Lễ tưởng niệm 65 năm thành phố Nhật Bản Hiroshima bị bom nguyên tử tàn phá được cử hành trọng thể vào 8 giờ 15 sáng ngày 6 tháng 8 năm 2010. Cho đến nay, Nhật là quốc gia đầu tiên và duy nhất trên thế giới bị tấn công nguyên tử. Khoảng 140 ngàn nạn nhân thiệt mạng trong vụ oanh kích này.
Trong buổi lễ đánh dấu 65 năm, lần đầu tiên, Hoa Kỳ cử đại diện tham dự. Đại sứ John Roos đã đặt vòng hoa tưởng nhớ « tất cả nạn nhân Đệ nhị Thế chiến ». Đây là một động thái phản ánh hậu thuẫn của tổng thống Barack Obama trong nỗ lực phi hạt nhân hóa toàn cầu. Cũng trong tinh thần đó, Pháp và Anh, hai nước đồng minh của Mỹ thời thế chiến thứ hai, cũng cử đại diện ngoại giao đến dự lễ tại thành phố bị hy sinh này, một hành động mang nhiều ý nghĩa. Từ Washington, thông tín viên Jean Louis Pourtet phân tích:
"Ngoại trưởng Hilary Clinton giải thích, khi yêu cầu đại sứ Hoa Kỳ tại Nhật Bản, John Roos, tham dự lễ kỷ niệm 65 năm thảm họa Hiroshima, tổng thống Obama cho rằng cần phải công nhận lễ kỷ niệm ngày quả bom nguyên tử rơi xuống thành phố này, trong khi chính bản thân ông đang tiến hành một chiến dịch chống phổ biến vũ khí hạt nhân.
Ngoại trưởng Mỹ cũng thông báo đại sứ John Roos sẽ đặt một vòng hoa để tưởng niệm các nạn nhân chiến tranh Thế giới thứ hai, nhưng ông sẽ không xin lỗi Nhật Bản, đối thủ trước kia của Mỹ, giờ đây đã trở thành bạn và đồng minh. Tuy nhiên, một số người còn sống vẫn muốn Mỹ phải xin lỗi, hay ít nhất tổng thống Obama cũng nên đến thăm thành phố bị bom nguyên tử, điều mà đáng lẽ ông đã có thể làm trong chuyến công du tháng 10 vừa qua tại châu Á.
Những người Mỹ đấu tranh vì hòa bình chỉ trích tổng thống Obama là, một mặt thì chủ trương giải trừ vũ khí chiến lược, nhưng mặt khác lại yêu cầu 180 tỷ đô la để hiện đại hóa hệ thống vũ khí hạt nhân của Hoa Kỳ. Đây là một trong các đòi hòi của đảng Cộng hòa để chấp nhận ký vào hiệp định Start.
Trong số những người chống lại việc Hoa Kỳ xin lỗi Nhật Bản, có Gene Tibbets, con trai của viên phi công lái chiếc phi cơ Enola Gay đã thả quả bom nguyên tử xuống Hiroshima ngày 06/08/1945. Theo nhân vật này, sự có mặt của đại sứ Mỹ tự thân đã là một hình thức xin lỗi lặng lẽ rồi, tựa như là Hoa Kỳ muốn viết lại lịch sử. Con trai của người thả quả bom nguyên tử giải thích, chính người Nhật đã tấn công Trân Châu Cảng (Pearl Harbor), phía Mỹ chỉ tìm cách để chấm dứt chiến tranh mà thôi.
Tú Anh (RFI)