Một cảnh sát đang canh gác ở địa điểm dự kiến xây xa lộ tại rừng Khimki, nơi nhiều cây cối đã bị đốn ngã. Reuters
Công cuộc đấu tranh bảo vệ quyền tự quyết của xã hội công dân nói chung và bảo vệ môi sinh nói riêng, đã tạo thành một tụ điểm của đối lập chống chế độ bàn tay thép của thủ tướng Putin.
Thoạt đầu, dự án phá rừng Khimki ở phía tây bắc Maxcơva chỉ tạo ra phong trào phản đối của cư dân trong vùng. Cũng như mọi cuộc đấu tranh của dân chúng từ trước đến nay, an ninh của chính quyền Nga đã thẳng tay đàn áp các cuộc biểu tình phản kháng. Trong số các nạn nhân có nhà báo Mikhail Beketov, sáng lập viên Hiệp hội Bảo vệ rừng Khimki, bị một nhóm lạ mặt phục kích đánh trọng trọng thương, phải cưa một chân và bị hôn mê suốt nhiều tháng . Tuy nhiên, lần này phong trào bảo vệ rừng Khimki có vẻ thắng thế.
Trước hết, vào lúc cư dân và thành viên các hiệp hội bảo vệ môi trường bị cảnh sát của nguyên trung tá mật vụ KGB đánh đập, thì nạn cháy rừng đã bùng dậy khắp miền Tây và miền Trung, thiêu hủy hơn hai trăm ngàn mẫu rừng, nhiều làng mạc và cả một số căn cứ quân sự. Thủ đô Maxcơva còn bị khói độc bao trùm suốt nhiều tuần lể làm tăng tử suất lên gấp đôi, theo số liệu chính thức.
Yếu tố thiên thời này đã làm cho công luận Nga ý thức rõ về hậu quả của chính sách hoặc không có chính sách bảo vệ thiên nhiên. Sự phẫn nộ của người dân thể hiện qua những lời chất vấn trực tiếp, khi thủ tướng Putin quan sát hiện trường.
Hiệp hội bảo vệ rừng càng ngày càng được công luận biết đến và quy tụ được nhiều tổ chức quốc tế như Green Peace , giới nghệ sĩ Nga và đối lập. Hôm 22/8, hiệp hội bảo vệ rừng Khimki tổ chức được một cuộc hòa nhạc, dù bị cấm, dù bị cảnh sát bao vây, vẫn tập họp được 2;000 người với khẩu hiệu lên án thái độ độc đoán của nhà nước.
Đến ngày 26/8 thì đột nhiên có hai tin vui xảy đến. Vào buổi sáng, đảng Nước Nga Thống Nhất do ông Putin lãnh đạo, qua một thông báo ngắn trên mạng, kêu gọi Tổng thống Medvedev ra lệnh ngưng dự án xa lộ. Vài giờ sau, đích thân Tổng thống Nga lên tiếng quyết định nghe theo nguyện vọng của dân chúng. Ông nhấn mạnh đến yếu tố « tiếng vang » của hồ sơ này và lời than oán trong dân chúng.
Quyết định của Tổng thống Medvedev chắc hẳn là có phối hợp với đảng cấm quyền nhưng đi ngược lại ý định của ông Putin, người được xem là kẻ nắm thực quyền tại Nga.
Từ khi lệnh phá rừng xây xa lộ nối liền Maxcơva với cố đô St Peterburg được ban ra, thành viên bảo vệ rừng, phần đông là cư dân địa phương, cắm trại ngay trên lộ trình của xe ủi đất bất chấp bị cảnh sát truy đánh. Họ thường xuyên tố cáo quan chức nhà nước nhận hối lộ cho phép xây xa lộ xuyên rừng.
Nhận được tin vui, tất cả các tổ chức tranh đấu đều khen ngợi quyết định sáng suốt của tổng thống Medvedev. Chủ tịch Hiệp hội bảo vệ rừng Khimki, bà Evguenia Tchirikova nói rằng dân chúng địa phương rất « sung sướng trước quyết định bất ngờ » này , nhưng cũng « khó giải thích » được. Vì từ xưa đến nay, chính quyền Nga không bao giờ phản ứng trước đòi hỏi của dân.
Ngược lại, một nhân vật khác là bà Lioudmila Alexeeva, nhà ly khai từ thời tranh đấu chống chế độ cộng sản tỏ ra lạc quan hơn. Bà cho rằng « xã hội công dân đã bắt đầu trỗi dậy như thời thập niên 90 » đưa đến sự sụp đổ của Liên Xô.
Tú Anh (RFI)