Nhà kinh tế Wu Jinglian (Ngô Kính Liễn) (DR)
Theo Courrier International, nhà kinh tế Wu Jinglian sinh năm 1930 nổi tiếng vì đã ủng hộ quá trình xây dựng nền kinh tế thị trường tại Trung Quốc. Bắt đầu từ những năm 1990, ông trở thành một trong các cố vấn kinh tế của giới lãnh đạo Trung Quốc. Từ vài năm trở lại đây, ông đã bắt đầu phê phán sự can thiệp thái quá của Nhà nước, và khoảng cách giầu nghèo ngày càng nghiêm trọng hơn trong xã hội. Nhà kinh tế trở nên càng nổi tiếng hơn vì thái độ phê phán Nhà nước Trung Quốc.
Theo ông Wu Jiaglian, trong những năm 1990, việc cải cách các doanh nghiệp quốc doanh, Nhà nước và hệ thống pháp luật đã không có nhiều bước tiến. Chỉ sau năm 2000, những bất cập trong các lĩnh vực này mới bộc lộ ra, và sự tăng trưởng kỳ diệu của nền kinh tế không còn có thể che lấp được chúng như trước nữa.
Điều mà nhà kinh tế Wu Jinglian phê phán quyết liệt là sự can thiệp của Nhà nước vào nền kinh tế, mà ông gọi là chủ nghĩa tư bản thân hữu và chủ nghĩa tư bản nguyên thủy. Củng cố học thuyết « mercantilisme », có nghĩa là học thuyết chủ trương tạo động năng kinh tế với sự can thiệp mạnh mẽ của Nhà nước, chắc chắn sẽ dẫn đến các bất bình đẳng xã hội. Rõ ràng nền kinh tế thị trường tạo nên các bất bình đẳng, nhưng bất bình đẳng đến độ này tại Trung Quốc, thì không thể quy lỗi cho nền kinh tế thị trường.
Điểm lại lịch sử Trung Quốc từ khi mở cửa đến nay, nhà kinh tế cho biết, trong những năm 1990, đã có một quan điểm ngây thơ rất phổ biến cho rằng, một khi nền kinh tế cất cánh được rồi, thì Nhà nước có thể rút ra không can thiệp nữa. Tuy nhiên, người ta đã không tính được khả năng đưa ra quyết định hiện tại lại phụ thuộc vào các quyết định đã được đưa ra trong quá khứ.
Khi Nhà nước đã có rất nhiều quyền trong việc tái phân bổ các nguồn lực, và khi nó có thể can thiệp vào hoạt động của các doanh nghiệp, thì Nhà nước nhận được các bổng lộc lớn. Như vậy, nếu như chúng ta muốn Nhà nước không vượt quá các quyền hạn của nó, thì cũng phải cắt bỏ các quyền lợi của nó, mà điều này không phải là chuyện dễ dàng.
Một ví dụ là khi nền kinh tế bắt đầu nóng lên vào quý 4 năm 2003, kiểm soát vĩ mô của Nhà nước được tăng cường. Rồi dần dà việc kiểm soát vĩ mô biến thành sự can thiệp trực tiếp của Nhà nước vào nền kinh tế vi mô.
Hai hiện tượng nghiêm trọng tại Trung Quốc, theo ông Wu Jinglian, đó là nạn tham nhũng và sự chênh lệch giầu nghèo. Quá trình đô thị hóa mạnh mẽ từ mười năm trở lại đây tạo điều kiện cho việc tìm kiếm lợi nhuận trên đất đai, do Nhà nước nắm lấy độc quyền. Theo một nghiên cứu, giá trị của tổng số đất đai của nông dân bị trưng dựng là từ 280 đến 342 tỷ euro. Trong việc quản lý đất đai, theo ông, một quan chức tham nhũng bị bắt, sẽ được thay thế ngay lập tức bằng một quan chức khác cũng gian xảo chẳng kém người trước.
Còn mức độ bất bình đẳng hiện nay tại Trung Quốc, xét theo hệ số Gini, theo tác giả, là đứng đầu thế giới. Vấn đề nguy hiểm nằm ở chỗ, người ta không nhận ra được gốc rễ của vấn đề: quyền lực quá lớn của Nhà nước. Trong hiện tại, vì tin rằng Nhà nước can thiệp như vậy là chưa đủ, người ta hy vọng giải quyết các vấn đề này bằng cách trao quyền nhiều hơn nữa cho Nhà nước. Càng nhiều vấn đề, quyền lực của Nhà nước càng được tăng cường, và khi càng được tăng cường, các vấn đề sẽ càng được tích tụ lại. Cái vòng tròn tệ hại luẩn quẩn này sẽ càng trở nên tồi tệ hơn, cho đến khi nào khu vực Nhà nước đẩy lùi khu vực tư nhân, và đưa toàn bộ hệ thống vào ngõ cụt.
Tuy nhiên, ông Wu Jinglian cũng cho rằng tình hình hiện nay không đến nỗi quá muộn, điều quan trọng là phải hành động để giải quyết các vấn đề này. Ông nhấn mạnh đến một sự « chuyển hóa cần thiết » và nhắc lại vấn đề mà ông đã từng nói đến trong những năm 1990, đó là cuộc đấu tranh quyết liệt giữa tham nhũng và Nhà nước pháp quyền, mà phần thắng chưa biết thuộc về bên nào.
Trung Quốc mua rừng Nhật Bản
Cũng tuần báo Courrier International, với tựa đề « Chúng tôi quan tâm đến rừng của các vị », đưa ra mô tả việc các doanh nghiệp Trung Quốc đang cố gắng mua thật nhiều gỗ của Nhật. Cuộc khủng hoảng hiện nay hãm quá trình này lại, nhưng không có nghĩa là xu hướng này chấm dứt.
Năm 2007, chủ tịch một tổ chức kinh doanh gỗ của Trung Quốc đã đề nghị mua 100 000 m3 gỗ bách, tức là gấp 5 lần gỗ xuất khẩu của Nhật Bản. Và cũng cho biết luôn, nếu đối tác thiếu nhân công, doanh nghiệp này có thể gửi luôn người đến. Tổ chức này dự kiến mua loại gỗ bách từ khu rừng nổi tiếng từ thời Edo (thế kỷ XVII-XIX) của Nhật, mang sang Trung Quốc, chế thành rui, mè, để bán trở lại Nhật. Tuy nhiên, sau khi nhóm Lehman Brothers sụp đổ, nhu cầu gỗ ở Nhật, cũng như các nơi khác, đã sụt xuống và dự án này bị bỏ dở.
Hiện tại giá gỗ rơi xuống chỉ còn một phần tư so với trước khủng hoảng, mà một nửa chi phí trong số đó đã được dùng để trả lương nhân công. Nếu sử dụng nhân lực Trung Quốc, chi phí cho nhân công sẽ thấp hơn từ 4 đến 6 lần. Tuy nhiên, một phụ trách nghiệp đoàn Nhật cho biết, như vậy, nhiều lao động Nhật sẽ đối mặt với nạn thất nghiệp và kết quả cuối cùng là Nhất sẽ mất cây rừng.
Sau trận lụt sông Dương Tử khủng khiếp năm 1988, chính quyền Trung Quốc đã khuyến khích trồng rừng và nhập khẩu gỗ từ nước ngoài. Ngay cả sau năm 2007, người ta vẫn còn tiếp tục ghi nhận được các đơn đặt hàng của Trung Quốc để mua gỗ rừng tại nhiều nơi trên đất Nhật.
Mafia xâm chiếm châu Âu như thế nào
Tuần báo L’Express trên trang nhất đăng hàng chữ lớn MAFIA màu trắng với các vết máu đỏ bên trên và chạy tựa « Mafia đã xâm chiếm châu Âu như thế nào? ». Theo L’Express, Mafia không hề biết đến khủng hoảng như nền kinh tế thế giới trong giai đoạn vừa qua. Doanh số hàng năm của Mafia ước tính là từ 120 đến 150 tỷ euro, tương đương 5%-7% PIB của Ý. Chưa bao giờ ba tổ chức mafia của Ý là Cosa Nostra, Ndrangheta và Camorra lại mạnh đến như vậy. Nếu như khoảng một nửa số tiền này được đầu tư vào các hoạt động bất hợp pháp truyền thống như buôn ma túy, vũ khí hay trả tiền cho nhân viên các tổ chức « đối tác », thì số tiền còn lại được đầu tư vào nền kinh tế hợp pháp.
Cuốn sách « Mafia Export » do Francesco Forgio, chủ tịch Ủy ban quốc hội chống Mafia từ năm 2006-2008, viết và chuẩn bị ra mắt vào ngày 1 tháng 9 tới, vén lên bức màn xung quanh thực trạng này. Lần đầu tiên một bản đồ Mafia tại châu Âu đã được vẽ ra. Tuần báo L’Express đã đăng lại một số bản đồ trong cuốn sách này, trong đó liệt kê danh sách các « gia đình » mafia ngự trị tại nhiều thành phố Châu Âu. Theo tác giả, cuốn sách này được viết ra để phá vỡ luật im lặng, « thói đạo đức giả của giới chính trị », vốn nhắm mắt cho qua sự tồn tại của các băng nhóm Mafia trên lãnh thổ nước mình, chừng nào máu chưa đổ. Cùng với Hoa Kỳ, châu Âu là thị trường đứng đầu thế giới về tiêu thụ ma túy và rửa tiền từ ma túy. Châu Âu nằm ở vùng trung chuyển giữa Hoa Kỳ, Nam Mỹ, vùng sản xuất ma túy và vùng phía Đông nơi các loại tội phạm mới đang hoàng hành.
Theo tác giả cuốn sách, mối quan tâm lớn nhất của Mafia hiện nay là tẩy tiền. Nước bị ảnh hưởng mạnh nhất là Đức. Và nhóm mafia có quyền lực mạnh nhất là Ndrangheta.
Trọng Thành (RFI)