Thủ tướng Hun Sen bổ nhiệm một người thân cận làm lãnh đạo cơ quan chống tham nhũng (Reuters)
Bộ phận nằm trong hội đồng có chức năng thật sự chống tham nhũng mang tên Đơn Vị Chống Tham Nhũng do ông Om Yentieng đứng đầu. Ông Om nguyên là cố vấn thân cận của Thủ Tướng Hun Sen, trước đây ông Om phụ trách tổ chức nhân quyền do chính quyền thành lập nhằm phản bác những tố cáo vi phạm nhân quyền do các phe đối lập và tổ chức nhân quyền độc lập trong và ngoài Cam Bốt đưa ra.
Trong buổi họp báo, ông Om Yentieng nói đơn vị do ông điều khiển sẽ thuê mướn khoảng 120 nhân viên trong vài tháng tới, và cuộc điều tra khởi đầu sẽ nhắm vào các hoạt động cưa cắt gỗ trái phép cũng như hoạt động tội phạm khác. Ông Om Yentieng kêu gọi các nhà báo tiếp tay giúp đơn vị ông hoàn thành nhiệm vụ, ông tin rằng công tác bài trừ tham nhũng là rất khó khăn, điều quan trọng là tìm được chứng cứ cụ thể.
Có nhà báo hỏi ông Chủ Tịch Hội Đồng Chống Tham Nhũng là hội đồng bao gồm 11 nhân vật thuộc Đảng Nhân Dân Cam Bốt đương cầm quyền như thế sẽ chống tham nhũng như thế nào và bằng cách nào khi phần lớn các hồ sơ tham nhũng trong quá khứ và hiện nay có liên quan đến những người gần gũi với đảng cầm quyền, ông Top Sam trả lời nhiệm vụ của hội đồng là tuân thủ luật pháp, mọi người trong cơ quan không làm khác đi được điều này.
Phản ứng của các tổ chức phi chính phủ
Hồi tháng 3 khi Quốc Hội cho thông qua Luật Chống Tham Nhũng với đa số phiếu áp đảo của các đại biểu thuộc đảng cầm quyền, ngay tức thì, đảng đối lập Sam Rainsy đã bỏ phòng họp bước ra ngoài, sau đó tập họp biểu tình trên đường phố vì họ cho rằng hành động thông qua hấp tấp chưa được thảo luận rộng rãi trong xã hội, vì thế đạo luật sẽ có thể không minh bạch.
Được biết dự thảo luật chống tham nhũng bị trì hoãn trong 15 năm, sau nhiều lần bị LHQ phê bình, chính quyền đã cho thông qua nhưng lại bị các nhóm nhân quyền chỉ trích vì cho là thiên vị và không thể giải quyết được vấn nạn tham nhũng bất công tràn lan của đất nước.
Khi được hỏi về cơ chế chống tham nhũng mới thành lập, ông Yong Kim Eng thành viên Liên Hiệp Vì Sự Thanh Liêm và Trách Nhiệm nói ông không nuôi nhiều hy vọng trái lại ông muốn dè dặt khi đưa ra lời phẩm bình, trong trường hợp Cam Bốt với bức tranh chính trị như hiện nay, theo ông Yong, họ sẽ không làm việc nghiêm chỉnh như người dân mong đợi, tóm lại hãy chờ xem chính quyền có làm tốt như họ nói hay không.
Một ý kiến nữa của ông Sok Sam Oeun, Giám Đốc Nhóm Giúp Đỡ Luật Pháp thuộc Dự Án Những Người Bảo Vệ Cam Bốt nói ông cũng muốn dè dặt đưa ra phán xét vào lúc này, nhưng ông hy vọng Hội Đồng Chống Tham Nhũng sẽ giải quyết những hồ sơ tham nhũng quan trọng chứ không chỉ bài trừ các vụ nhỏ.
Đảng Sam Rainsy cho rằng hàng tỷ Mỹ Kim viện trợ từ năm 1993 tới nay đã không chi dụng cho các kế hoạch nhà nước theo cam kết với các nhà tài trợ. Sự thất thoát công quỹ không được thanh tra, theo dõi rõ ràng. Cạnh đó, đời sống của giới chức chính quyền, nhất là ở cấp trung ương ngày càng xa cách với đại đa số dân nghèo. Mặc dù có nhiều công trình cơ sở hạ tầng như đường, cầu, trường học, bịnh viện được xây lên nhưng không tương xứng với số tiền viện trợ hàng tỷ Mỹ Kim.
Nhận xét dè dặt của quốc tế
Theo Quốc Tế Minh Bạch, tổ chức theo dõi tình trạng tham nhũng trên thế giới, vào năm 2009, Cam Bốt bị xếp hạng 158 trong 180 quốc gia có vấn đề tham nhũng trầm trọng, danh sách được tính từ dưới lên trên, điều này cho thấy tình trạng tham nhũng tại Cam Bốt có tiếng trên thế giới.
Các nhà đầu tư nước ngoài và các tổ chức, quốc gia cấp viện đều rất ưu tư về tệ trạng tham nhũng tại đất nước này. Theo thông lệ, các kế hoạch đầu tư muốn mau được duyệt xét thì phải chi tiền. Trong cuộc họp các nhà tài trợ tại Phnom Penh vào đầu tháng 6, vị đại diện Ngân Hàng Thế Giới đã than phiền sự chi tiêu công quỹ không được theo dõi cụ thể.
Ý kiến người dân…
Người dân Cam Bốt đã quen với cảnh hối lộ của nhân viên chính quyền, thí dụ như lái xe Honda không đội nón an toàn khi bị cảnh sát giao thông chận lại trên đường cứ đưa cho cảnh sát 5 hay 10.000 Riel tương đương hơn 2 Mỹ Kim thì không bị giam xe. Bước vào cơ quan hành chính muốn hồ sơ được giải quyết nhanh thì phải lo tiền.
Đa số người dân trong xã hội đã quen với cách sống dựa vào đồng tiền nên thường thụ động với các vụ án tham nhũng lớn. Những người quyền cao chức trọng, ở biệt thự lớn đẹp, lái xe đời mới mắc tiền, ra vào những chốn ăn chơi cao cấp đôi khi lại được xã hội coi trọng vì bề ngoài giàu sang dù nguồn gốc giàu có đó là hành động phạm tội theo luật pháp. Trong trường hợp có người dân nào can đảm lên tiếng phê phán tham nhũng chưa chắc đã an toàn cho bản thân và gia đình.
Các tổ chức nhân quyền và phi chính phủ không phải chỉ mạnh dạn lên tiếng tố giác các trường hợp tham nhũng nhưng còn phải hình thành được lối sống liêm khiết trong bộ máy công quyền. Dù điều này còn rất khó khăn nhưng mở ra con đường tự lực, phú cường cho quốc gia.
Thanh Phương (RFI)