Tổng thống Đài Loan Mã Anh Cửu người chủ trương xích lại gần Trung Quốc
Nhiều ngàn người thuộc đảng Dân Tiến đã xuống đường biểu tình tại Đài Bắc vào thứ bảy tuần trước, với khẩu hiệu « Hãy bảo vệ Đài Loan ». Họ cảnh báo hiệp định này có thế dẫn đến một sự « thống nhất thảm khốc », và đòi hỏi cần có một cuộc trưng cầu dân ý. Tờ Taiwan Times phẫn nộ cho rằng Tổng thống Đài Loan Mã Anh Cửu đã qua mặt 23 triệu người dân Đài Loan: « Chúng ta biết rằng Tổng thống vẫn muốn thống nhất với Trung Quốc. Hiệp định này sẽ ràng buộc về kinh tế, rồi sau đó sẽ đến chính trị ». Cựu tổng thống Lý Đăng Huy, người phản đối gay gắt nhất cho rằng, may mắn là Đài Loan vẫn có hệ thống dân chủ để bảo vệ.
Tổng thống Mã Anh Cửu thì khẳng định không có vấn đề chính trị ở đây, và hiệp định này sẽ giúp Đài Loan thoát khỏi tình trạng trì trệ về kinh tế. Bắc Kinh cam kết giảm thuế hải quan trên 539 sản phẩm. Đổi lại, Đài Loan giảm thuế nhập khẩu cho 250 mặt hàng có giá trị kém gấp 5 lần. Các ngân hàng Đài Loan hoạt động tại Trung Quốc sẽ được hưởng các ưu đãi như các ngân hàng Hongkong. Nhưng nhiều người Đài Loan lại thấy đây là chiến thuật của phe cộng sản, đặt đối thủ vào tình trạng bị lệ thuộc để rồi sau đó bóp nghẹt.
Một trong những điểm tế nhị, là nếu Đài Loan muốn ký hiệp định tự do mậu dịch với các nước khác là phải có sự đồng ý của Trung Quốc. Tất nhiên là Trung Quốc sẽ từ chối việc cho Đài Loan sử dụng tên nước chính thức « Cộng hòa Trung Hoa » khi ký các hiệp định song phương này. Từ khi ông Mã Anh Cửu lên làm tổng thống, Đài Loan và Trung Quốc đã thỏa thuận về nguyên tắc chỉ có một nước Trung Hoa, nhưng về định nghĩa thì không thống nhất. Bắc Kinh đã ngưng nói về chuyện « thu hồi Đài Loan ngay cả bằng vũ lực », còn ông Mã Anh Cửu cũng rất thận trọng trong ngôn từ. Về quan hệ với Bắc Kinh, ông không dùng chữ « quan hệ quốc tế », « quan hệ giữa hai nước », « hai nước Trung Hoa » mà là « mối quan hệ đặc biệt ».
Bắc Kinh cho rằng hòn đảo này rồi sẽ phải hạ vũ khí trước sức hấp dẫn của thị trường Trung Quốc. Hiện nay Trung Quốc đang là đối tác thương mại hàng đầu của Đài Loan, với tổng giá trị trao đổi năm 2009 là 87 tỉ đô la. Hàng trăm ngàn người Đài Loan đang làm ăn tại Trung Quốc, nơi họ đã đầu tư vào trên 150 tỉ đô la.
Tác giả bài báo nhận định, Trung Quốc tuy đang có 700 hỏa tiễn hướng về Đài Loan, có lẽ đã rút ra được bài học về thất bại của chính sách sử dụng vũ lực. Bắc Kinh đã từng định gây ảnh hưởng lên cuộc bầu cử năm 1996 tại Đài Loan bằng cách bắn hỏa tiễn vào hòn đảo. Thủ đoạn này đã gây tác dụng ngược lại, giúp đảng Dân Tiến chủ trương độc lập vượt lên nắm quyền. Lần này Bắc Kinh hy vọng với chủ trương mềm dẻo, sẽ giúp ông Mã Anh Cửu tái đắc cử vào năm 2012, và về lâu về dài, giúp cho việc thống nhất là không thể tránh khỏi. Ngày 29/6, hiệp định thương mại giữa hai bên được ký kết tại Trùng Khánh thuộc tỉnh Tứ Xuyên, kinh đô lâm thời của nước Cộng hòa Trung Hoa dưới sự lãnh đạo của Quốc Dân Đảng dưới sự lãnh đạo của Tưởng Giới Thạch trong cuộc chiến tranh chống Nhật trước đây. Một địa danh mang tính biểu tượng, vì vào thời đó đảng Cộng Sản và Quốc Dân Đảng là đồng minh với nhau.
Liên quan đến lãnh vực kinh tế, đặc phái viên nhật báo Le Monda tại Tây Ban Nha đã mô tả về sân bay Ciudad Real, một sân bay ma vắng lặng. Được xây dựng mới hoàn toàn với vốn đầu tư khổng lồ, dự định đón hai triệu rưỡi hành khách mỗi năm, nhưng hiện nay sân bay này đang hấp hối vì chỉ có một chuyến bay mỗi ngày! Vào tháng sáu, công ty hàng không duy nhất còn ghé đến đây là hãng hàng không giá rẻ Ryanair cũng đã suýt bỏ đi, nếu không có trợ cấp của chính phủ để duy trì sự sống cho sân bay mới tinh này. Dự định ban đầu chỉ là một sân bay phục vụ hàng hóa, nhưng trong bối cảnh Tây Ban Nha đang tăng trưởng, vay nợ dễ dàng, không mấy ai phản đối việc chuyển thành sân bay chuyên phục vụ các hãng hàng không giá rẻ ; kèm theo đó là một phức hợp nhiều công trình nhà ở, giải trí và kinh doanh khổng lồ. Nhưng do các trở ngại hành chính và các rắc rối chính trị, dự án này đã ra đời vào thời điểm xấu nhất và hậu quả của nó khá nặng nề.
G20 Toronto
Về Hội nghị thượng đỉnh G20, nhật báo Les échos có bài: "G20 chấp nhận biện pháp thắt chặt ngân sách tong khi để cho các nước tự định lịch trình".
Mở đầu bài viết, nhật báo Les Echos đặt ngay câu hỏi: « Có phải Đức đã chiến thắng như đã từng chiến thắng Wold Cup không?" Vấn đề được trả lời qua diễn biến của Hội nghị thượng đỉnh Toronto ngày hôm qua: các nhà lãnh đạo G20 đã cam kết giảm phân nửa tỷ lệ thâm hụt ngân sách trước năm 2013 và phải ổn định được nợ công trước năm 2016.
Bà Merkel hân hoan tuyên bố: « Thật là vượt sự mong đợi của tôi »
Dưới sức ép của Mỹ và Canada, các kế hoạch khắc khổ này sẽ được thực hiện tùy hình mỗi nước sao cho không ảnh hưởng tiêu cực đến khả năng phục hồi kinh tế. Các nước sẽ theo nhịp độ riêng của mình và các kế hoạch này sẽ không kéo theo việc thông qua biện pháp khắc khổ mới. Thật ra, các nhà lãnh đạo G20 muốn tránh lập lại kịch bản của năm 1930, năm đó do chính sách này được thông qua quá sớm, đã nhấn chìm cả thế giới trong tình trạng suy sụp.
Các nhà lãnh đạo cũng cam kết đảm bảo tăng trưởng cân đối. Sự cân đối này dựa trên tính linh hoạt hơn của thị trường trao đổi ngoại tệ và không dùng đến biện pháp tự bảo hộ. Họ cũng cam kết sẽ kéo dài thêm 3 năm đến tận năm 2013 về việc không thiết lập các rào cản thương mại.
Còn trong lĩnh vực giám sát tài chính, các quốc gia cam kết xúc tiến một hệ thống tài chính được kiểm soát tốt hơn và có sức đề kháng mạnh hơn.
Pháp và Đức muốn gây sức ép cho việc thông qua một loai thuế đánh vào các ngân hàng. Nhưng do sự phản đối của vài nước, đứng đầu là Canada, nên các nước đã không ký được thỏa thuận chung và cuối cùng hội nghị thống nhất để các nước tự do quyết định thiết lập một loại thuế như vậy.
Những lo ngại về kinh tế Hoa Kỳ
Trong lĩnh vực kinh tế, tờ Le Monde bàn về "những lo ngại cho nền kinh tế Mỹ"
Trong khi kế hoạch cải tổ tài chính sắp được ban hành, thì mức tăng trưởng lại bắt đầu xuống dốc. Sự bi quan quá mức đã làm cho thị trường chứng khoán New York và Châu Âu sụt giảm. Thật ra, kinh tế Châu Âu trước khủng hoảng đã tăng trưởng chậm, và trong nhiều tháng thậm chí nhiều năm nữa sẽ còn khá « vàng vọt ». Khi đó các nhà đầu tư cho rằng Mỹ sẽ thoát ra khủng hoảng tốt hơn. Nhưng trên thưc tế, chỉ số tăng trưởng của Mỹ đã hai lần giảm. Việc đó đã làm lung lai tinh thần các nhà đầu tư.
Sự thất vọng càng trầm trọng với một loạt chỉ sổ khiêm tốn của hai lĩnh vực chính: bất động sản và việc làm.
Hôm thứ ba, Hiệp hội Bất động sản Quốc gia (NAR) cho biết việc bán nhà ở Mỹ giảm 2.2% trong tháng 5 .
Ngay hôm sau, Ủy ban Chính sách tiền tệ Cục Dự trữ Liên ban Mỹ (FED) thông báo tỷ lệ thất nghiệp đang ở mức cao, tăng trưởng thu nhập thấp, và việc vay tính dụng gặp nhiều khó khăn.
Nói chung, dù đã có những kế hoạch phục hồi kinh tế khổng lồ, kinh tế Mỹ vẫn đang trượt dài. Trong khi đó, Mỹ không thể hy vọng gì vào sự hỗ trợ của Châu Âu, bởi Châu lục này hiện tại đang phải lo về tình trạng thâm hụt và cách giải quyết thâm hụt. Sự lo lắng lại bao phủ các thị trường và có dấu hiệu kéo dài.
Trong hoàn cảnh đó, các nhà đầu tư đã tiết lộ một tinh tốt lành: Tổng thống Mỹ sẽ ngừng « đánh vào các ngân hàng ». Tại sao? kế hoạch cải tổ lịch sử của tổng thống hiện tại xem như đã định xong: sau 20 giờ thảo luận, các nghị sỹ đã tìm được sự thống nhất. Ngày thứ ba 29 tháng 6, dự luật sẽ được thông qua lần cuối tại lưỡng viện quốc hội.
Le Monde dẫn lời nhà phân tích Gregori Volokhine của công ty Quản lý Meeschqert ở New York: « Dự luật dài 200 trang, như vậy cần vài tháng thậm chí vài năm để triển khai. Các ngân hàng vốn khôn ngoan, họ sẽ tìm ra cách để lách luật. »
Hiện tại, dường như giới chính trị bất lực trong việc kìm kẹp các ngân hàng và quản chế lợi nhuận của họ. Vì thế các chỉ số của lĩnh vực này ở Wall Street vào hôm thứ sáu lại tăng lên.
Lê Phước - Thụy My (RFI)