Một người lính Bắc Triều Tiên đang canh gác cạnh bờ sông biên giới thuộc tỉnh Shinuiju. Reuters
Báo cáo của Ân Xá Quốc Tế trước hết ghi nhận mâu thuẫn giữa các tuyên bố của chính quyền Bình Nhưỡng với tình hình thực tế. Theo nhà nước thì mọi người dân Bắc Triều Tiên được chăm sóc sức khỏe miễn phí. Thế nhưng, nhiều chứng nhân đă cho biết là kể từ những năm 1990, họ đã phải tự mình chi trả mọi dịch vụ.
Các bác sĩ thường được trả thù lao bằng thuốc lá, rượu hay thực phẩm khi khám bệnh. Còn nếu phải giải phẫu hay xét nghiệm thì bệnh nhân phải trả tiền mặt. Bản báo cáo trích lời một cô gái 20 tuổi đang tỵ nạn ở ngoại quốc cho biết: « Những ai không có tiền kể như là phải chịu chết ! ».
Chứng nhân nói trên nằm trong số hơn 40 người Bắc Triều Tiên hiện sinh sống ở ngoại quốc đã được Ân Xá Quốc Tế phỏng vấn, cùng với một số nhân viên hoat động trong lãnh vực y tế tại nước này. Những lời chứng về thảm cảnh mà những ai lỡ bị bệnh tại Bắc Triều Tiên gặp phải không thiếu.
Một phụ nữ 56 tuổi tại thành phố Musan miền Đông Bắc đã không che giấu nỗi kinh hoàng khi bà phải mổ ruột thừa vào năm 2001 mà không được gây mê: « Người ta đã trói tay trói chân tôi lại để khỏi cử động. Tôi phải thét lên vì quá đau và nghĩ rằng tôi không thoát khỏi cái chết. »
Một cách tổng quát, bản báo cáo của Ân Xá Quốc Tế nêu bật tình trạng y tế đáng ngại tại Bắc Triều Tiên, với các bệnh viện hầu như không vận hành được vị thiếu thốn từ thuốc mê, thuốc tê cho đến các loại dược phẩm khác, với kim chích, ống tiêm không được khử trùng hay những tấm drap vấy bẩn vết máu không được giặt giũ sạch sẽ.
Nhu cầu về y tế của người dân Bắc Triều Tiên lại càng nhiều thêm do việc nước này bị thiếu lương thực dai dẳng từ thời nạn đói hồi thập niên 90 đến nay. Bản báo cáo của Ân Xá Quốc Tế nhắc lại tình trạng nhiều người đã phải ăn rau cỏ hay vỏ cây để sống sót. Vào năm 2008, một báo cáo của Liên Hiệp Quốc đã ghi nhận rằng vẫn có khoảng 9 triệu người Bắc Triều Tiên thiếu lương thực.
Bình Nhưỡng đã làm rất ít để cải thiện tình trạng nói trên. Trích dẫn số liệu của Tổ chức Y tế Thế giới, Ân Xá Quốc Tế cho biết là Bắc Triều Tiên chi phí ít hơn mọi nước khác cho ngành y tế, hàng năm không đầy một đô la cho một người.
Bà Catherine Baber, phó giám đốc Amnesty International phụ trách Châu Á Thái Bình Dương hôm nay đã tỏ ý quan ngại trước việc chính quyền Bình Nhưỡng không đáp ứng được ngay cả những nhu cầu y tế cơ bản nhất cho người dân của họ, nhất là cho những thành phần nghèo khó, không có tiền để được chăm sóc sức khỏe.
Theo Ân Xá Quốc Tế, vì thiếu tiền, nhiều người Bắc Triều Tiên đã tránh không đi khám bác sĩ, và khi có bệnh thị ra chợ mua thuốc tự chữa trị, bắng cách đoán mò hay hỏi thăm những người bán thuốc. Đối với bà Baber, việc chính quyền Bình Nhưỡng không cung cấp cho dân kiến thức cơ bản về cách sử dụng thuốc rất đáng ngại vào lúc 5% trong số 24 triệu cư dân nước này đang bị bệnh lao, và nhiều người bắt đầu lờn các loại thuốc trị thông thường.
Tình trạng y tế của Bắc Triều Tiên đáng báo động, cần được quốc tế quan tâm. Thế nhưng chính quyền Bình Nhưỡng luôn luôn gây khó khăn trong vấn đề nhận trợ giúp từ bên ngoài vì không muốn đáp ứng yêu cầu của quốc tế là phải minh bạch trong vấn đề phân phối hàng viện trợ. Bên cạnh đó, một số nước tài trợ cũng có xu hướng sử dụng viện trợ để gây áp lực.
Trong bản báo cáo hôm 15/7, Ân Xá Quốc Tế đã tung ra hai lời kêu gọi. Đối với Bắc Triều Tiên, thì tổ chức bảo vệ nhân quyền yêu cầu chính quyền có những quyết đinh cụ thể để giải quyết tình trạng thiếu lương thực, trong đó có việc chấp nhận sự gúp đỡ của quốc tế và bảo đảm tính chất minh bạch của việc phân phối viện trợ.
Còn đối với cộng đồng quốc tế, Ân Xá Quốc Tế kêu gọi tích cực hỗ trợ Chương trình Lương thực Thế giới cũng như các tổ chức nhân đạo khác, sao cho việc cung cấp viện trợ chỉ căn cứ vào nhu cầu thực thụ của Bắc Triều Tiên, chứ không lệ thuộc các tính toán chính trị. Trong một bản thông cáo, bà Catherine Baber nhấn mạnh: « Điều thiết yếu là các nước tài trợ không nên sử dụng viện trợ cho Bắc Triều Tiên như một trò đá banh chính trị. »
Trọng Nghĩa (RFI)