Một mỏ dầu cát tại Alberta, Canada. Nguồn: wikipedia.org
Vào năm 2005, Tập đoàn Khai thác Dầu Ngoài khơi Quốc gia Trung Quốc, CNOOC - China National Offshore Oil Corporation – đã phải từ bỏ ý định mua lại công ty dầu khí Mỹ UNOCAL, trước sự phản đối mạnh mẽ của chính giới Hoa Kỳ.
Song song với việc nhòm ngó các khu vực có trữ lượng lớn như tại Trung Đông, các công ty dầu khí Trung Quốc chuyển hướng sang Canada và lựa chọn cách thức cùng lập liên doanh hoặc tham gia vào phần vốn của các công ty sở tại, thay vì tung tiền ra mua toàn bộ hoặc nắm quyền kiểm soát các công ty nước ngoài.
Theo ông David Hewitt, phụ trách nghiên cứu dầu khí trong khu vực của công ty dịch vụ tư vấn CLSA tại Hồng Kông, được AFP trích dẫn, thì giờ đây, Trung Quốc thâm nhập vào các công ty nước ngoài một cách nhẹ nhàng, rón rén, chứ không đối đầu trực diện. Họ âm thầm mua lại một phần vốn của công ty. Người ta không thấy hiện tượng đối tác Trung Quốc hung hăng, muốn mua lại toàn bộ công ty nước ngoài, tìm cách giành quyền kiểm soát hoặc trở thành cổ đông chiếm đa số, nắm quyền kiểm soát.
Trong thời gian qua, Trung Quốc đã đầu tư hàng tỷ đô la vào vùng Alberta, phía tây Canada, nơi có trữ lượng dầu cát được ước tính lên tới 175 tỷ thùng, chỉ sau Ả Rập Xê Út, nước này có trữ lượng là 260 tỷ thùng.
Tháng năm vừa qua, quỹ đầu tư của Nhà nước Trung Quốc, China Investment Corp đã ký một thỏa thuận đầu tư 1,17 tỷ đô la hỗ trợ tập đoàn Canada đẩy mạnh khai thác các nguồn dầu cát.
Trước đó, vào tháng tư, SINOPEC, công ty dầu khí lớn thứ hai của Trung Quốc, đã chi ra 4,65 tỷ đô la để mua lại 9% số vốn của tập đoàn Syncrude Canada.
Vào tháng tám năm ngoái, tập đoàn dầu khí số một Trung Quốc, PetroChina, đã bỏ ra hơn 1,7 tỷ đô la để có được 60% số vốn trong hai dự án ở Athabasca Oil Sand, tại Alberta, Canada.
Nhận định về chiến lược này của Trung Quốc, ông Victor Shum, thuộc công ty tư vấn dầu khí Purvin and Gertz, có trụ sở ở Singapore, cho rằng việc Trung Quốc chỉ là « thiểu số trong phần vốn các doanh nghiệp nước ngoài là có thể chấp nhận được ».
Sau cuộc khủng hoảng tài chính toàn cầu, các tập đoàn dầu khí Trung Quốc là những doanh nghiệp hiếm hoi có tiềm năng tài chính dồi dào, với sự hỗ trợ của chính phủ. Do vậy, chi phí rất cao trong việc khai thác dầu cát ở Canada không làm nản lòng các doanh nghiệp Trung Quốc. Bởi vì Trung Quốc hiện đứng hàng thứ hai trên thế giới về mức tiêu thụ dầu, chỉ sau Hoa Kỳ, thế nhưng, một nửa số nhu cầu này lại phải nhập khẩu.
Theo chuyên gia Grieder, vào thời điểm hiện nay, để tránh sự phản đối của giới lãnh đạo chính trị Canada, các công ty dầu khí quốc gia Trung Quốc có mục tiêu trước mắt là giữ vị trí thiểu số trong phần vốn các doanh nghiệp và học hỏi kinh nghiệm, công nghệ khai thác dầu cát. Trong tương lai, khi có cơ hội, các tập đoàn Trung Quốc sẽ nắm giữ quyền kiểm soát các doanh nghiệp này.
Từ nay đến năm 2020, nhu cầu nhập khẩu dầu lửa của Trung Quốc sẽ tăng hơn hai lần, lên tới 9 triệu thùng mỗi ngày. Do đó, chuyên gia Grieder nhấn mạnh, bảo đảm cung ứng nhiên liệu là mối quan tâm chính giới lãnh đạo Bắc Kinh.
Đức Tâm (RFI)