Các dân biểu Nhật đến viếng đền Yasukuni ngày 15/8/2010. Reuters
Giới quan sát ghi nhận: đây là lần đầu tiên từ ít nhất một phần tư thế kỷ nay, mà không có một bộ trưởng nào trong nội các Nhật đến thăm ngôi đền có linh vị 2 .500 người Nhật Bản tử trận, cùng với 14 sĩ quan bị xem là tội phạm chiến tranh.
Trong những năm trước đây, việc thủ tướng và viên chức cao cấp trong chính quyền Tokyo đến viếng đền Yasukuni đã gây phản đối nơi các nước láng giềng Châu Á của Nhật Bản, đặc biệt là Trung Quốc và Hàn Quốc. Lễ kỷ niệm năm nay cũng là lễ kỷ niệm đầu tiên từ khi đảng Dân Chủ lên nắm quyền.
Cùng với Nhật Hoàng Akihito, thủ tướng Naoto Kan hôm 15/8 đã đến làm lễ ở đài tưởng niệm tại Tokyo. Thủ tướng Nhật đã bày tỏ sự hối tiếc trước những hành vi của quân đội Nhật hoàng. Ông nói trong buổi lễ: «Thời kỳ chiến tranh Nhật Bản đã gây tổn thương, đau khổ tại nhiều quốc gia, đặc biệt là ở các nước Châu Á. Tôi rất lấy làm tiếc về điều này và gởi những lời chia buồn thành thật của tôi đến các nạn nhân và gia đình họ ».
Trước buổi lễ, thủ tướng Naoto Kan đã đến đặt hoa ở nghĩa trang Tokyo tưởng niệm hàng trăm ngàn lính Nhật chết trong các trận chiến ở ngoài nước. Nhưng khác với thời đảng Tự do Dân chủ cầm quyền, thủ tướng Naoto Kan và các bộ trưởng của ông đã có lời cam kết là sẽ không viếng đền Yasukuni. Đây là lần đầu tiên từ năm 1985, mà lãnh đạo trong chính phủ không đến đền vào dịp này.
Giới quan sát đã lồng động thái này vào trong một loạt hành động hoà giải của Tokyo hướng về các nước láng giềng. Trong tuần qua, chính phủ Nhật cũng đã tỏ lời xin lỗi về thời Nhật đô hộ bán đảo Triều Tiên, trước ngày kỷ niệm 100 năm ngày Nhật chiếm bán đảo, ngày 29 tháng 9 tới đây.
Và trước khi Hàn Quốc kỷ niệm ngày được giải phóng, cũng vào ngày 15 tháng 8 năm 1945, thủ tướng Naoto Kan tỏ sự hối tiếc về những nổi đau khổ mà Nhật đã gây ra trong thời gian đô hộ Triều Tiên từ 1910 cho đến 1945. Những cử chỉ này đã được tổng thống Hàn Quốc Lee Myung- Bak hết sức hoan nghênh.
Tuy nhiên, nếu chính phủ cánh tả không đến đền Yasukuni, thì nhiều nghị sĩ phe đối lập và cựu thủ tướng Shinzo Abe đều đến đền thờ hôm 15/8. Có người đã lên tiếng chỉ trích gắt gao quyết định của thủ tướng Naoto Kan và nội các của ông. Họ cho rằng chính phủ Nhật vuốt ve nước ngoài nhưng không nghĩ đến Nhật Bản vì «những người được thờ ở Yasukuni, là những nguời đã nằm xuống vì tổ quốc của mình ».
Trọng Nghĩa (RFI)