Hàng không mẫu hạm USS George Washington cập cảng Busan hôm 21/7 chuẩn bị cho cuộc tập trận chung Mỹ -Hàn Quốc. Ảnh: Reuters
Hôm 20/7, quân đội Mỹ và Hàn Quốc ra thông báo cho biết hải quân hai nước sẽ tiến hành cuộc tập trận chung, từ ngày 25 đến 28/07. Theo lời bộ trưởng Quốc phòng Mỹ Robert Gates, hiện đang công du Hàn Quốc thì «cuộc tập trận mang tính phòng thủ và liên quân này nhằm đưa ra một thông điệp rõ ràng cho Bắc Triều Tiên biết là họ phải chấm dứt hành vi xâm lược », từ ngữ trong nguyên văn.
Theo giới phân tích, đây là phản ứng chính thức đầu tiên của Mỹ sau vụ chìm tàu Cheonan hồi tháng ba vừa qua, làm 46 thủy thủ Hàn Quốc thiệt mạng. Theo cuộc điều tra của Hàn Quốc, với sự tham gia của chuyên gia một số nước, thì tàu chiến Hàn Quốc bị thủy lôi Bắc Triều Tiên tấn công, mặc dù Bình Nhưỡng bác bỏ những cáo buộc này.
Trung Quốc, đồng mình thân cận của Bắc Triều Tiên đã lên tiếng phản đối mạnh mẽ cuộc tập trận. Phát ngôn viên bộ Ngọai giao Trung Quốc, Tần Cương, đã lên tiếng, xin trích: “Chúng tôi phản đối mạnh mẽ bất kỳ tàu chiến hay máy bay nước ngoài nào tiến hành các hoạt động làm tổn hại an nnh của Trung Quốc tại Hoàng Hải và vùng duyên hải Trung Quốc”. Báo chí chính thức của Trung Quốc thì không ngần ngại lên án Hoa Kỳ huênh hoang trước cửa ngõ Trung Quốc và muốn thử sự kiên nhẫn của Bắc Kinh.
Thực ra, tàu chiến Mỹ thường xuyên đi qua và tiến hành tập trận ở vùng biển quốc tế Hoàng Hải, cũng như ở ngoài khơi biển Nhật Bản và Nam Hải, tức Biển Đông. Nhưng trong những năm gần đây, cùng với sự phát triển về kinh tế, Bắc Kinh gia tăng sức mạnh quân sự và hải quân Trung Quốc bắt đầu đòi xem xét lại những “những luật lệ giao thông” quốc tế liên quan đến hoạt động của tàu bè và máy bay nước ngoài ở vùng biển quốc tế, tức là ở những khu vực mở, xa cách bờ biển của các quốc gia hơn 12 hải lý.
Năm ngoái, tàu Trung Quốc đã quấy nhiễu tàu USNS Impeccable của Mỹ khi chiếc tàu này tiến hành theo dõi các hoạt động tại khu vực phía nam đảo Hải Nam. Năm 2001, một máy bay tiêm kích Trung Quốc đâm vào một máy bay trinh thám của không quân Mỹ cũng trong khu vực biển này.
Tờ The Wall Street Journal cho biết là gần đây, các chuyên gia chính trị và quân sự ở Bắc Kinh thậm chí đưa ra một yêu sách mới là hải quân các nước chỉ có thể tiến hành các hoạt động theo dõi tại vùng đặc quyền kinh tế của Trung Quốc – tức là cách bờ biển 200 hải lý – nếu được phép.
Theo nguồn tin báo chí thì Trung Quốc còn đe dọa là hải quân nước này có thể cũng sẽ tiến hành tập trận trong khu vực Hoàng Hải. Phải chăng vì tránh nguy cơ xẩy ra đụng độ giữa tàu chiến hai nước mà cuộc tập trận Hoa Kỳ-Hàn Quốc lần này sẽ diễn ra ở ngoài khơi vùng biển Nhật Bản.
Tuy nhiên, giới phân tích nhận định là việc Washington muốn tránh rủi ro va chạm sẽ làm cho Bắc Kinh nghĩ rằng họ có đủ sức mạnh quân sự để quyết định thời gian và địa điểm cho phép hải quân Mỹ hoạt động trong vùng biển quốc tế.
Ngoài việc bảo vệ đồng minh Bắc Triều Tiên, vẫn theo The Wall Street Journal, thực ra còn có một yếu tố khác quan trọng hơn nhiều cho phép hiểu được phản ứng gay gắt của Trung Quốc đối với cuộc tập trận. Chiến lược dài hạn của Bắc Kinh là ngăn cản, không cho hải quân Mỹ tiếp cận vào các vùng biển ở ngoài khơi Trung Quốc. Theo tin báo chí, dường như hải quân Trung Quốc sắp tiến hành thử nghiệm loại tên lửa đạn đạo chống tàu biển và tiến hành nâng cấp hạm đội tàu ngầm.
Qua đó, Trung Quốc muốn cảnh báo tàu chiến Mỹ là hãy tránh xa khu vực eo biển Đài Loan và những nơi có tranh chấp về chủ quyền trên tại Nam Hải, tức Biển Đông bởi vì hải quân Trung Quốc có đủ hoả lực để bảo vệ những khu vực này.
Nhân dân nhật báo còn nhấn mạnh là ưu tiên hàng đầu của Trung Quốc là ngăn cản các hàng không mẫu hạm. Bắc Kinh sẽ không chỉ cấm các hoạt động theo dõi ở vùng đặc quyền kinh tế của mình mà còn ngăn cản mọi tàu có khả năng theo dõi. Theo tờ báo, “do Hoàng Hải là vùng biển quốc tế, nên hàng không mẫu hạm còn có thể phát hiện ra những điều kiện thủy địa chấn các lối thông ra biển của tàu ngầm Trung Quốc. Do vậy, các cuộc tập trận, hoạt động do thám chiến lược và việc thử nghiệm các kế hoạch tác chiến, sẽ là một mối đe doạ đối với Trung Quốc.”
Giới chuyên gia quân sự cho rằng Washington sẽ không chấp nhận việc Bắc Kinh muốn tước đoạt quyền của hải quân Mỹ tiến hành các hoạt động tại vùng biển quốc tế. Cuộc đọ sức giữa Trung Quốc và Hoa Kỳ vẫn tiếp tục. Bất chấp sự phản đối của Bắc Kinh, chính quyền Mỹ và Seoul tuyên bố là trong những tháng tới, sẽ còn có khoảng 10 cuộc tập trận nữa và sẽ được tiến hành ở cả hai nơi, Hoàng Hải và biển Nhật Bản.
Đức Tâm (RFI)