Một gia đình người Rom tại Roubaix, miền bắc nước Pháp dựng lều ở tạm sau khi xe caravane của họ bị tịch thu. Ảnh chụp ngày 17/8/2010. REUTERS/Pascal Rossignol
Theo kế hoạch của Pháp , thì từ nay đến cuối tháng 8 sẽ có 700 người dân du mục « Rom » bị trục xuất về quê hương là Rumani và Bulgari. Trong ba tuần qua, cảnh sát Pháp thông báo đã giải tỏa 51 khu cắm trại « bất hợp pháp » của dân du mục trên tổng số 600.
Người « Rom » là sắc dân thiểu số tại châu Âu. Khoảng 750 ngàn sống tại Bulgari và khoảng 1,8 triệu tại Rumani. Từ khi hai quốc gia Đông Âu này gia nhập Liên Hiệp Châu Âu, không ít người du mục đi từng đoàn, qua các nước Tây Âu như Ý và Pháp sinh sống và trốn chạy tình trạng bị bỏ rơi tại quốc gia gốc.
Hiện nay khoảng 15 ngàn người « Rom » cắm dùi dựng trại tại Pháp đi làm đủ thứ nghề. Là công dân châu Âu, họ có quyền tự do đi lại nhưng quyền cư trú chỉ có giá trị ba tháng. Theo giải thích của chính phủ Pháp, thì những công dân này muốn ở lại cũng được nhưng phải có việc làm. Vấn đề là trong hoàn cảnh thất nghiệp tăng cao tại Pháp thì lấy đâu ra việc. Từ vô công rỗi nghề sinh ra « đạo tặc » là điều khó tránh khỏi. Quyết định trục xuất được đưa ra sau một vụ bạo động tại vùng Loir-et-Cher gây căng thẳng trong quan hệ giữa Paris với Bucarest và Sofia.
Cách nay hai năm, chính phủ Ý cũng đã từng sử dụng vấn đề « an ninh » cho công dân Ý để quy cho người du mục có hành động bất lương.
Theo giới bảo vệ nhân quyền thì đằng sau những lời quy buộc có tính cách kỳ thị này có những nguyên nhân sâu xa khác. Cụ thể là tình hình khó khăn kinh tế tại châu Âu và chiến thuật vận động cử tri chuẩn bị cho các cuộc bầu cử quan trọng. Ông Robert Kushen, chuyên gia thuộc Trung tâm châu Âu bảo vệ quyền công dân của người Rom cho rằng chính phủ Pháp sử dụng người du mục như một công cụ chứng tỏ mình là lãnh đạo có quyết tâm chăm lo an ninh cho dân. Còn ngoại trưởng Rumani, ông Teodor Baconschi, lần đầu tiên đã phải lên giọng cảnh báo chính quyền Pháp về nguy cơ « đưa đến những phản ứng kỳ thị người nước ngoài trong bối cảnh khủng hoảng kinh tế ».
Hai thứ trưởng đặc trách an ninh và hội nhập của Rumani sẽ đến Paris vào đầu tuần tới để « hợp tác » với Pháp để giải quyết tranh chấp này, tách ra khỏi « cơn sốt tranh cử giả tạo ».
Tuy nhiên đối với chính quyền Pháp thì cộng đồng dân du mục là vấn đề nát óc. Là công dân châu Âu, không phạm pháp, thì họ có quyền đi lại bất cứ nơi nào trong lãnh thổ của Liên Âu. Thực ra thì Pháp vẫn có thể giúp cho 15 ngàn người du mục này hội hập vào đời sống bằng học vấn cho trẻ em, đào tạo nghề và tìm việc làm cho người lớn. Nhưng trong hoàn cảnh kinh tế khủng hoảng hiện nay thì đành phải bó tay.
Một khi bị đưa về nước, người bị trục xuất vẫn có thể trở lại Tây Âu.
Tại Rumani và Bulgari, tình trạng của dân du mục còn tệ hại hơn, không học vấn, không việc làm, không hội nhập, họ bị xem là công dân hạng hai.
Tú Anh (RFI)