Nước Ý xưa nay vẫn được xem như là một trong những nước có truyền thống dân chủ nghị viện Tây Âu, vẫn thường tự hào là một trong những nước văn minh tiên tiến ... Thế mà hôm 09/07/2010, tất cả các cơ quan ngôn luận, tất cả các mạng truyền thông, tất cả các cơ sở báo chí của cả nước Ý đã đồng thanh đình công trọn một ngày: nhật báo không ra, các đài truyền thanh truyền hình không có giờ tin tức, các trang web của các cơ quan báo chí đều không cập nhật tin tức ... Coi như cả ngày 9/7 nước Ý hoàn toàn bị tê liệt về thông tin báo chí.
Đó là do quyết định của các công đoàn của các ký giả, của các tổ chức in ấn báo chí, của các toà soạn báo chí, của các cơ quan truyền thông ... tổ chức một ngày “im lặng” để phản đối dự luật của chính phủ Berlusconi nhằm nghiêm cấm các hoạt động nghe lén điện thoại của các toà án, và trừng phạt các ban biên tập truyền thông nếu các cơ quan ngôn luận đăng tải những cuộc nghe lén điện đàm hay đăng tải các tư liệu phim ảnh quay lén. Công luận Ý đặt tên cho dự luật này là dự luật bịt mồm”, ý muốn nói với dự luật này, Chính phủ Berlusconi muốn ngăn chận những tiếng nói tự do không đi đúng “lề phải” do chính phủ vẽ ra.
Tất cả mọi chuyện bắt đầu từ năm ngoái khi một số báo chí đã đăng tải những cuộc nghe lén điện đàm do chính các cơ quan cảnh sát thâu lượm theo chỉ thị của các toà án mỗi khi có những cuộc điều tra về Mafia hay các phi vụ rửa tiền của các băng đảng xã hội đen, hay những cuộc điều tra về an ninh phòng chống khủng bố. Vấn đề là trong quá trình thâu lượm những cuộc nghe lén điện đàm này, toà án đã “vô tình” khám phá ra những vụ xì căn đang về tham nhũng hối lộ có dính líu đến các quan chức của chính phủ, trong đó có dính đến một vài Bộ trưởng, thậm chí đã có Bộ trưởng phải từ chức, hoặc thậm chí có dính líu đến đương kim Thủ tướng Berlusconi.
Tất cả những thông tin đăng tải về các cuộc nghe lén điện đàm đã cho thấy là đương kim nội các của Chính phủ Berlusconi nói riêng, của giới lãnh đạo chính trị ở Ý nói chung, đều có những hoạt động trực tiếp hay gián tiếp dính đến các vụ hối lộ tham nhũng.
Để ngăn chận những vụ xì-căn-đang nói trên, và nhất là để bảo vệ ghế của toàn thể nội các chính phủ, và nhất là để bảo vệ chính bản thân của đương kim Thủ tướng Berlusconi, phe đa số của Berlusconi ở Quốc hội đang đưa ra những dự luật nhằm tìm cách “giải vây” cho chính bản thân Thủ tướng ... trong đó có đạo luật “bịt mồm báo chí”.
Nếu dự luật này được thông qua thì tất cả những cuộc nghe lén điện thoại sẽ bị giới hạn triệt để: thì dụ như toà án chỉ được quyền ra lệnh cho cảnh sát nghe lén điện thoại khi toà án đã biết chắc rằng những người bị nghe lến chính là thủ phạm của các nghi án, và điều này hoàn toàn trái ngược với nguyên tắc điều tra, bởi vì toà án chỉ điều tra để xem ai là thủ phạm, chứ nếu đã biết chắc thủ phạm là ai ... thì còn điều tra hay nghe lén điện thoại làm gì ? Hoặc toà án chỉ được quyền cho nghe lén điện thoại tối đa là 75 ngày, có nghĩa là sau 75 ngày, nếu cuộc điều tra chưa chấm dứt thì toà án đành phải huỷ bỏ cuộc điều tra vì không thể thâu lượm chứng cớ để kết tội các nghi phạm. Có người mỉa may rằng: các băng đảng Mafia hay các quan chức nhận hối lộ chỉ cần đợi đến ngày tứ 76 thì tha hồ mà nói chuyện qua điện thoại vì chẳng toà án nào được quyền nghe lén các cuộc điện đàm.
Cũng theo dự luật “bịt mồm” nói trên, thì nếu tờ báo nào đăng những cuộc nghe lén điện thoại khi các cuộc điều tra chưa kết thúc thì Chủ nhiệm tờ báo sẽ bị phạt nặng lên đến 450 ngàn Euro và ký giả sẽ bị tố cáo hình sự, tức là có khả năng ngồi tù.
Theo cách trình bày của Thủ tướng Berlusconi thì đấy là một dự luật nhằm tôn trọng đời sống riêng tư của người dân, để bảo đảm không ai có quyền soi mói đời sống riêng tư của người khác. Cứ nếu nghe theo cách lý luận của Thủ tướng Berlusconi thì cứ như rằng nước Ý là một quốc gia mà toàn thể người dân đều bị theo dõi ngày đêm không thua gì các nước thuộc khối Xã Hội Chủ Nghĩa hiện thực thời chiến tranh lạnh.
Vấn đề thực ra là chỉ để che chắn cho chính Thủ tướng Bersluconi và một số thuộc hạ của ông đang bị toà án phanh phui các vụ tham nhũng hối lộ. Nếu như không có các cuộc nghe lén điện thoại thì công luận Ý sẽ không bao giờ biết đến các vụ tham nũng hối lộ đang làm chấn động dư luận trong nước Ý.
Hậu quả trước mắt là nếu đạo luật “bịt mồm” được thông qua thì coi như các cuộc điều tra về các băng đảng Mafia ở Ý sẽ bị tê liệt vì các toà án sẽ không còn chứng cớ để kết tội các trùm Mafia. Tệ hại hơn nữa là nếu dự luật trên được thông qua thì tình hình an ninh ở Ý có thể có những hệ lụy không lường vì nếu không có các cuộc nghe lén điện thoại thì các toà án cũng sẽ không còn khả năng để điều tra các tổ chức khủng bố.
Chỉ vì muốn bảo vệ một vài nhân vật trong chính phủ mà các toà án của cả nước Ý sẽ bị tê liệt, công luận Ý sẽ không hề biết đến những vụ xì căn đang. Chỉ vì muốn bảo vệ cho chính đương kim Thủ tướng mà cả nước Ý “được” tôn trọng đời sống riêng tư, dù rằng chả có gì riêng tư trong các vụ tham nhũng hối lộ cả.
Chính vì những lý do trên mà các ký giả, các tổ chức truyền thông, các cơ quan báo chí đều đã đồng thanh một ngày “im lặng”. Một ngày không như mọi ngày. Với hy vọng rằng công luận sẽ có phản ứng mạnh để dự lụât “bịt mồm” không được thông qua, và để mọi ngày còn lại trong tương lai sẽ không như ngày hôm qua: vắng lặng thông tin.
Thanh Hà (RFI)