Phi đã được giải quyết. Trong mười năm qua, FIFA chi ra hàng trăm triệu cho 400 dự án của 191 hiệp hội thành viên.

Tuy nhiên, sự hào phóng của FIFA, theo nhiều người nhận xét, không vô tư. Ngày hôm sau khi ông Blatter tái đắc cử chủ tịch FIFA, nguyên tổng thư ký Michel Zen-Ruffinen đã công khai chỉ trích người đứng đầu FIFA là đã quản lý tố chức này một cách độc đoán, đã chi nhiều tiền của FIFA để được ở lại ghế chủ tịch. Một ví dụ của sự mua chuộc này là việc Jack Warner, chủ tịch Liên đoàn Bắc, Trung Mỹ và vịnh Caribê, đã nhận được quyền truyền hình Cúp thế giới 2002 chỉ với một đô la tượng trưng. Năm 2006, nhân vật này bị tố cáo là đã bán lại các vé bóng đá với giá cao cho khán giả, thông qua công ty của con trai.

Ông Jack Warner là thành viên ban chấp hành và một trong bảy phó chủ tịch FIFA, đứng ngang hàng với Michel Platini, chủ tịch Liên hiệp các hiệp hội bóng đá châu Âu. Một thành viên khác của ban chấp hành FIFA đầy quyền lực, là Nicolas Leoz, chủ tịch Liên đoàn bóng đá Nam Mỹ, cũng bị nghi ngờ là dính dáng vào các vụ hối lộ, liên quan đến việc bán bản quyền truyền thông của Cúp thế giới cho ISL. ISL là đối tác thương mại của FIFA, đã từng đưa đương kim chủ tịch Blatter và cựu chủ tịch FIFA Havenlange lên ghế lãnh đạo. Tổ chức kinh tế này đã phá sản năm 2001. Các lãnh đạo của ISL đã phải ra tòa vì tội biển thủ 80 triệu franc. Trong phiên toà tháng 3 năm 2008, cựu giám đốc ISL thừa nhận đã rót tiền hối lộ cho những người đứng đầu ngành thể thao.

Những người chỉ trích chủ tịch Blatter cho rằng, nhân vật này sẽ không bao giờ từ bỏ quyền lực. Dù rằng năm 2002, sau khi tái đắc cử, Joseph Blatter tuyên bố sẽ không ra ứng cử lần thứ ba, nhưng mới đây, nhà lãnh đạo 74 tuổi này lại tuyên bố, ông sẽ còn ra ứng cử lần thứ tư. Chủ tịch FIFA là một người rất khôn khéo. Sau vòng chung kết cúp thế giới thứ 19, đối mặt với nguy cơ bị loại ra khỏi chức vụ chủ tịch, theo yêu cầu giới hạn nhiệm kỳ chủ tịch tối đa là 8 năm, của chủ tịch Liên đoàn châu Á, người Qatar, cách đây vài tuần, ông Blatter đã chính thức ủng hộ nước này đăng cai Cúp bóng đá.

Dưới sự trị vì của ông Joseph Blatter, FIFA trở thành một bàn tiệc lớn, với rất nhiều lợi nhuận, đển từ các hoạt động thể thao khu vực, bán bản quyền truyền hình và quyền tham gia vào nhóm các đối tác với FIFA. Năm 2009, doanh thu FIFA lần đầu tiên vượt quá một tỷ đô la.

Hiện nay, chủ tịch Blatter đang viết một cuốn hồi ký, dự kiến dài 7 tập, theo Le Monde, làm như vậy, không phải vì ông Blatter muốn giật giải Nobel văn học, mà trong thâm tâm ông hy vọng sẽ nhận được giải Nobel hòa bình. Tờ báo bình luận, nếu không được một giải Nobel hòa bình, ông Blatter cũng có thể ra tranh giải Nobel kinh tế.

Mong muốn lấy lại hàng chục tỷ đô la bị các nhà độc tài biển thủ  

Le Monde hôm 10/6 cũng có bài phân tích về việc Liên Hiệp Quốc và Ngân hàng thế giới tìm cách lấy lại tiền bị các lãnh đạo độc tài biển thủ. Theo ước tính của Ngân hàng Thế giới, số tiền này là từ 20 đến 40 tỷ đô la. Ngày 8 và 9 tháng 6, tại Paris, các nhà ngân hàng, nhà hoạt động tư pháp, nhà quản lý hành chính đã tổ chức một cuộc họp với chủ đề « Không có nơi ẩn náu cho những tài sản có nguồn gốc xấu ». Cuộc họp này được thực hiện theo sáng kiến của Liên Hiệp Quốc, Ngân hàng Thế giới và Thụy Sĩ.

Sau đây là một ví dụ của mức độ khổng lồ của các thiệt hại. Tướng Sani Abacha, lãnh đạo Nigeria với bàn tay sắt từ năm 1993 đến 1998, đã lấy đi của nước này từ 3 đến 5 tỷ đô la. Theo bà Ngozi Okonjo-Iweala, giám đốc khu vực của Ngân hàng Thế giới và cựu bộ trưởng tài chính Nigeria, nhà độc tài đã lấy tiền trực tiếp từ kho bạc nhà nước, hoặc thông qua việc ăn chênh lệch giá giữa khu vực nhà nước và thị trường. Chính quyền Nigeria hiện nay chỉ mới lấy lại được hơn nửa tỷ đô la.

Điều này thật là khủng khiếp. Bởi vì, đối với các nước nghèo, chúng ta biết rằng, một đô la cũng rất quan trọng. Chỉ cần 600 triệu đô la cũng cho phép chăm sóc được 600 nghìn bệnh nhân Sida hay mang lại nước cho 250 nghìn gia đình trong vòng một năm.

Cho đến nay, kết quả cuộc truy tìm tiền biển thủ của các nhà độc tài rất hạn chế. Trong vòng 16 năm vừa qua, chỉ có 5 tỷ đô được lấy lại. Theo một người phụ trách của Ngân hàng Thế giới, để lấy lại số tiền đã chiếm dụng, cần phải chứng minh nguồn gốc phi pháp của nó. Mà điều này không dễ, vì cần phải có sáng kiến của nước sở tại và sự hợp tác của các ngân hàng.

Các cản trở đến từ nhiều phía, đặc biệt là ngành tư pháp. Ví dụ tiêu biểu là trường hợp Tòa án Thụy Sĩ bác bỏ việc Haiti đòi ngân hàng nước này trả lại 7 triệu đô la tham nhũng. Chính phủ Thụy Sĩ đã phải hứa sẽ can thiệp.

Hội thảo Paris « Không có nơi ẩn náu cho những tài sản có nguồn gốc xấu » trong hai ngày vừa qua, là nơi mà những đối tác tham gia vào việc truy lùng tiền biển thủ, có cơ hội chia sẻ các kinh nghiệm với nhau. Ví dụ như kinh nghiệm cơ quan hợp tác Anh Quốc đài thọ việc đào tạo các cảnh sát chuyên truy lùng các khoản tiền biển thủ. Và đồng thời là dịp gây sức ép buộc các nước như Đức và Nhật Bản phê chuẩn Hiệp ước chống tham nhũng của Liên Hiệp Quốc. 

Bảo vệ quyền sở hữu trí tuệ trước truyền thống sao chép lâu đời của Trung Quốc 

Nhật báo La Croix hôm 10/6 nói đến phong trào toàn quốc chống làm hàng giả và vi phạm bản quyền tại Trung Quốc năm nay. 15 tỉnh, thành phố và khu tự trị đã tham gia vào phong trào này. Theo các số thống kê, trong quý một năm nay, Trung Quốc đã lấy lại được 8,5 triệu xuất bản bất hợp pháp, và đã xử lý gần 2000 vụ hàng giả.

Mục tiêu của Trung Quốc, theo Yves Dolais, chuyên gia về luật Trung Quốc của trường Ngôn ngữ Phương Đông (Paris), phong trào được tiến hành đúng vào thời điểm Triển lãm toàn cầu Thượng Hải này là để Bắc Kinh thể hiện cho thế giới thấy quyết tâm của mình. Số lượng bằng sáng chế được cấp của Trung Quốc năm nay đã tăng hơn 18% so với năm ngoái. Tuy nhiên, ông Yves Dolais cho biết, trong dịp Triển lãm Thượng Hải, hàng giả không sợ, mà sợ nhất là hàng nhái.

Hệ thống pháp luật của Trung Quốc về sở hữu trí tuệ hiện nay khá tương thích với các nước phương Tây. Tuy nhiên, cũng theo chuyên gia luật Trung Quốc này, vấn đề chính của Trung Quốc hiện nay là nằm trong cách giải thích luật và cách áp dụng luật. Ông nhận xét, cần biết rằng văn hóa sao y bản chính đã trở thành truyền thống tại Trung Quốc. Trong nền văn hóa Khổng giáo, học có nghĩa là sao chép, thuộc lòng. Trong xã hội thấm đẫm quá khứ Khổng giáo và cộng sản, cá nhân buộc phải tuân thủ hoàn toàn theo nhóm. La Croix kết luận, giống như Nhật Bản những năm1960, và Hàn Quốc, những năm 1980, Trung Quốc đã phát triển kinh tế thông qua sao chép. 

Đối lập Iran tìm một động lực mới

Để kết thúc mục điểm báo hôm 10/6, chúng tôi xin giới thiệu bài của Le Figaro về việc giới dân chủ tại Iran đang tìm kiếm một động lực mới. Cách đây một năm, hàng triệu người Iran đã xuống đường đấu tranh vì một xã hội mới. Tuy nhiên, sau đó, theo dòng thời gian, nguồn nhiệt huyết những tháng đầu đã sụt giảm. Chính quyền Teheran đã đàn áp quyết liệt phong trào, hàng trăm người đã bị giết, hàng nghìn người phản kháng đã bị bắt giữ.

Tuy nhiên, những người đấu tranh không từ bỏ giấc mơ dân chủ. Nhà xã hội học Farhad Khosrokhavar, giảng viên trường Cao học về Khoa học Xã hội tại Pháp, nhận định, mặc dù thành công trong việc đánh sập uy lực tinh thần của chế độ, nhưng phong trào mong manh này rất cần được đổi mới đế tiếp tục tồn tại.

Trọng Thành (RFI)