Công nhân đang trùng tu điện Potala ở Lhassa, Tây Tạng ngày 29/6/2010. Reuters
Tác giả cho biết, các nhà báo nước ngoài lần này được Bắc Kinh mời đi tham quan để tìm hiểu về « xứ Tuyết », gần 60 năm sau khi quân đội Trung Quốc « giải phóng Tây Tạng một cách hòa bình ». Kể từ năm 1951, báo chí muốn đến Tây Tạng phải có giấy phép đặc biệt; nhưng sau các vụ nổi dậy ở Lhassa và vụ Thiên An Môn thì bị kiểm soát nghiêm ngặt hơn. Và đến năm 2008 sau sự kiện đàn áp Tây Tạng, không có phóng viên nào được cấp giấy phép đến đây cả.
Ngày lên đường tình cờ trùng hợp với thời điểm tổ chức bảo vệ nhân quyền Human Rights Watch công bố bản báo cáo về sự kiện trên, dựa trên lời kể của hai trăm nhân chứng độc lập, không liên quan đến chính phủ lưu vong của Đức Đạt Lai Lạt Ma. Theo đó, có ít nhẩt 200 người Tây Tạng đã bị lực lượng vũ trang giết chết. Bắn đạn thật vào người biểu tình, từ chối không chăm sóc ở bệnh viện, bắt giam bừa bãi, trừng phạt mạnh tay về tội « làm gián điệp» hoặc « ly khai », tra tấn…bản báo cáo cung cấp những câu chuyện rất cụ thể về vụ đàn áp năm 2008.
Các nhà báo được tiếp đãi chu đáo, được đưa đi xem nhiều địa điểm để minh chứng cho sự phát triển kinh tế, bảo vệ sinh thái, bảo tồn văn hóa Tây Tạng, gặp gỡ những doanh nhân người Tây Tạng thành công trong kinh doanh và nói đúng « sách vở » của Bắc Kinh. Còn về sự kiện 2008, theo nguồn tin « chính thống » của nhà nước thì đã có 960 vụ bắt giữ và 80 người bị kết án, không có bất kỳ trường hợp tử thương, bắt bớ trái phép hay mất tích nào. Người ta khẳng định: « Nhân dân là người chủ của Tây Tạng, vì đoàn kết và ổn định làm nên hạnh phúc cho người dân », và nhấn mạnh đến " sự sống chung hòa hợp giữa chính quyền và và các nhà sư". "Người Hán luôn tôn trọng 56 dân tộc thiểu số đã làm nên một Trung Quốc thống nhất". " Đạt Lai Lạt Ma là người nói láo giỏi nhất hành tinh" ...Một điều ấn tượng đối với khách tham quan là khắp nơi những người đại diện chủ nhà đều lặp lại đúng y những câu, những từ như nhau.
Lhassa: Sân khấu lớn cho những màn kịch tuyên truyền
Tại tu viện Jokhang, tác giả bài báo cho biết lần này không có « sự cố » nào xảy ra, trong khi vào năm 2008 nhân một chuyến tham quan cho báo chí tổ chức hai tuần sau vụ đàn áp, ba mươi nhà sư đột ngột xuất hiện và la to với đoàn nhà báo là: « Tây Tạng không có tự do ! Chính quyền đã nói dối quý vị ! Họ sát hại người Tây Tạng ». Còn chuyến đi thực tế tháng 6/2010, một trong số 30 nhà sư này, sau khi cải tạo trở về, đã bày tỏ sự « hối hận » trước báo chí!
Khi tác giả đi lang thang một mình trên phố, một người đàn ông đã tiếp cận. Biết được đây là một nhà báo nước ngoài, ông ta đã cho biết mình là nhà sư vừa ra tù. Ông bị ngồi tù hai năm vì tham gia cuộc nổi dậy năm 2008, bị đánh đập và tra tấn, đến nay ông vẫn còn bị mất ngủ và bị nhiều di chứng.
Chuyến thăm tu viện Tashilhunpo, nơi ở của Ban Thiền Lạt Ma, là cơ hội để đặt câu hỏi về Gendhun Choekyi Nyima, tức Ban Thiền Lạt Ma thứ 11 đã bị mất tích cùng với gia đình từ năm 1995 lúc vừa lên 6 tuổi. Hầu như có thể đoán được chính quyền Bắc Kinh đã bắt cóc họ, và cậu bé có lẽ là tù nhân nhỏ tuổi nhất thế giới. Người ta khẳng định là cậu không chết cũng không bị tù, đang sống yên lành; nhưng khi đề nghị đến thăm cậu thì tất cả những viên chức được hỏi đều im lặng.
Đặc phái viên Le Monde mô tả Lhassa ban đêm, ngoài những khu phố người Hoa sang trọng, các khu vực người Tây Tạng mới thực sự trở lại là của họ, với những nhóm tín đồ cầu nguyện. Nhưng các đơn vị quân đội thay chân cho cảnh sát lúc ban ngày để cảnh giới nghiêm ngặt, tuần tiễu không sót một ngõ ngách nào. Trong một quán bar đêm khuya, khi chỉ còn lại những người đáng tin cậy, các thanh niên Tây Tạng mới dám thổ lộ: « Tây Tạng không hề có tự do, đâu cũng thấy lính Trung Quốc. Đây là một sự chiếm đóng » - một thanh niên 19 tuổi nói. Một thanh niên khác cho biết Đạt Lai Lạt Ma luôn được ngưỡng mộ, và một người nữa 25 tuổi thú nhận đã phạm sai lầm là từ Ấn Độ quay lại Tây Tạng, bây giờ muốn ra đi cũng không được nữa.
Một nhà ly khai Tây Tạng hiếm hoi vẫn còn chưa đào thoát, bà Tsering Woeser, đã viết trên blog là, « Nếu người dân hạnh phúc như thế tại Tây Tạng, thì tại sao họ lại nổi loạn? Đương nhiên là chính quyền bảo tại Đạt Lai Lạt Ma xúi giục, nhưng thực tế không phải như vậy. Người dân Tây Tạng rất thành tín, và không thể chịu đựng được những đàn áp tín ngưỡng thô bạo ». Theo bà thì các đối thoại giữa Bắc Kinh và Đạt Lai Lạt Ma không thể thực hiện được và không bao giờ đạt kết quả. Đó là vì những đòi hỏi của Tây Tạng sẽ không đời nào được Trung Quốc chấp nhận. Bà nhận xét: « Lhassa là một sân khấu lớn, ở đó đôi khi các nhà báo nước ngoài được mời đến xem diễn kịch, và người ta chỉ toàn giới thiệu những con người Tây Tạng hạnh phúc… ».
Trung Quốc: Trắc nghiệm khả năng đối phó với bong bóng địa ốc
Cũng liên quan đến Trung Quốc nhưng trên lãnh vực kinh tế, thông tín viên Le Monde tại Bắc Kinh cho biết, các ngân hàng và một số ngành liên quan đến địa ốc như xi măng và sắt thép, sẽ phải tham gia một loạt trắc nghiệm về khả năng chịu đựng khi xảy ra tình trạng quả bóng nhà đất bùng nổ. Báo chí cho biết tỉ lệ sụt giá giả định tại 7 thành phố lớn của nước này là 60%, còn Ủy ban Điều tiết Ngân hàng từ hồi tháng 5 đã trắc nghiệm về khả năng sụt giá 30%. Tuy giá nhà mỗi tháng vẫn tăng, nhưng một số chuyên gia cho rằng đến cuối năm nhà đất sẽ giảm giá từ 20 đến 30%.
Số lượng nhà để trống không người ở đã lên đến mức chưa từng thấy. Theo một thống kê chưa được xác nhận, có đến 64 triệu rưỡi đồng hồ điện chưa bao giờ được hoạt động, tương đương đến 40% số hộ gia đình tại đô thị. Người ta lo ngại nếu quả bóng địa ốc nổ tung sẽ gây hiệu ứng dây chuyền, từ chính quyền địa phương vốn vay mượn tứ tung cho các dự án đầu tư, đến các ngân hàng đang đánh giá chưa đúng mức các món nợ xấu hiện đang lên đến gần 200 tỉ đô la.
Nạn cháy rừng ở Nga: Nỗi lo an toàn hạt nhân
Nhìn sang châu Âu, các báo Pháp hôm 9/8 đều tiếp tục chú ý đến nạn cháy rừng ở Nga ngày càng thêm trầm trọng. Nhật báo Le Figaro tỏ ra lo ngại về phương diện an toàn hạt nhân, trước thái độ của Matxcơva muốn giấu bớt hậu quả của thảm họa: không muốn công khai kêu gọi sự trợ giúp của quốc tế, cấm ngành y tế công bố con số tử vong do nạn nắng nóng. Nhà máy nguyên tử Arzamas 16 thuộc Sarov, nơi sản xuất quả bom hạt nhân đầu tiên của Nga, đã sơ tán khẩn cấp các vật liệu phóng xạ và chất nổ vào thứ tư tuần trước. Ngọn lửa đã dừng lại cách đó 4 cây số, nhờ 500 quân nhân được điều đến để chặt cây và đào mương chặn hỏa hoạn; nhưng vùng này vẫn đang bị ảnh hưởng cháy rừng nặng nề nhất. Còn ở trung tâm nguyên tử Snejinsk tại Oural cũng được tăng cường theo dõi. Nhưng người ta vẫn nghi ngại về khả năng bảo vệ các địa điểm nhạy cảm của Nga. Hai căn cứ quân sự ở gần Matxcơva đã bị lửa thiêu rụi ngày 29/7, nhưng quân đội vẫn cố giấu tin này cho đến khi nó được lan truyền trên Internet.
Nước uống: Vấn đề thiết thân của người nhập cư lậu tại Pháp
Tại Pháp trên lãnh vực xã hội, đặc phái viên Libération đã đến thăm Dunkerque, nơi nhiều người nhập cư bất hợp pháp trong đó có người Việt Nam đang sinh sống để chờ trốn sang Anh, trong những điều kiện vệ sinh tồi tệ. Vấn đề rất lớn của họ là nước uống và tắm giặt. Bốn mươi phần trăm bị bệnh ngoài da, có những trường hợp bị nhiễm trùng vị một vết thương sơ sài. Trong khi Liên Hiệp Quốc ngày 28/7 đã chính thức công nhận quyền có nước uống là một quyền của con người, sau 15 năm tranh luận. Tổ chức Y sĩ Thế giới đã mang lại những xe nước cung ứng cho các di dân này nhưng vẫn không đáp ứng đủ nhu cầu.
Thụy My (RFI)