Trạm dò tìm siêu nhạy OTICE/CTBTO tại đảo Tristan da Cunha (nam Đại Tây Dương), thuộc Anh. Ảnh CTBTO
Một chiếc ăng ten kim loại, được cây cối bao bọc, khó lòng nhận thấy từ xa. Xung quanh ăng ten khoảng 2 mét là các trụ nhỏ, được nối liền với nhau bằng các dây cáp. Tất cả tụ về một chiếc chụp bằng bê tông. Đây là cửa vào của một gian hầm nhỏ chứa đầy các công cụ đo đạc siêu hiện đại.
Ngày 25 tháng 5 năm 2009, vào lúc 0 giờ 45 phút, chính tại đây, người ta đã đo được các cơn địa chấn 4,5 độ Richter, cách đó hàng chục nghìn cây số tại châu Á. Các thông tin sau đó đã được chuyển đến Viện địa vật lý Hanovre, cách đó 700 cây số, và đến trung tâm xử lý thuộc Otice, Tổ chức cấm hoàn toàn các vụ thử hạt nhân, có trụ sở tại Vienne (tên viết tắt tiếng Anh là CTBTO). Tất cả chỉ trong vòng nửa giây. Như vậy, chỉ trong vòng vài phút các nhà khoa học Đức và quốc tế đã có thể biết rõ vụ thử bom hạt nhân của Bắc Triều Tiên.
Hiện tại có 261 trạm dò tìm siêu nhạy như vậy đang hoạt động trên khắp hành tinh, từ bán đảo Kamtchatka (Nga), đến hòn đảo nhỏ Tristan da Cunha (phía nam Đại Tây Dương). Đây là mạng lưới các phương tiện được xây dựng theo quyết định được Hiệp ước cấm hoàn toàn các vụ thử hạt nhân (Tice) đưa ra vào năm 1996. Hệ thống này cho phép đưa ra các chẩn đoán rất chính xác.
Hệ thống theo dõi toàn cầu này sử dụng bốn loại công nghệ: phát hiện địa chấn, phát hiện âm thanh trong nước, hạ âm, đo phóng xạ, để đo lường được các sóng trong lòng đất, dưới biển, trên không cũng như các chất phóng xạ thoát ra do thử hạt nhân. Độ chính xác của các công nghệ này ngày càng được cải thiện. Nếu như năm 2006, vụ thử hạt nhân của Bắc Triều Tiên có thể được mô tả trong phạm vi 880 km², thì ba năm sau, đã thu hẹp lại chỉ còn 264km².
Lợi ích của mạng lưới này vượt xa mục tiêu ban đầu là phát hiện các vụ thử hạt nhân. Các trạm dò tìm siêu nhậy này có thể phát hiện được các biến đổi đặc biệt trên bất cứ đâu trên hành tinh, và các chuyên gia có thể chỉ ra được, đây là thiên tai hay do các tác động của con người. Năm 2000, chính tại Feyung, một vụ nổ tại biển Barents đã được phát hiện. Đây chính là vụ nổ tầu ngầm hạt nhân Kursk của Nga, mà mãi đến vài ngày sau Mátxcơva mới công nhận.
Sau trận sóng thần 26 tháng 12 năm 2004 tại Đông Nam Á, khiến 200 nghìn người thiệt mạng, dư luận than phiền tại sao những « chiếc tai » cực thính này lại không dự đoán trước được. Thật ra, đây không phải là mục tiêu của Tổ chức cấm hoàn toàn việc thử hạt nhân.
Tuy nhiên, đòi hỏi này đã được tiếp thu. Mạng lưới dò sóng siêu nhạy này đã nhận được các yêu cầu dự báo thiên tai từ khắp nơi. Mạng lưới Otice đã theo dõi sát sao các chấn động trong vụ núi lửa Aixơlen vừa qua. Tại vùng Thái Bình Dương, các phương tiện của Otice đã được sử dụng trong bốn trung tâm cảnh báo sóng thần tại Malaysia, Indonesia, Australia và Hawai.
Tuy nhiên, mục tiêu chính của mạng lưới này lại chưa có được có khuôn khổ pháp lý đầy đủ. 14 năm sau quyết định của Đại hội đồng Liên Hợp Quốc, hiệp định cấm thử hạt nhân vẫn chưa có hiệu lực, bất chấp 183 trên tổng số 192 quốc gia đã ký. Các nước chưa ký là Hoa Kỳ, Trung Quốc, Indonesia, Ai Cập, Israel, Ấn Độ, Pakistan, Iran và Bắc Triều Tiên.
Gần đây Hoa Kỳ đã có những động thái thay đổi lập trường. Tuy nhiên hai trường hợp nan giải nhất là Bắc Triều Tiên và Iran. Hai nước này cố gắng trì hoãn hiệp định này càng lâu càng tốt. Tuy nhiên, Iran tham gia vào hệ thống đo chấn động của Otis ngay từ đầu. Hiện đã có ba trạm như vậy đi vào hoạt động.
Ông Tibor Toth, thư ký thường trực của Otice vẫn tỏ ra lạc quan. Ông cho biết, vào năm 1993, trước khi các vòng thương thuyết cho hiệp định được mở ra, tình thế là hoàn toàn bế tắc. Hiện nay, chỉ cần bối cảnh chính trị thay đổi là các nước chưa ký còn lại sẽ thay đổi lập trường. Tháng năm vừa qua, Indonesia đã tuyên bố sẽ ký vào hiệp định này, chắc hẳn là do thấy được các lợi ích của mạng lưới này trong việc dự báo sóng thần. Một chuyên gia của Otice khẳng định, mọi thứ sẽ thay đổi. Bởi vì, ai dự đoán trước được sự sụp đổ của bức tường Berlin.
Công ty Apple chiếm lĩnh thị trường quảng cáo trên điện thoại di động
Nhật báo Libération hôm 7/7, dưới tựa đề « Quảng cáo: Appel muốn cắn ». Libération nhận định Steve Jobs, ông chủ của công ty Apple đang tấn công vào độc quyền của Google đối với thị trường quảng cáo trên điện thoại di động. Ngày hôm nay, tại San Francisco, ông chủ của công ty Quả táo, đã chính thức giới thiệu iAd, một công cụ quản lý quảng cáo di động cho iPhone và iPad. Từ ngày 1 tháng 7, iAd bắt đầu được phổ biến trên toàn đất Mỹ.
Thị trường quảng cáo di động là một lĩnh vực mới đầy hứa hẹn lên tới khoảng từ 30 đến 90 tỷ đô la vào năm 2014. IAd, thông qua hệ thống khai thác mới iOS4, có thể được hàng trăm nghìn người sở hữu iPhone và iPad sử dụng. Công nghệ mới này cho phép những người xây dựng phần mềm với 225 nghìn ứng dụng trên App Store (địa điểm trên mạng do Appel mở ra để trao đổi các ứng dụng tin học), phó thác cho Apple việc bán các không gian quảng cáo. Còn công ty này có trách nhiệm tìm ra những người có nhu cầu quảng cáo.
Mục đích mà công ty Quả táo nêu ra là « giúp những người tạo nên các ứng dụng miễn phí hay giá rẻ, có thể bán được các sản phẩm mà họ làm cho App Store ». Trong dịch vụ môi giới này, Appel lấy 40% số tiền bán được. Với các ứng dụng được bán, Apple đã kiếm được tiền môi giới, còn với việc tham gia vào thị trường quảng cáo, công ty này sẽ kiếm cả được tiền đối với các ứng dụng vốn miễn phí trước đó.
Khởi đầu có vẻ hứa hẹn. Hiện tại, đã có hai mươi mác lớn đăng ký tham gia quảng cáo, như Unilever, Nissan, AT&TT, Chanel với số tiền trả là 60 triệu đô la. Theo tờ Wall Street Journal, số tiền mua vé vào cửa của các công ty này quá chênh lệch so với cái giá rất khiêm tốn chỉ vài xu euro hiện nay trong quảng cáo trên điện thoại di động của adMob, thuộc tập đoàn Google. Ông chủ công ty Quả táo hùng hồn tuyên bố, iAd đã chiếm gần một nửa thị trường quảng cáo di động sáu tháng đầu năm nay.
Với iAd, những người quảng cáo đến với một môi trường công nghệ cao, được chăm sóc rất chú đáo. Các quảng cáo rất quyến rũ cho phép người xem gia nhập vào những trò chơi tương tác, các đoạn phim với hình ảnh chất lượng cao, video có độ phân giải cao. IAd của Apple rất tinh xảo, thật khác xa một trời một vực so với Google.
Nhưng theo Libération, Appel không thỏa mãn với việc « bán các giấc mơ » trên di động cho các nhà quảng cáo. Với iAd, công ty này còn « tuồn » được cho các nhà quảng cáo cả một khối thông tin khổng lồ về 150 triệu khách hàng sử dụng các dịch vụ của họ. Từ địa chỉ, đến thị hiếu âm nhạc hay điện ảnh trên iTunes, và các ứng dụng mà họ tải về, hay những nơi họ đi lại. Apple cung cấp cho các công ty này một cơ sở dữ liệu có một không hai để giúp các công ty này « đưa được » các thông điệp của họ tới khách hàng.
Các cơ quan bảo vệ cạnh tranh trong kinh doanh Hoa Kỳ đã bắt đầu quan tâm đến các hoạt động có xu hướng độc quyền này của Apple - chú lùn trong máy tính điện tử đang trở thành ông vua của máy di động.
Ngành hạt nhân Nhật Bản tập hợp lực lượng chinh phục thị trường xuất khẩu
Nhật báo Les Échos hôm 7/7 có bài phân tích chính sách chinh phục thị trường hạt nhân của Nhật Bản. Les Échos cho hay, hôm 6/7 Nhật Bản thông báo thành lập một Consortium gồm 6 tập đoàn điện lực và công nghiệp nhằm khai thác lĩnh vực nguyên tử nhân sự. Consortium này dự định mùa thu năm nay sẽ thành lập một công ty mang tên « International Nuclear Energy Development of Japan ». Mục tiêu là cung ứng cho các dự án hạt nhân của các nước mới nổi, bắt đầu từ Việt Nam.
Thật ra, cũng như Pháp, Nhật Bản bị đánh động bởi việc tập đoàn Kepco Hàn Quốc ký được hợp đồng cung ứng với Abu Dhabi hồi tháng 12 năm 2009. Một cựu sỹ quan trong ngành nguyên tử nhận định: « Người ta đã lầm khi nghĩ rằng thị trường hạt nhân dân sự sẽ là thị trường riêng của Pháp, Nhật và Mỹ ».
Theo kế hoạch được công bố hôm 6/7, các tập đoàn điện lực Nhật Bản là Tepco, Chubu, Kepco của Nhật và các nhà cung ứng Toshiba, Hitachi và Mitsubishi Heavy Industries (MHB) sẽ cùng nhau thành lập một công ty. Công ty này sẽ có quan hệ chặt chẽ với chính phủ và các ngân hàng. Công ty có trách nhiệm thống kê và phân tích nhu cầu các nước khách hàng để đề ra sự cung ứng thích hợp. Và như vậy, các quốc gia mới bước vào lĩnh vực hạt nhân sẽ có lợi là chỉ phải tiếp xúc với một điểm giao dịch duy nhất. Bộ trưởng Kinh tế Nhật nhận xét: « Việc thành lập consortium và một công ty chung như vậy là bước đi quan trọng đầu tiên để phát triển công nghệ hạt nhân trong các nước mới nổi thông qua hợp tác giữa nhà nước và tư nhân ».
Theo các tập đoàn Nhật Bản, thì việc này không làm phương hại đến quan hệ giữa Hitachi và tập đoàn General Electric của Hoa Kỳ, cũng như giữa MHI với Areva của Pháp. Avera và MHI đang cùng phát triển lò phản ứng Atmea. Mặt khác Nhật cũng đang xem xét tham gia vốn vào tập đoàn Avera. Trước đó, Hitachi và Mitsubishi thông báo sẽ liên minh trong lĩnh vực thủy điện.
Bảng xếp hạng Thượng Hải: sứ mệnh nặng nề của bộ trưởng Bộ Đại học và Nghiên cứu Pháp
Liên quan đến giáo dục đại học ở Pháp, tờ Les Echos hôm 7/7 có bài viết “Bảng xếp hạng Thượng Hải: sứ mạng vận động của bà Valérie Péresse”.
Ngày cuối cùng trong chuyến thăm chính thức Trung Quốc, bộ trưởng Bộ Giáo dục đại học Pháp, bà Valérie Péresse đã gặp các nhà hữu trách của Bảng xếp hạng Thượng Hải nổi tiếng để giải thích với họ về những tiến bộ của chính sách cải cách đại học đang diễn ra ở Pháp. Bảng xếp hạng Thượng Hải ra đời năm 2003 do hai nhà nghiên cứu của Trường Đại học Shangai Jiao Tong, được công bố mỗi năm một lần. Bảng xếp hạng này dành nhiều ưu ái cho các trường đại học Hoa Kỳ trong khi lại đánh giá thấp các trường đại học Châu Âu. Về phần mình, nước Pháp chỉ có 3 trường đại học lọt vào top 100 của bảng xếp hạng năm 2009, cụ thể là : Đại học Paris VI xếp thứ 40, Đại học Paris XI xếp thứ 43 và Đại học sư phạm Paris xếp thứ 70. Vì thế, Tổng thống Pháp giao nhiệm vụ cho bà phải thương lượng đưa con số từ 3 lên 10 trường đại học Pháp vào bảng xếp hạng này.
Trong cuộc hội kiến, bà Valérie Peresse không khỏi ngạc nhiên khi ông Ying Cheng, phó ban chỉ đạo bảng xếp hạng, cho biết là phía ông không biết được số lượng chính xác các giáo sư của các trường đại học Pháp. Họ hầu như chỉ tiếp xúc với Bộ Giáo dục Đại học Pháp và có rất ít tài liệu liên quan. Bà Valérie Péresse hứa sẽ cung cấp cho phía Thượng Hải những tài liệu cần thiết.
Bà Valérie Péresse thông báo là các trường đại học Pháp sẽ được cấu trúc tốt hơn, mang tính liên ngành nhiều hơn và có quy mô lớn hơn, sẽ có khoảng 15 trường đại học kiểu liên hiệp. Bà cũng đề cập đến khái niệm « Trục giáo dục đại học và nghiên cứu » (PRES). Bà cho hay ở Pháp có ba « trục » đã hoặc sẽ hợp nhất là Aix-Marseille, Strasbourg và Lorraine. Còn lại là các trường liên hiệp.
Bà Valérie Péresse muốn rằng các « Trục giáo dục đại học và nghiên cứu » thiết lập một hệ thống điều hành duy nhất, một chữ ký thống nhất cho tất cả các xuất bản nghiên cứu và các văn bằng tiến sỹ và thạc sỹ. Bà mong rằng những thay đổi như thế sẽ đưa được loại hình mới này vào bảng xếp hạng thay cho các trường đại học mà nó quản lý.
Tuy nhiên, qui mô lớn nhỏ lại không là điều quyết định, vì bảng xếp hạng Thượng Hải chỉ dựa vào hoạt động nghiên cứu khoa học của các trường đại học. Trong lĩnh này, nước Pháp thiệt thòi bởi đặc trưng riêng của mình, như việc trong các trường đại học Pháp có các đơn vị nghiên cứu tổng hợp liên kết với Trung tâm Nghiên cứu khoa học Quốc gia (CNRS), trực thuộc Bộ Giáo dục đại học và Nghiên cứu. Thế nhưng, người ta chỉ tính phân nửa số điểm mà các nhà nghiên cứu của trung tâm danh giá này và những ấn phẩm nghiên cứu của họ có thể mang đến cho các trường đại học. Việc chỉ chỉ dựa vào hoạt động nghiên cứu khoa học của các trường đại học đã khiến cho bảng xếp hạng bị nhiều chỉ trích. Ngay cả phó Giám đốc của Trường Đại học Sanghai Jiao Tong cũng tỏ vẽ hoài nghi và cho rằng: « Các tiêu chí của bảng xếp hạng đã hợp lý và khoa học chưa ? Vấn đề còn phải tiếp tục được thảo luận … »
Les Echos cũng cho biết thêm là Bảng xếp hạng Thượng Hải cũng không mấy ưu ái cho chính các trường đại học Trung Quốc.
Vụ việc liên quan đến Bộ trưởng Lao động Pháp làm rung động chính giới
Trang nhất các nhật báo chính của Pháp hôm 7/7 đều nói đến vụ việc liên quan đến ông Eric Worth, bộ trưởng Lao động, Đoàn kểt và Dịch vụ công của Pháp. Trang nhất Le Figaro đăng hình ảnh ông bộ trưởng với hàng chữ lớn: « Đủ rồi ! ». Tờ báo đưa ra dẫn lại lời ông ngày hôm qua giận dữ tố cáo một « âm mưu chính trị do đảng Xã hội điều khiển » nhằm vào ông và loại trừ khả năng ông từ nhiệm.
Nhật báo Libération chạy tựa « Vụ ông Woerth. Căng thẳng đang lên », trên nền bức hình tư lự của tổng thống Sarkozy. Tờ báo nêu ra ba vấn đề. Thứ nhất là câu hỏi, phải chăng tổng thống Sarkozy đã nhận được tiền hối lộ của bà Liliane Bettencourt. Việc thứ hai là ông Eric Woerth tố cáo những « vu khống » mà ông là nạn nhân. Và thứ ba là việc đảng Xã hội, bị đảng UMP đa số lên án là « chơi trò khuyến khích những thái độ cực đoan », đã bỏ Quốc hội ra về.
Tờ l’Humanité thì chạy tựa « Một vụ việc mang tính nhà nước », trên nền bức ảnh tổng thống Sarkozy đang tìm cân bằng trên một tờ tiền giấy 100 euro trôi bồng bềnh. Tờ báo bình luận, kể từ đây tổng thống trở thành người bị nghi ngờ, qua một nhân chứng của câu chuyện dài nhiều tập Woerth-Bettencourt. Đây là một dấu hiệu cho thấy có liên kết mật thiết giữa cánh hữu và các đại gia.
Lê Phước - Trọng Thành (RFI)