Lúa mì, nhu yếu phẩm của hàng tỷ dân trên thế giới từ châu Âu, châu Mỹ đến miền bắc Trung Quốc đã lên giá một cách đột biến trong mấy tuần lễ qua. Sau khi tăng 40% hồi tháng 7, đầu tuần này lúa lì lại leo thang và đang ngất ngưỡng với giá 207 euro mỗi tấn trên sàn giao dịch Euronext. Đây là giá cao nhất từ hai năm qua. Do đâu mà xảy ra hiện tượng này?
Hạn hán tại Nga, lũ lụt tại châu Á
Trước hết là tình trạng thời tiết tại nước Nga. Quốc gia xuất khẩu lúa mì đứng hàng thứ ba trên thế giới bị một cơn nắng hạn nghiêm trọng nhất trong vòng một thế kỷ tiêu hủy gần 10 triệu hécta ruộng lúa. Chính quyền Nga cũng đã dự báo mùa màng thất bát trong năm nay . Bộ Nông nghiệp khẳng định hôm thứ ba vừa qua là mức thu hoạch cao lắm là 75 triệu tấn so với 85 triệu tấn dự kiến ban đầu.
Nếu so sánh với mùa gặt năm 2008 với 97 triệu tấn và 2009 với 108 triệu tấn,thì xuất khẩu lúa mì của Nga trong năm nay sẽ giảm ít nhất là 50% vì còn phải giữ lại cho nhu cầu quốc nội. Thêm vào đó, tình hình tại Ukraina và Kazakhstan, hai vựa lúa mì khác của thế giới, cũng rất bi quan vì hạn hán. Tại các nước Tây Âu và Trung Âu từ Pháp Đức cho đến Hungari, Bungari và Rumani thu hoạch cũng bị tác hại vì thiếu mưa thiếu nước.
Trong khi đó thì ở nhiều vùng khác trên thế giới, ngành trồng trọt lúa mì bị mưa lũ tàn phá. Cùng đồng hạng ba như Nga, Canada bị các trận mưa lớn hồi mùa xuân vừa qua phá hỏng nhiều cánh đồng phì nhiêu làm thiệt hại 17% lượng thu hoạch. Tại Á châu, hai dựa lúa mì của thế giới là Ấn Độ và Pakistan năm nay không bị hạn hán nhưng lại bị lũ lụt liên tục. Bình thường, sản xuất lúa mì của hai nước này lên đến 15% thị phần thế giới.
Nước đục thả câu
Tổ chức liên chính phủ Hội Đồng Ngũ Cốc Quốc Tế đặt tại Luân Đôn, trong bản báo cáo mới nhất công bố hồi tháng 7 thì thế giới không thiếu lúa mì. Dù mức sản xuất năm nay có giảm còn 651 triệu tấn thì cũng còn trữ lượng tồn kho kỷ lục hồi năm ngoái là 197 triệu tấn. Như vậy với 884 triệu tấn lúa mì của hai mùa góp lại thì thế giới vẫn dư thừa thoả mãn nhu cầu tiêu thụ 655 triệu tấn mỗi năm.
Thế nhưng, giá lúa mì lại tăng cao như sắp có biến động. Thủ phạm không ai khác là kẻ đầu cơ trên sàn giao dịch Hoa Kỳ và châu Âu. Một trường hợp điển hình là giới sản xuất tại châu Âu bán lúa mì với giá 130 euro một tấn trên thị trường chứng khoán cách nay ba tháng, bây giờ họ gấp rút mua lại để tích trữ chờ giá lên thêm để kiếm lời.
Đánh hơi được món lợi béo bở này, nhiều công ty đầu tư tài chính Anh Mỹ cũng đổ vào thị trường lúa mì làm món nhu yếu phẩm này leo thang. Cách nay hai năm, thị trường gạo thế giới đã nếm mùi đầu cơ sau khi Cơ quan Lương Nông Liên Hiệp Quốc báo động về nạn đói.
Tú Anh (RFI)