Ông De Wever, chủ tịch đảng NVA, đòi độc lập cho các vùng nói tiếng Hà Lan tại Bỉ (Reuters)
Theo kết quả chinh thức công bố hôm 14/6, Liên minh Flamand Mới NVA của cộng đồng người Bỉ nói tiếng Hà Lan đã giành thắng lợi trong cuộc bầu cử quốc hội hôm 13/6 với 28,2% số phiếu. Thắng lợi của đảng công khai theo đuổi chủ trương đòi độc lập cho vùng Flamand nói tiếng Hà Lan đã gây lo ngại cho sự tồn tại của nước Bỉ thống nhất. Tuy nhiên, theo một số nhà phân tích, dù chủ nghĩa dân tộc Flamand thành công trong cuộc bầu cử lần này, điều đó không có nghĩa là cộng đồng người nói tiếng Hà Lan tại Bỉ đã đồng ý với việc chia cắt đất nước.
Trước hết phải nói rằng trong lịch sử Vương Quốc Bỉ, chưa bao giờ một đảng theo chủ nghĩa dân tộc Flamand lại giành được chiến thắng trong một cuộc bầu cử Quốc Hội như đảng NVA vào hôm 13/6, qua mặt tất cả các chính đảng truyền thống tại nước này.
Theo hãng tin Pháp AFP, ông Eric Corijn, chuyên gia nghiên cứu xã hội học tại trường Đại Học Tự Do Flamand ở Bruxelles ghi nhận là chủ nghĩa dân tộc Flamand bắt nguồn trước tiên từ một bất công xuất hiện ngay từ lúc thành lập nước Bỉ vào năm 1831. Nhà nước Bỉ thời ấy được hình thành trên hai nền tảng chủ yếu ‘’Công giáo và Pháp ngữ’’, trong lúc đa số dân chúng lại là người nói tiếng Hà Lan.
Phải chờ 50 năm sau ngày thành lập nước Bỉ, tiếng Hà Lan mới được công nhận là một trong hai ngôn ngữ hợp pháp của nước này. Trong lãnh vực chinh trị, chỉ sau khi nguyên tắc phổ thông đầu phiếu được áp dụng tại Bỉ, thì phong trào dân tộc Flamand mới bắt đầu có thanh thế.
Chính tâm trạng uất ức vì bị chèn ép về mặt văn hóa và ngôn ngữ trong gần một thế kỷ đó đã giải thích tính chất cuồng nhiệt của cuộc đấu tranh đang diền ra tại Bỉ chung quanh đặc quyền ngôn ngữ giành cho người nói tiếng Pháp, nhưng sinh sống tại vùng Flamand ở ngoại vi thủ đô Bruxelles.
Yêu sách thứ hai của vùng Flamand là quyền tự trị rộng rãi mà theo nhiếu nhà phân tích là tiền đề dẫn tới độc lập, với hệ quả là chia cắt nước Bỉ. Yêu sách này bắt nguồn từ các biến đổi về kinh tế xã hội trong thời gian từ năm 1945 đến nay.
Sự chia rẽ giữa cộng đồng Pháp ngữ và người nói tiếng Hà Lan
Việc giáo dục được phổ cập đã cho phép hình thành ra một tầng lớp ưu tú mới, nói tiếng Hà Lan, rất ác cảm với thành phần gọi là ‘’tư sản người Flamand nhưng chuộng tiếng Pháp’’, ngôn ngữ thông dụng của giới ưu tú tại Bỉ trong lịch sử.
Mặt khác, nếu trước đây, vùng Wallonie nói tiếng Pháp, nơi tập trung hầm mỏ và công nghiệp nặng giầu có hơn miền Flamand nói tiếng Hà Lan, chủ yếu sống nhờ nông nghiệp, thì gần đây, tình thế đã đảo ngược. Vùng công nghiệp nặng già nua phía Nam bị lâm vào khó khăn, trong lúc vùng Flamand phía Bắc lại vươn lên nhờ công nghiệp nhẹ hiện đại như dệt may, lương thực thực phẩm, sản xuất xe hơi...
Thay đổi về mặt kinh tế đó đã góp phần chia rẽ thêm hai cộng đồng. Nhiều thành phần cực đoan trong số người nói tiếng Hà Lan đã cho rắng họ đã phải đóng góp quá nhiều vào ngân sách chung của Nhà nước Bỉ để nuôi số người nói tiếng Pháp ‘’ăn bám’’. Ngược lại thì trong công đồng nói tiếng Pháp, có người cho rằng dân vùng Flamand là một ‘’đám ích kỷ’’.
Cho dù vậy, theo các nhà quan sát, đa số người vùng Flamand không chủ trương độc lập. Theo chuyên gia Corijn, ‘’Các cuộc thăm dò dư luận cho thấy chỉ có khoảng 10%, tối đa là 15% người vùng Flamand mong muốn độc lập mà thôi.’’
Về phần ông Sinardet, chuyên gia chinh trị học thuộc trường Đại Học Anvers, thành công của đảng NVA vào hôm 13/6 xuất phát từ một số yếu tố mang tính chất nhất thời chứ không phải từ mong muốn về một vùng Flamand độc lập. Tuy nhiên, theo ông: ‘’Chiến thắng của đảng NVA có thể là cơ hôi để vùng này tiến được một bước quan trọng trên con đường đòi thêm quyền tự chủ’’.
Trọng Nghĩa (RFI)