Còn hai tháng nữa là đến cuộc bầu cử giữa nhiệm kỳ, nhưng chính quyền Obama đang ở trong một tình cảnh khó khăn bởi tình trạng trì trệ của nền kinh tế Mỹ. Tổng thống Obama sẽ phải ra sức xoa dịu nỗi lo lắng ngày càng tăng của dân chúng.
 |
| Tổng thống Obama buộc phải thay đổi chiến lược trước bầu cử giữa nhiệm kỳ |
Phản ánh sự kiện này, báo Le Figaro có bài viết: "Obama kết thúc mùa hè với nhiều thách thức khổng lồ". Ngày mai, Tổng thống Obama sẽ đọc diễn văn chính thức về việc rút quân khỏi Irak, rồi phải chủ trì cuộc thương thuyết trực tiếp của chủ tịch Palestine Mahmoud Abbas và thủ tướng Israel Benyamin Nétanyahou vào ngày 2 tháng 9, sau đó là công bố chiến lược cuối cùng cho cuộc bầu cử giữa nhiệm kỳ sẽ diễn ra trong hai tháng nữa.
Trong khi đó hôm thứ bảy, khoảng 300 000 người tập hợp tại thủ đô Washington để bày tỏ nỗi bất mản trước thực trạng xã hội Mỹ. Rồi hiện tại, người Mỹ lại chia rẽ về dự án xây dựng một đền thờ và trung tâm văn hóa Hồi Giáo gần khu tháp đôi 11 tháng 9. Tất cả những việc đó cho thấy nhiều góc độ khác nhau của Hoa Kỳ hiện tại: Một nước Mỹ có nhiều nguy cơ tái suy thoái, một nước Mỹ đang ý thức được sự mong manh của quan niệm Phương Tây, một nước Mỹ đang lo ngại về "cuộc đụng độ giữa các nền văn minh" theo lời cảnh báo của học giả Huntington, một nước Mỹ đang nhận thức được trong trung hạn sẽ bị mất dần quyền "lãnh đạo" thế giới trước Trung Quốc, mà theo đánh giá của các chuyên gia kinh tế, trong mười lăm năm nữa, quốc gia sẽ trở thành nền kinh tế số một thế giới.
Tờ báo nhắc lại, trong diễn văn nhậm chức hồi tháng 9 năm 2008, tổng thống Obama đã từng hứa sẽ "tái lập quyền lãnh đạo của Hoa Kỳ và sẽ canh tân đất nước". Khi ấy, Obama được xem là người có đầy đủ năng lực để đổi mới đất nước: được tín nhiệm, có óc tập hợp, có trình độ văn hóa và trí tuệ cao, có tài hùng biện và có óc tư duy lịch sử. Thế nhưng, hình ảnh Obama bắt đầu phai nhạt, khởi đầu bằng thất bại trong chính sách cải cách hệ thống y tế . Sau đó lại xảy ra vụ tràn dầu ở vịnh Mêhicô.
Rồi hàng loạt các dự án cải cách về khí hậu, năng lượng, nhập cư cũng bị bế tắc. Kết quả thăm dò cho biết : vào mùa xuân năm 2009, tỷ lệ tín nhiệm của dân Mỹ dành cho Obama là 60%, nhưng con số này đã tụt xuống 35% vào giữa tháng 8 này. Hiện tại, các thành viên Đảng Dân Chủ không còn quá trông chờ vào Obama để giành được chiến thắng. Lời nói của Obama đã mất đi sức "quyến rũ". Dân chúng đang phẫn nộ về việc tỷ lệ thất nghiệp vẫn còn ở mức hai con số. Họ cho rằng, kế hoạch phục hồi kinh tế khổng lồ và tốn kém mà chính phủ đưa ra hồi cao trào khủng hoảng chỉ khiến cho đất nước lâm thêm cảnh nợ nần.
Lo lắng này của dân chúng càng trầm trọng hơn trước chính sách đối ngoại kém hiệu quả của chính quyền Obama, cũng như những khó khăn mà quân đội Mỹ phải đối đầu ở Afghanistan và Irak. Trong khi đó, ở thời đại Internet, mỗi lời nói, mỗi hành động, mỗi bước đi sai lầm của tổng thống đều lập tức bị công bố, bàn luận, chỉ trích trên các phương tiện truyền thông. Tờ báo cho rằng chính rị ngày nay không còn đơn giản là sự tranh luận về quan điểm, mà là một nơi hỗn độn, ở đó người ta luôn đòi hỏi quyền lợi, và cả vật hy sinh.
Trước vô vàn khó khăn to lớn đó, vài nhà quan sát khuyên Obama nên tái tập hợp lực lượng cử tri tự do và hãy tỏ ra mạnh dạn hơn nữa trong cải cách. Những người khác thì cho rằng, Nếu Đảng Cộng Hòa thắng trong cuộc bầu cử sắp tới, đó có thể là điều tốt nhất cho Obama, bởi thắng lợi này sẽ buộc cánh Bảo thủ tìm được điểm đồng thuận với tổng thống. Việc này đã từng xãy đến với Bill Clinton trong nhiệm kỳ đầu. Tờ báo kết luận: Tình hình cho thấy sự thối chí của các đảng viên Dân Chủ và sự mất "quyến rũ" của "giấc mộng canh tân Obama".
Nhật đang chịu sức ép của việc đồng yên tăng giá
Trong lĩnh vực kinh tế, nhật báo Les Échos hôm 30/8 quan tâm đến kinh tế Nhật Bản với thông tin: "Ngân Hàng Trung ương Nhật đang chịu sức ép của việc đồng yên tăng giá". Hôm nay, một cuộc họp khẩn có thể sẽ diễn ra để thảo luận về những biện pháp tiền tệ mới trong mục tiêu ngăn đồng yên lên giá. Hiện tại giá đồng yên đang ở mức kỷ lục so với đồng đô la kể từ 15 năm trở lại đây. Điều này nguy hại cho khả năng phục hồi của nền kinh tế Nhật vốn luôn lệ thuộc vào xuất khẩu.
Hôm thứ sáu, ông Kaoto Kan tuyên bố: "Do đồng yên tăng giá và tình hình kinh tế đang gặp khó khăn, chúng tôi sẽ quyết định giải pháp mới và bàn kế hoạch thực hiện chúng vào ngày 31 tháng 8 tới. Chúng tôi sẽ sử dụng những phương tiện có tính quyết định khi cần thiết". Các chuyên gia cho rằng lời nói của ông Kan cho thấy có thể chính phủ sẽ can thiệp trực tiếp vào thị trường hối đoái.
Ở Nhật, giá cả trên thị trường đã liên tiếp giảm trong 17 tháng qua. Theo các chuyên gia kinh tế, việc đó sẽ kìm hãm nền kinh tế Nhật, vì như thế các công ty sẽ hạn chế đầu tư và tìm cách tránh tăng lương. Trong khi đó, việc đồng yên có giá cao sẽ gây khó khăn cho chính phủ trong việc chống "giảm lạm phát". Các nhà quan sát dự báo Nhật sẽ còn đối mặt với nguy cơ giảm lạm phát từ hai đến ba năm nữa.
Les Échos cũng quan tâm đến kinh tế Trung Quốc với bài: "Công ty xuất khẩu Trung Quốc được phép tích trữ ngoại tệ ở nước ngoài". Hôm thứ sáu, Bắc Kinh đã thông báo sẽ cho phép khoảng 60 công ty hoạt động xuất khẩu tích trữ một phần thu nhập bằng ngoại tệ của họ ở nước ngoài. Biện pháp này nhằm ngăn chặn sự tăng liên tục nguồn tích trữ ngoại tệ trong nước của Trung Quốc, khiến nước này phải đối đầu với sức ép lạm phát.
Tuy nhiên, đây chỉ là biện pháp thử nghiệm, áp dụng cho khoảng 60 doanh nghiệp xuất khẩu có trụ sở ở Bắc Kinh, Quảng Đông, Sơn Đông và Giang Châu. Theo kế hoạch, mỗi tháng, các nhà kinh doanh xuất khẩu phải thông tin cho chính quyền biết về số lượng ngoại tệ đang và sẽ được dự trữ ỏ nước ngoài. Hơn nữa, chính quyền Trung Quốc yêu cầu được thông tin về mức thu nhập của các công ty liên quan.
Tờ báo nhắc lại: việc quản lý nguồn dự trữ ngoại tệ đã trở thành một vấn đề đau đầu của chính phủ Bắc Kinh. Hồi tháng 6, Trung Quốc quyết định tăng nhẹ giá đồng nhân dân tệ so với đô la Mỹ. Mấy tháng vừa qua, chính phủ nước này cũng đã tiến hành một loạt giả pháp như: khuyến khích các công ty xuất khẩu thanh lý hợp đồng bằng đồng nhân dân tệ thay vì đô la Mỹ; tạo thuận lợi cho đồng nhân dân tệ lưu hành với các ngân hàng ở Hồng Kông, mở rộng cửa cho ngân hàng nước ngoài được tiếp cận thị trường trái phiếu địa phương. Nhưu vậy, Trung Quốc đã tiến hành nới lỏng kiểm soát hối đoái với chinh sách mở cửa từng bước nhỏ.
Iran: số phận người phụ nữ bị kết án tử hình
Tiếp tục thông tin về người phụ nữ bị kết án tử hình bằng cách ném đá ở Iran, L’Humanité hôm 30/8 chạy tựa: "Nạn nhân bị đàn áp: từ Sakieh đến Shiva". Hôm thứ bảy tuần trước, hàng loạt các cuộc biểu tình đã diễn ra ở 97 thành phố trên thế giới để đòi tự do cho Sakieh, một người phụ nữ Iran, 43 tuổi, bị buộc tội "ngoại tình" và "giết chồng", chịu án "tử hình bằng hình thức ném đá" theo luật Hồi Giáo của Iran. Trước đó một ngày, Pháp cũng đã kêu gọi Liên Minh Châu Âu xem xét biện pháp trừng phạt Iran để gây sức ép buộc nước này tha cho Sakieh.
Trước sức ép của cộng đồng quốc tế, Bộ trưởng ngoại giao Iran đã tuyên bố là việc thi hành bản án đã bị hoãn. Hiện tại chưa có quyết định cuối cùng cho bản án tử hình Sakieh bằng hình thức ném đá. Vài giờ sau đó, Ban Nhân quyền của Bộ tư Pháp Iran đã thông báo sẽ xem xét lại bản án và sẽ đề ra giải pháp phù hợp, trong khi vẫn khẳng định rằng bản án đã được quyết định đúng luật Iran.
Tờ báo cho hay, trường hợp Sakieh không phải là hiếm ở Iran. Ở đất nước này, phụ nữ luôn bị chà đạp. Như trường hợp của nhữ nhà báo Shiva Nazar Ahari, một nữ nhà báo đấu tranh đòi nhân quyền 26 tuổi. Shiva đã bị buộc tội "gây chiến với thượng đế". Thật ra, cô này bị bắt là vì đã tham gia tích cực một phong trào mang tên "Một triệu chử ký ủng hộ cho quyền phụ nữ ở Iran", và cô cũng có quan hệ thân thiết với lực lượng đối lập.
Từ khi tổng thống Mahmoud Ahmadinejad tái đắc cử, tình trạng đàn áp ở Iran càng trở nên nghiêm trọng. Hàng loạt người đã bị tống giam: những người theo tư tưởng cấp tiến, các nhà hoạt động nhân quyền, cán bộ nhà nước, thậm chí đến các bộ trưởng ủng hộ dân chủ của các chính phủ tiền nhiệm. Sự đàn áp đã khiến cho nội bộ chính phủ bắt đầu chia rẽ. Nhiều tiếng phản đối đã vang lên ngay trong hàng ngũ phe bảo thủ của chính phủ.
Lũ lụt và nợ nước ngoài: hai nỗi khổ của Pakistan
Theo nhật báo l’Humanité, hiện nay "Lũ lụt và nợ nước ngoài là hai nỗi khổ của Pakistan". Hiện tại, Pakistan đang phải đối mặt với một trong các thảm họa về vật chất và nhân mạng nặng nề nhất trong lịch sử, kể từ 80 năm nay. Với 20 triệu người bị ảnh hưởng, 5 triệu người hiện đang sống trong cảnh màn trời chiếu đất. Nông nghiệp tại nhiều khu vực bị tàn phá nặng nề. Để khắc phục tình trạng này, Pakistan cần đến hàng tỷ đô la.
Ngày 20 tháng 08 năm 2010, các thành viên Liên hiệp quốc đã hứa giúp 200 triệu đô la. Ngân hàng Phát triển Châu Á, với kinh nghiệm đối phó với hậu quả của trận sóng thần năm 2004, đã tình nguyện đứng ra đảm trách việc điều hành các nỗ lực tái thiết Pakistan và tuyên bố cho nước này vay gần 3 tỷ đô la.
Tuy nhiên, theo l’Humanité, nếu như việc trợ giúp cho Pakistan là khẩn cấp, thì cũng cần phải quay trở lại thực trạng kinh tế của nước này. Năm 2008, khi buộc phải nhận lấy sự hỗ trợ của Quỹ Tiền tệ Quốc tế để thoát khỏi các khoản nợ đáo hạn, Pakistan đã phải nhận vay 11,3 tỷ đô la với các điều kiện đặc biệt ngặt nghèo như: buộc phải bán hàng triệu hécta đất ruộng, không được trợ giá xăng dầu, tăng giá điện, cắt giảm đáng kể các chi phí xã hội. Cuối cùng thì việc cố gắng để trả nợ của nhà nước Pakistan đã khiến cho điều kiện sống của dân chúng Pakistan trở nên khó khăn hơn rất nhiều.
Theo l’Humanité, dưới thời cựu tổng thống Musharraf, các đại cường quốc và Ngân hàng Thế giới đã cho Pakistan vay tiền thả cửa. Hiện nay, tổng nợ nước ngoài của Pakistan lên đến 54 tỷ đô la, và mỗi năm nước này phải dành 3 tỷ đô la để trả nợ.
Lê Phước - Trọng Thành (RFI)