Phóng sự mở đầu với một cảnh đầy kịch tính diễn ra tại một bệnh viện tâm thần, thuộc vùng ngoại ô Bombay. Các nhân viên của bệnh viện này đang tham gia vào một hoạt cảnh tại nơi một học sinh vừa tự sát. Một người đóng giả học sinh này đang cầu xin một y tá, giả dạng là thần chết, để được sống trở lại. Nhưng điều này không xảy ra. Thần chết đáp lại: « Người đã tự giết mình. Kiếp sau người sẽ trở thành cây cỏ ». Đây là một đoạn đối thoại nằm trong một vở kịch do các nhà tâm thần soạn ra và các y tá diễn lại trong các trường học tại Bombay, thủ phủ tài chính của Liên bang Ấn Độ.
Từ đầu năm đến nay, tin về những người tự sát trẻ được đăng liên tục trên các báo. Phòng thống kê tội phạm quốc gia còn dành cho những cái chết này một tên gọi « tự sát do thất bại trong thi cử ». Theo thống kê, 125 nghìn người Ấn Độ tìm đến cái chết năm 2008. Tại Ấn Độ, tự sát là một điều được coi là rất xấu. Quan niệm phổ biến cho rằng, việc tự sát sẽ phá vỡ vòng tái sinh. Thậm chí những người có ý định tự sát còn bị coi là tội phạm, thể theo luật cũ, kế thừa các quy định của thực dân Anh, lúc đó, nhằm bỏ tù những người đấu tranh vì độc lập bằng phương pháp tuyệt thực.
Cũng luật sư Shreyas Rao, một luật sư đã từng kinh qua nhiều khổ ải khi còn là sinh viên, cho biết, ở Ấn Độ, người tự tử hụt rất dễ bị bỏ tù. Vì tâm lý học không được chú ý đến, nên những người bị trầm cảm thường tìm đến các đạo sư tâm linh. Điều bất hạnh là những người này thường lại là những kẻ lừa đảo.
Rất may là gần đây có một số hoạt động giúp cho nạn tự tử giảm bớt. Một trung tâm có tên là Aasra, hoạt động 24h/24h với 25 người làm việc không nhận lương. Trung tâm này nhận được từ 80 đến 100 cuộc gọi một ngày. Mùa đặc biệt đông người gọi là sáu tháng trước kỳ thi và vài ngày sau khi có kết quả. Tổng cộng Trung tâm Aasra đã nhận được 283.753 cuộc gọi của những người có ý định tự sát, nhờ thế rất nhiều sinh mệnh đã được cứu thoát.
Việc cấp visa vào Pháp tại châu Phi còn thiếu minh bạch
Nhật báo La Croix hôm 8/7 trên trang nhất chạy tựa « Visa vào Pháp được cấp nhỏ giọt ». Tờ báo dành hai trang tiếp theo cho vấn đề nhập cảnh vào Pháp, dựa trên một báo cáo về thực trạng cấp thị thực nhập cảnh tại các lãnh sự quán Pháp của tổ chức Cimade, một tổ chức Thiên chúa giáo hỗ trợ người nhập cư và khuyến khích một chính sách nhập cư nhân đạo.
Dưới tựa đề « Ngày càng khó nhận được visa », La Croix đưa ra biểu đồ so sánh giữa số lượng visa được cấp năm 2003 và năm 2008. Theo biểu đồ này, lượng người yêu cầu visa năm 2008 là 2,34 triệu thấp hơn năm 2003 là 2,51 triệu. Trong khi đó lượng người được cấp visa tăng lên, 2,07 triệu năm 2008, so với 2,02 triệu năm 2003. Hay nói một cách khác, năm 2003 có đến gần 500.000 yêu cầu visa bị từ chối, trong khi con số đó chỉ còn 17.000 vào năm 2008. Số lượng visa bị từ chối như vậy giảm đi rất nhiều, tuy nhiên, trên thực tế, theo La Croix, báo cáo của tổ chức Cimade, quá trình cấp visa tại nhiều nước châu Phi, còn chậm trễ và thiếu minh bạch.
Việc quản lý visa là một công cụ ngày càng quan trọng đối với việc kiểm soát các luồng nhập cư. Mặc dầu vậy, hệ thống này vẫn còn ít được biết đến và ít được thẩm định. Ông Jérôme Martinez, tân tổng thư ký Cimade, cho biết, có nhiều người Pháp than phiền đã gặp rất nhiều khó khăn để mời được vợ hay chồng, và nhiều người nước ngoài phải từ bỏ ý định gặp lại người thân, do các yêu cầu bó buộc của các lãnh sự quán. Tình hình này thực ra rất khác biệt tuy theo các khu vực địa lý. Theo các tác giả bản báo cáo, tình trạng đáng quan ngại tại các nước được coi là « có nguy cơ nhập cư ồ ạt », như châu Phi, đồng thời kể cả Thổ Nhĩ Kỳ và Ukraina.
La Croix nhận định, mặc cảm đối với nước Pháp càng tăng lên khi việc mua bán visa là một hiện tượng khá phổ biến. Ví dụ tại Côte d’Ivoire, đại sứ quán Pháp ủy nhiệm một phần việc xem xét hồ sơ cho một số tổ chức tư nhân, hay tại Mali, thời gian chờ đợi nhiều khi vượt quá nhiều so với thời hạn quy định. Theo báo cáo năm 2007 của một nghị sĩ UMP, các trường hợp hối lộ xung quanh việc cấp visa xảy ra khá thường xuyên. La Croix nhường lời cho bốn nhân chứng nói về những khó khăn trong việc yêu cầu visa, và một phóng sự về tình trạng cấp visa tại Senegal, nơi hàng năm có khoảng 30.000 yêu cầu visa.
Từ một vài năm nay, chính quyền Pháp đã có nhiều sáng kiến để cải thiện các thủ tục, kể cả đối với những nước có nguy cơ nhập cư ồ ạt. Ví dụ như việc cấp các visa đi lại, cho phép một công dân nước ngoài có thể qua Pháp nhiều lần trong vòng năm năm, mà không cần phải làm lại giấy tờ mỗi lần. Năm 2008, đã có 350.000 visa loại này được cấp, tăng gấp đôi so với 10 năm trước.
Pháp cũng có những thỏa thuận với các nước châu Phi để các nước này tăng cường việc kiểm soát biên giới, để đổi lại chi phí cho visa giảm đi, và từ tháng 9/2009, những người đã nhận được visa dài hạn sẽ dễ dàng nhận được một thẻ cư trú. Chính tại Senegal, bất chấp những khó khăn trong quá trình làm thị thực nhập cảnh, kết quả cuối cùng cũng không đến nỗi tệ. Hơn 80% yêu cầu được chấp nhận. Gần đây, các điều kiện đón tiếp của lãnh sự quán Pháp tại Dakar đã được cải thiện.
Senagal cũng một trong những nước đầu tiên đưa việc giáo dục công dân và dạy tiếng Pháp cho những người kết hôn với công dân Pháp. Khả năng du học của sinh viên Senegal sang Pháp cũng được cải thiện với việc ra đời của một Campus de France tại Senegal. Tuy nhiên, tình trạng visa lao động thì không có gì thay đổi. Một thanh niên tốt nghiệp cao học Senegal nhận xét, điều này là dễ hiểu trong hoàn cảnh khủng hoảng và thất nghiệp hiện nay tại Pháp. Cũng vì vậy, nhiều người Senegal chọn hướng nhập cư sang Mỹ. Báo cáo của Cimade kết thúc bằng 13 đề nghị cải thiện chính sách cấp visa.
"Những cánh đồng chết" thời Mao Trạch Đông
Nhật báo Libération hôm 8/7 giới thiệu về một tiểu thuyết của nhà văn Trung Quốc Yang Xianhui (Dương Hiển Huệ), nhan đề "Tiếng hát về những người tử nạn. Trên những cánh đồng chết của Trung Hoa thời Mao Trạch Đông", vừa được xuất bản bằng tiếng Pháp. Nhà văn Yang Xianhui dùng cuốn tiểu thuyết, ra mắt tại Trung Quốc năm 2002, để mô tả lại một sự thật khủng khiếp về số phận của 3000 giảng viên, nghệ sĩ, trí thức Trung Quốc đã bị đày đến các trại lao cải, tại Jiabinggou (Giáp Biên Câu), thuộc sa mạc Gobi, những năm 1957-1961. Hơn 2500 người trong đó đã chết vì đói.
Việc công bố một sự thật như vậy tại Trung Quốc không dễ dàng gì. Nhà văn Yang Xianhui đã thử công bố trước chương 1 cuốn sách này, như một truyện vừa, dưới nhan đề « Một phụ nữ Thượng Hải » trên một tạp chí. Đây là một phụ nữ vượt qua hàng ngàn cây số để mang đồ ăn cho chồng mình, bị giam tại Jiabinggou. Khi tới nơi, người vợ biết là chồng mình bị chết vì đói. Khi tìm tới mộ, thì người đàn bà này đã phát hiện ra thi thể của chồng mình đã bị những tù nhân khác cắt ra nhiều mảnh để ăn. Truyện « Người phụ nữ Thượng Hải » đã gây chấn động. Độc giả Trung Hoa hiểu rằng đây là một câu chuyện có thực.
Chế độ lao cải chưa chấm dứt tại Trung Quốc. Hiện nay, theo ông Nicolas Becquelin, thành viên tổ chức phi chính phủ Human Right Watch, khoảng 300 nghìn người vẫn còn bị giam tại khoảng 250 địa điểm tương tự trên khắp Trung Quốc.
Liên Hiệp Châu Âu đang khó khăn trong việc xây dựng cơ chế kiểm soát tài chính mới
Trở lại châu Âu, Le Monde hôm 8/7 có bài viết với tựa đề « Điều chỉnh tài chính: Liên Hiệp Châu Âu gặp khó khăn trong các mục tiêu lớn ». Chế độ kiểm soát tài chính này bao gồm việc kiểm soát các ngân hàng, các công ty bảo hiểm, và các thị trường chứng khoán. Tờ báo nhận định, trên phương diện này, nhiều lĩnh vực hiện nay tại châu Âu đang dậm chân tại chỗ, trong khi Hoa Kỳ vừa thông qua một cuộc cải cách rộng lớn.
Ngày 6 tháng 5 vừa qua, tại Strasbourg, các nghị sĩ châu Âu đã quyết định hoãn lại việc bỏ phiếu cho quyết định xây dựng lại chế độ kiểm soát tài chính, để đợi các nghị sĩ tìm được đồng thuận, từ nay đến tháng 9. Một trong các lý do của việc trì hoãn này là sự thay đổi quyền lực tại Bruxelles, với các kỳ bầu cử châu Âu tháng 6 năm ngoái, và việc Ủy ban châu Âu mới lên nắm quyền vào đầu năm nay. Sự chuyển giao này đã làm chậm lại quá trình ra quyết định. Mặt khác, quá trình ra quyết định của châu Âu phức tạp hơn Hoa Kỳ. Các nhóm lobby châu Âu mạnh không kém Mỹ, trong khi các quyết định lại đòi hỏi sự thống nhất của 27 nước.
Trọng Thành (RFI)