Thủ tướng Poutine thăm làng Vekhnaïa Vereia bị lửa thiêu trụi (Reuters)
Le Monde điểm lại tình hình: gần 50 người chết, hàng trăm ngôi làng bị thiêu rụi, hàng ngàn gia đình mất nhà cửa, hai trăm ngàn hecta rừng ra tro, đồng ruộng cháy khô, ngay cả các trạm xe điện ngầm ở thủ đô Matxcơva từ hôm 4/8 cũng bị khói mờ bao phủ. Một căn cứ hải quân chỉ cách thủ đô 100 km chứa thiết bị hàng không bị phá hủy, một trung tâm nguyên tử quân sự bị đe dọa…Nạn cháy rừng tại Nga mỗi ngày lại mang tầm cỡ của một thảm họa quốc gia.
Le Monde nhận xét, tuy đợt nóng bất thường kéo dài cả tháng qua là nguyên nhân của thảm họa, nhưng nạn cháy rừng quy mô lần này là bằng chứng hiển nhiên của một nước Nga vô tổ chức. Các báo Le Figaro và Libération cũng có cùng nhận định trên. Phải đợi đến hôm thứ hai đầu tuần, tổng thống Dmitri Medvedev mới ban hành tình trạng khẩn cấp tại bảy tỉnh, quân đội chỉ được huy động nhiều tuần sau khi ngọn lửa hoành hành, và hôm thứ ba vừa rồi thì bộ trưởng bộ Tình trạng Khẩn cấp Serguei Choigou mới chịu nhìn nhận là « Tình hình đôi khi vượt khỏi sự kiểm soát của chúng tôi ».
Le Monde nhấn mạnh, cả nhà nước Nga lẫn chính quyền địa phương đều không phản ứng kịp thời, với nhiệt tình cần thiết. Nhưng tờ báo cũng đặt câu hỏi, liệu Nga có đủ phương tiện để đối phó hay không? Chỉ trong vài năm qua, chính sách của ông Poutine tập trung toàn bộ quyền lực vào trung ương, đã hoàn toàn tách rời trách nhiệm của các thống đốc địa phương, vốn được Matxcơva chỉ định, chưa kể không ít chính quyền địa phương chỉ lo tham nhũng.
Hậu quả là các dịch vụ công vốn nghèo nàn, lại càng tồi tệ hơn. Tại nhiều làng quê, đơn vị cứu hỏa hoặc hết tiền hoặc bị đóng cửa, các hồ nước chữa cháy từ thời Liên Xô cũ bị bỏ mặc. Cả nước Nga chỉ có 22 ngàn lính chữa lửa, trong khi ở Pháp lực lượng cứu hỏa chuyên nghiệp đã là 25 ngàn người, và 200 ngàn nhân viên chữa cháy tình nguyện được đào tạo.
Le Monde nói thêm, việc tư nhân hóa bừa bãi đã làm tình thình thêm trầm trọng. Luật Lâm nghiệp mới do ông Poutine áp đặt vào năm 2006 chỉ đem lại lợi ích cho một vài "đại gia" ngành gỗ và giấy. Le Figaro trích dẫn một nhật báo Nga cho biết, kể từ năm 2006 khi cơ quan bảo vệ rừng liên bang bị giải thể và 70 ngàn nhân viên kiểm lâm bị sa thải, nhiều nhà khoa học đã lên tiếng báo động về nguy cơ xảy ra các thảm họa sinh thái.
Theo nhận định của Le Monde, ông Poutine đang tích cực chuẩn bị cho kỳ bầu cử tổng thống lần tới : an ủi những người bị nạn, triệu tập các thống đốc, hứa hẹn sẽ nhanh chóng trợ cấp và tái thiết trước khi mùa đông đến. Ông Poutine còn ra lệnh thiết trí các caméra quan sát các công trường tái thiết, nối mạng với phòng làm việc của ông. Nhưng tác giả bài báo kết luận, tuy vậy người Nga khó thể bị lóa mắt với các đề nghị của kẻ đốt đền kiêm người chữa lửa này.
Nhật báo Le Figaro thì so sánh hình ảnh của hai nhà lãnh đạo Nga trên các phương tiện thông tin đại chúng. Một bên là tổng thống Medvedev vừa đi nghỉ ở Hắc Hải về, mặc com-lê cà-vạt, đang điện thoại hay tiếp các bộ trưởng. Còn một bên là thủ tướng Poutine đang xắn tay áo làm việc, tiếp xúc với người dân và nhân viên cứu hỏa, rõ ràng ông Poutine đã thắng được một điểm. Trong phần xã luận, tờ báo cũng chú ý đến chi tiết các cuộc điện đàm giữa hai nhà lãnh đạo cấp cao nhất đã được đạo diễn kỹ lưỡng và được báo chí đưa tin chi tiết, mà theo Le Figaro là nhằm cho thấy ai đang nắm quyền thực sự. Chính thủ tướng Poutine là người giải thích cho tổng thống Medvedev phải làm gì, và như vậy, theo tờ báo thì có vẻ ông Medvedev sẽ phải nhường chiếc ghế tổng thống cho ông Poutine trong kỳ bầu cử năm 2012.
Bên cạnh đó, Le Figaro cũng nhắc đến sự kiện các ông Medvedev và Poutine cách chức hai sĩ quan cấp cao Hải quân, khiển trách một số thống đốc vùng, trong khi bản thân hai ông không hề nhận trách nhiệm ; và trích lời một nhà phân tích ở Matxcơva : "Tại Nga, các nhà lãnh đạo tối cao không phải trả giá cho những sai lầm của họ. Người dân Nga không có phản xạ công dân".
Liên quan đến châu Á, nhật báo cánh tả Libération cho biết, người dân Trung Quốc bắt đầu có phản ứng về việc công khai bêu riếu các cô gái mại dâm. Thông tín viên của tờ báo tại Bắc Kinh nhận xét, « truyền thống » này cũng xưa như đất nước Trung Quốc vậy. Tác giả cho biết, vào đầu tháng này tại một thành phố gần Hồng Kông, cảnh sát đã bắt hàng chục cô gái mại dâm đi diễu phố. Tay bị còng, chân đất, bị cột dính với nhau ngang bụng bằng dây thừng, các cô cố giấu mặt sau mái tóc, trước đám đông hiếu kỳ. Đầu tháng bảy, một đồn cảnh sát ở Vũ Hán đã dán lên tường biên bản về một ố mại dâm lậu, có ghi rõ tên và địa chỉ các khách hàng cũng như gái bán dâm. Còn trước đó cảnh sát Quảng Châu cũng đã đưa lên mạng ảnh của các cô gái mại dâm lõa lồ sau khi bị bắt quả tang.
Nhưng theo tác giả, dư luận gần đây đã có thay đổi, nhiều người cảm thấy bất nhẫn trước sự bêu riếu này. Tại nhiều diễn đàn trên mạng, có những người đặt câu hỏi, tại sao các viên chức tham nhũng lại không bị bắt đi diễu phố ? Libération cho biết, ngành cảnh sát bị dính líu khá nhiều trong các vụ xì căng đan tham nhũng bị phát hiện mới đây. Hầu như toàn bộ bộ máy công an ở Trùng Khánh đã bị giải thể do cấu kết với mafia và bọn ma cô, và khi giám đốc công an bị hành quyểt dân chúng đã đốt pháo ăn mừng. Chính quyền Bắc Kinh tỏ ra lo ngại trước hiện tượng này, và Bộ Công an đã ra thông tư cấm cảnh sát bêu xấu những người hành nghề mại dâm nơi công cộng, yêu cầu có cách xử lý văn minh, tôn trọng nhân quyền.
Cũng tại châu Á nhưng trên lãnh vực kinh tế, phụ trang Le Figaro cho biết Bangladesh đang phải đối phó với các cuộc biểu tình đòi tăng lương của công nhân dệt may. Vào cuối tuần qua, lại thêm trên 20 ngàn công nhân xuống đường, và đến nay có khoảng 700 nhà máy vẫn còn đóng cửa, trên 50 nhà máy khác bị phá hoại.
Khu vực dệt may chiếm đến 80% doanh số xuất khẩu của Bangladesh. Hiện nay lương tối thiểu là 1.662 taka, tương đương 23 đô la, nhưng các nghiệp đoàn đang đòi tăng lên 5.000 taka tức 70 đô la để công nhân có thể sống được trước nạn lạm phát, đặc biệt là thực phẩm đang tăng giá vùn vụt. Chính phủ thì đề nghị tăng lên ở mức tương 43 đô la, nhưng có vẻ không thuyết phục được ai. Dân chúng phẫn nộ với mức sống quá thấp, còn các nghiệp đoàn biết rằng sự hiện diện của tên tuổi nhiều hãng thời trang lớn tại Bangladesh giúp họ có thêm thế mạnh khi thương lượng. Trong ba ngày gần đây, tuy các vụ bạo động có giảm nhưng tình hình vẫn rất căng thẳng. Le Figaro kết luận, giờ thì chính phủ Bangladesh phải chọn lựa, hoặc thuận theo đòi hỏi của công nhân và làm phật lòng các công ty đặt hàng, hoặc từ chối thẳng thừng và làm đất nước càng thêm mất ổn định.
Thụy My (RFI)