Điểm báo Quốc tế

Mở đầu bài báo mang tựa đề « Trung Quốc, những tội đồ của tín dụng », thông tín viên của tuần báo Le Nouvel Observateur tại Bắc Kinh đã trích lại lời một bài hát nhại theo bản Quốc tế ca, từ ba năm qua đã làm mưa làm gió trên Youku, trang Youtube của Trung Quốc. « Vùng lên hỡi các nô lệ của nhà đất, vùng lên, hỡi ai khốn khổ vì nợ nần », trên nền một loạt những hình ảnh cách mạng. Bài hát này nhanh chóng trở thành « quốc ca » của hàng triệu người trẻ Trung Quốc đang là « nô lệ của tín dụng địa ốc » như họ đang tự nhận. Tác giả của clip video trên cho biết: « Hồi đó chúng tôi ngỡ là giá nhà đã đạt đến mức tối đa rồi. Làm sao có thể tưởng tượng được nó còn tiếp tục leo thang một cách kinh khủng như thế? »

Một cơn sốt địa ốc thực sự đang bùng lên khắp cả nước. Những khu nhà ở đồ sộ mọc lên ở khắp nơi, lượng nhà bán ra trong năm 2009 tăng đến 80%. Giá nhà sau khi tăng gấp ba trong vòng 5 năm qua, lại leo thang một cách khó tưởng tượng. Chỉ trong năm 2009 giá nhà ở tại Bắc Kinh tăng lên 60% và tại Thượng Hải tăng đến 68%, còn tại các thành phố nhỏ hơn tỉ lệ tăng giá là 40%. Và riêng trong tháng 5 vừa qua nhà đất tại Thượng Hải đã tăng lên 21% so với tháng trước. Trung bình một mét vuông nhà có giá đến 24.830 nhân dân tệ, tức 3.500 euro; cao gấp từ 8 đến 10 lần tại châu Âu, gấp 15 lần so với nhà tại Mỹ. Như vậy giá bán một căn hộ loại trung bình tương đương với 60 năm thu nhập của một người dân Thượng Hải!

Hậu quả là 85% người Trung Quốc đành phải vĩnh biệt giấc mơ sở hữu một căn hộ. Trong khi theo Ngân hàng Trung Quốc thì một phần tư số người mua nhà đã là chủ nhân của nhiều căn nhà khác. Tại một vùng ngoại ô Bắc Kinh đang triển khai nhiều dự án địa ốc, hơn phân nửa số người mua là để đầu cơ. Giám đốc một công ty kinh doanh địa ốc địa phương cho biết: « Mỗi sáng sớm khi tôi vừa tới cơ quan thì đã có sẵn một nhóm nhà đầu tư đang đợi. Ngay khi có một người khách muốn bán nhà, họ đi theo xem nhà ngay và nếu vừa ý thì ai chồng nhiều cọc tiền nhất lên bàn sẽ thắng cuộc ».

Địa ốc, nơi đầu cơ chắc chắn nhất đối với người có tiền

Bài báo nêu ra trường hợp một kỹ sư trẻ, có vợ đang mang thai, đã may mắn đặt cọc được một căn hộ ba phòng gần nơi làm việc. Nhưng chỉ vài ngày trước khi ký hợp đồng chính thức, người bán đổi ý và không ngần ngại đền bù tiền cọc. Mãi sau anh mới biết, có một nhà giàu đã đòi mua với giá gấp rưỡi đồng thời chịu luôn phần bồi thường tiền cọc ! Nhưng điều làm anh bức xúc nhất là căn nhà sau đó vẫn được bỏ trống:« Nhiều gia đình sống tù túng trong những căn hộ chật chội, trong khi hàng triệu căn nhà không có ai ở ».

Tại Bắc Kinh, cho dù có khoảng sáu chục tòa nhà chọc trời đang vắng vẻ như sa mạc, các dự án đồ sộ vẫn tiếp tục. Theo ước tính của một nhà kinh tế, khoảng 600 triệu mét vuông nhà ở đã bán ra trong vòng 5 năm gần đây vẫn đang bỏ trống. « Người ta mua nhà không phải để đầu tư cho thuê, mà để đầu cơ, nhất là ở Trung Quốc không có thuế địa ốc ». Một nhà ngoại giao giải thích thêm, « một người giàu Trung Quốc có rất ít chọn lựa. Anh ta không có quyền đầu tư ra nước ngoài, gởi tiền vào ngân hàng thì chẳng lợi lộc gì, còn thị trường chứng khoán thì giống như đánh bạc ». Thành ra những người có tiền đều đổ xô đi mua nhà để dành chờ thời. Cũng theo nhà kinh tế trên đây, « một lý do khác nữa là tất cả mọi người đều tin rằng chính phủ không bao giờ để cho giá nhà hạ xuống. Tuy nhiên mọi bong bóng đều có lúc bùng vỡ. Theo tôi thì nó sẽ nổ tung vào năm 2012, và vô số tiền của, ảo vọng cũng sẽ tan thành mây khói ».

Một điều nghịch lý là, chính cuộc khủng hoảng tín dụng địa ốc xấu ở Mỹ đã thúc đẩy cơn sốt địa ốc tại Trung Quốc. Bắc Kinh đã tung ra chương trình kích cầu quy mô với 470 tỉ euro, chưa kể 1,7 tỉ tỉ euro tín dụng từ các ngân hàng. Do sản xuất sụt giảm, số tiền khổng lồ này đã rơi vào lãnh vực xây dựng. Chính quyền các địa phương cũng đã góp phần vào cơn sốt nhà đất. Đất đai thuộc sở hữu nhà nước, và nguồn thu của địa phương phần lớn dựa vào việc nhượng đất cho các nhà đầu tư địa ốc.

Lâu nay vì do ngại sẽ kìm hãm động cơ tăng trưởng nên Bắc Kinh không muốn can thiệp, nhưng bất mãn đã tăng ở mức rất đáng ngại. Không chỉ là nông dân mất đất, mà nay giới trung lưu có học cũng bất bình, vì giá nhà quá cao đã ảnh hưởng nặng nề đến cuộc sống của thế hệ trẻ. Theo truyền thống thì đây là trách nhiệm của người đàn ông, nên nếu một chàng trai không mua nổi một căn hộ thì sẽ khó lấy vợ. Thế là cả gia đình phải xúm vào lo cho đứa con duy nhất, vay mượn tứ tung ; và những người trẻ suốt đời phải còng lưng làm trả nợ. Một bloggeur đã viết: « Sau này nếu con cái hỏi ba ơi, ba đã làm được gì trong đời, chẳng lẽ nói là ba dành cả đời để trả tiền mua nhà hay sao? »

Một phim truyền hình nhiều tập về chủ đề này dường như đã khiến chính quyền phải hành động. Bộ phim nói về những thanh niên Thượng Hải phải dành đến 80% lương tháng để trả nợ mua nhà, và nữ nhân vật chính phải cặp bồ với một viên chức tham nhũng để có được một căn hộ. Bằc Kinh cấm phát tiếp phim này, nhưng vừa loan báo một loạt biện pháp để giúp quả bóng địa ốc bớt căng. Từ nay cần phải có sẵn số tiền 30% giá trị căn nhà nếu muốn mua làm nơi cư ngụ chính thức, 50% nếu là nhà nghỉ mát và từ căn nhà thứ ba thì ngân hàng không có quyền cho vay nữa. Việc đánh thuế địa ốc bắt đầu được thử nghiệm, làm những người đã đầu tư vào khu vực này phản ứng. Tuy làm mất lòng các nhà giàu mới vốn là những người ủng hộ chế độ nhất, nhưng Bắc Kinh hy vọng tránh được nguy cơ phản ứng cực đoan nơi « những kẻ tội đồ của tín dụng địa ốc ».

Phân nửa dân số thế giới không có đại diện tại World Cup

Nhìn chung, Cúp bóng đá thế giới tất nhiên là đề tài được các tuần báo ưu ái trong tuần này. Tờ Times đặt câu hỏi, làm thế nào mà bóng đá có thể trở thành môn thể thao được yêu chuộng nhất hành tinh, và cho rằng vì mọi người đều có thể chơi, và chơi ở bất cứ đâu. Bóng đá nay không chỉ là một môn thể thao, mà còn phản ánh tình hình xã hội của một quốc gia hay châu lục, cho dù mang tính tiêu cực như kỳ thị chủng tộc, chủ nghĩa quốc gia, hay tích cực như vấn đề hội nhập.

Tờ Le Courrier International dành trọn hồ sơ và trang bìa cho World Cup 2010. Đáng chú ý là bài báo của tờ báo Anh The Guardian, được tuần báo này trích dịch đã ghi nhận sự vắng mặt của Trung Quốc, cường quốc kinh tế và là đất nước đông dân nhất thế giới hiện nay. Theo bài báo, thì thế giới bóng đá không phản ánh tương quan của thế giới thực. Tuy có sự hiện diện của 6 đội tuyển châu Phi, nhưng hầu như tất cả các nền kinh tế đang lên đều vắng bóng như Trung Quốc, Ấn Độ, còn Nga thì đã bị tiểu quốc Slovénia ngáng chân. Chỉ có Brazil là nền kinh tế mới nổi duy nhất hiện diện – mà thực ra Brazil luôn có mặt trong World Cup. Thiếu vắng đội tuyển các quốc gia đông dân khác của hành tinh như Việt Nam, Indonesia, Philippines, Pakistan, Bangladesh, Irak, Iran; nói chung có nghĩa là phân nửa dân số thế giới phải cổ vũ cho những đội tuyển không phải của nước mình. Trong khi đó châu Âu vẫn là trung tâm chú ý cho dù nền kinh tế các nước thuộc châu lục này vẫn đang u ám.

Ngày tàn của « thương hiệu » Thái Lan

Về Thái Lan, tuần báo Newsweek nhận định, những sai lầm trong quản lý, hoạch định chiến lược đã khiến một thiên đường dân chủ đang phát triển nhanh trở thành một nước đầy hỗn loạn và bạo động.

Trong bài báo mang tựa đề « Kết thúc thương hiệu Thái Lan » đã nhận xét, từ nhiều năm qua, cái tên Thái Lan vẫn đồng nghĩa với hình ảnh của một thiên đường hạ giới, một xứ sở của nụ cười. Một đất nước mà Hiến pháp năm 1997 chú trọng bảo vệ nhân quyền, có tỉ lệ tăng trưởng kinh tế vào loại cao nhất thế giới trong thập niên 80 và đầu thập niên 90, thu hút hơn 13 triệu du khách mỗi năm ; và phần nào nhờ chiến dịch quảng bá mang tên « Thái Lan diệu kỳ » mà Bangkok đã được hai tạp chí du lịch uy tín xếp hàng đầu trong số các thành phố tốt nhất châu Á.

Nhưng bây giờ thì « thương hiệu » Thái Lan đã rạn vỡ, cuộc khủng hoảng trong hai tháng vừa qua đã phá hủy hình ảnh hòa bình, yên tĩnh lâu nay. Lãnh vực du lịch vốn chiếm 8% tổng sản phẩm nội địa đang bị đe dọa, trong khi các nước láng giềng như Cam Bốt, Singapore đang lăm le kéo khách sang. Trong báo cáo năm 2010, tổ chức Freedom House xem Thái Lan là nước chỉ “tự do một phần” và về quyền chính trị thì bị xếp cùng với các chế độ như Miến Điện.

Bài báo nhận định: Có một hố sâu ngăn cách giữa người giàu và kẻ nghèo tại Thái Lan, nhưng điều này không có nghĩa là không thể tránh được những xung đột đẫm máu như vừa rồi. Thập kỷ vừa qua, các nhà lãnh đạo Thái đã có hàng loạt những quyết định sai lầm. Trong những năm tháng tươi đẹp, chính phủ của ông Abhisit cũng như ông Thaksin trước đây không đầu tư đầy đủ vào giáo dục. Trong khi Đài Loan, Singapore, Trung Quốc, Ấn Độ chịu khó đầu tư cho giáo dục đại học, tiếng Anh và đào tạo tay nghề kỹ thuật cao; xây dựng được những công ty có tầm vươn ra thế giới; thì Thái Lan tự bằng lòng với việc làm gia công đơn giản cho nước ngoài. Các tập đoàn Thái vốn quen dựa dẫm vào chính quyền, đã không thể vươn lên cạnh tranh với thế giới.

Newsweek nhắc thêm một chi tiết, tỉ lệ đậu chứng chỉ tiếng Anh TOEFL của thí sinh Thái Lan thuộc loại thấp nhất châu Á. Và giờ đây các công ty công nghệ cao không quan tâm đến Thái Lan nữa. Tập đoàn Intel đã xây dựng một nhà máy lắp ráp chip điện tử tại Việt Nam, một quốc gia thua xa Thái Lan trong thập niên 80 và 90. Và năm ngoái các nhà sản xuất Đài Loan đã đổ vào Việt Nam hàng tỉ đô la vốn đầu tư, trong khi chỉ dành cho Thái Lan có 200 triệu đô la.

Tờ báo đặt câu hỏi, bao giờ Thái Lan mới phục hồi được hình ảnh cũ ? Belfast đã thoát được khỏi ấn tượng xấu từ các vụ đặt bom, nay được xem là một điểm đến văn hóa. Bogota bắt đầu trở thành kiểu mẫu của quy hoạch đô thị, khi mà Colombia kiểm soát được phần nào các tập đoàn ma túy; nhưng Bangkok thì không có các nhân tố tích cực của hai thành phố trên. Không có được một kế hoạch kinh tế thuyết phục giúp nâng cao tính cạnh tranh, không đầu tư nghiêm túc cho giáo dục, môi trường, quyền hành quân đội vẫn bao trùm, và nhà vua thì đau yếu, nên theo Newsweek, ngày phục hồi lại được thương hiệu Thái Lan hãy còn xa vời.

Thụy My (RFI)