Tư lệnh quân đội Iraq mới đây đã chất vấn về sự khôn ngoan của việc rút hoàn toàn lính Mỹ vào cuối năm 2011, mặc dù điều này dường như không ảnh hưởng gì tới quyết định của Tổng thống Barack Obama.
Tổng thống đã tái khẳng định cam kết sẽ thực hiện thoả thuận của Tổng thống tiền nhiệm George W Bush với chính phủ Iraq - rằng tất cả binh lính Hoa Kỳ sẽ rút đi vào cuối năm 2011.
Nói chuyện hôm 2/8, ông Obama tuyên bố: "Chúng tôi sẽ duy trì một lực lượng chuyển tiếp cho đến khi rút toàn bộ quân của chúng tôi khỏi Iraq vào cuối năm tới".
Ông cũng nêu lại cam kết từ thời còn vận động tranh cử là "tới ngày 31 tháng 8 năm 2010, nhiệm vụ chiến đấu của Mỹ tại Iraq sẽ kết thúc."
Thế nên ít có khả năng ông sẽ thay đổi chính sách này. Các cựu chiến binh đã chào đón tuyên bố sau khi nó được tham vấn với các tư lệnh Mỹ tại Iraq.
Tuy nhiên, nhận xét của một chỉ huy Iraq, là trung tướng Babaker Zebari, khiến chính quyền Obama bối rối, vì nó làm gia tăng những mối nghi ngờ.
Tướng Zebari nói: "Vào thời điểm này, rút quân là tốt, vì lính Mỹ vẫn còn đây. Nhưng các vấn đề sẽ bắt đầu sau năm 2011. Các chính trị gia phải tìm các biện pháp khác để lấp chỗ trống sau năm 2011. Nếu hỏi tôi về việc rút quân thì tôi sẽ nói với các chính trị gia là: 'Lính Mỹ phải ở lại cho đến khi quân đội Iraq có thể hoàn toàn sẵn sàng vào năm 2020.' "
Đây không phải là những gì mà vị tướng này nghĩ vào tháng 1/2007 (có nghĩa là trước khi tăng quân) khi ông còn là tham mưu trưởng. Trong một chuyến thăm lính Mỹ, được biết ông đã nói rằng đa phần quân Mỹ có thể rời đi vào năm 2008.
Có lẽ ông đã được bộ tư lệnh tối cao nhắc nhở, và vốn từng là chỉ huy du kích quân người Kurd, ông biết rằng tình hình quân sự hay thay đổi, nên đã kêu gọi điều chỉnh liên tục.
Lo ngại
Tuy nhiên, điều chỉnh không phải là điều mà Tổng thống Obama muốn. Hiện chưa có tiêu chí cụ thể cho việc rút quân Mỹ, không giống như các điều kiện đặt ra cho việc tăng số lính Mỹ hồi năm 2007.
Việc rút quân cũng không phải chuyện cần có tiêu chuẩn gì. Nó dựa vào các yêu cầu chính trị trong nước ở Mỹ và dựa trên đánh giá rằng chuyện này có thể thực hiện được.
Tình huống duy nhất có thể thách thức chuyện rút quân là nội chiến. Bạo lực gia tăng, kể cả các vụ đánh bom và đọ súng, sẽ không dừng được việc rút quân này.
Nhưng chắc chắn rằng rất nhiều nhà quan sát Mỹ đang lo lắng, đặc biệt trước việc các lãnh đạo chính trị không thành lập được chính phủ sau cuộc bầu cử vào tháng Ba vừa qua.
Ken Pollack, một cựu phân tích gia của CIA và là quan chức của chính quyền Clinton (vốn ủng hộ cuộc chiến chống Iraq năm 2003), cho biết tại Viện Brookings hồi tháng Bảy: "Câu hỏi lớn đang đặt ra là tiến trình chính trị Iraq.
"Ngay bây giờ, tôi lo ngại là tới tháng 12/2011 ... tiến trình chính trị Iraq sẽ không được ổn định hoặc đủ điều kiện để xử lý với một đợt rút toàn bộ lính Mỹ.
Cũng có một số hy vọng là bế tắc chính trị có thể được giải quyết sớm. Đại sứ Mỹ sắp mãn nhiệm, là Christopher Hill, hôm thứ Tư cho biết: "Mọi thứ có thể đang đi đúng hướng”.
'Nhiệm vụ nguy hiểm' vẫn còn
Từ cuối tháng Tám năm nay đến cuối tháng 12 năm tới, lực lượng Mỹ (50.000 quân) sẽ vẫn còn ở Iraq. Và nhiệm vụ của họ, trên thực tế, vẫn bao gồm chiến đấu, như Tổng thống Obama cho biết trong bài phát biểu của ông.
Ông nói: "Trong thời gian này, các lực lượng của chúng tôi sẽ có nhiệm vụ trọng điểm là hỗ trợ và đào tạo cho lực lượng Iraq, kết hợp với Iraq trong nhiệm vụ chống khủng bố và các nỗ lực bảo vệ người dân và quân đội.
“Đây là những nhiệm vụ nguy hiểm."
Cần lưu ý rằng từ ngữ của ông Obama được chọn lựa cẩn thận. Ông không nói rằng quân đội chấm dứt "chiến đấu", mà nói rằng “nhiệm vụ” chiến đấu nay đã thay đổi.
Thế nên cũng không có gì ngạc nhiên khi Tổng thống cảnh báo: "Thực tế phải chấp nhận là chúng ta chưa được chứng kiến việc chấm dứt những hi sinh của Mỹ ở Iraq."
Paul Reynolds (BBC)