Những "mệnh phụ áo trắng" , thân nhân tù chính trị Cuba, tuần hành
Liên quan đến sự kiện này, nhật báo Le Monde hôm 31/8 có bài phân tích: « Phe li khai chia rẽ về sự can thiệp của Giáo Hội Thiên Chúa với nhà cầm quyền Cuba ». Tờ báo cho biết sự phóng thích tù nhân chính trị ở Cuba đang gây chia rẽ ngay trong lực lượng li khai. Những thành phần cứng rắn nhất của lực lượng này đang lo ngại trước việc Liên Hiệp Châu Âu và Hoa Kỳ có thái độ « dịu xuống » đối với đảo quốc này. 165 người thuộc phe li khai đã gửi thư cho Đức giáo hoàng Benoit XVI. Trong thư họ chỉ trích Giáo hội Cuba đã có « lập trường đáng thương hại và đáng xấu hỗ » khi tham gia làm trung gian vận động phóng thích tù nhân chính trị của chính quyền La Havana. Họ cũng cho biết là không hề được hỏi ý kiến về các cuộc thương thảo. Theo những người này, giải pháp « cho đi sống lưu vong » chỉ làm lợi cho chế độ độc tài của anh em nhà Castro.
Chính quyền Cuba đồng ý với Giáo Hội sẽ lần lượt phóng thích 52 tù nhân đối lập bị tống giam từ năm 2003. Hai mươi sáu người đã được trả tự do và đã rời Cuba đến Tây Ban Nha. Trong khi đó, chính quyền Madrid đã kêu gọi Liên Minh Châu Âu bình thường hóa quan hệ với Cuba. Đức Hồng y Jaime Ortega, tổng giám mục La Hanbana, cho hay sắp tới sẽ có thêm 6 tù nhân nữa được phóng thích, và họ cũng sẽ đến Tây Ban Nha. Nhiều tù nhân được phóng thích có nguyện vọng định cư tại Hoa Kỳ, nhưng Washington cho biết sẽ « xem xét cụ thể từng trường hợp ». Các tác giả của bức thư kể trên lo ngại việc rời khỏi Cuba của những người đối lập và gia đình họ sẽ tạo nên một « làn sóng tản cư ». Họ khẳng định rằng những ngày qua, chính phủ Cuba không ngừng tăng cường các biện pháp trấn áp. Họ kêu gọi : « Những người đại diện cho Thượng đế hãy dừng ngay mọi sự ủng hộ chính trị dành cho những kẻ mà hơn nữa thế kỷ nay đã cư xử như sứ giả của quỷ Sa tăng ».
Tòa tổng giám mục La Habana đã lập tức phản ứng: « Giáo Hội sẽ tiếp tục can thiệp để đáp lại tiếng kêu cứu của gia đình các tù nhân. Giáo Hội cũng đã biết rằng sự can thiệp này sẽ làm dấy lên nhiều phản ứng khác nhau, từ thóa mạ, vu khống hay ngược lại là đón nhận và biết ơn ». Còn Tạp chí công giáo Espace Laic thì cho rằng : « Bức thư gửi cho Đức giáo hoàng cho thấy một chính sách kích động hận thù ». Theo tạp chí này, phe đối lập chưa từng có thiện chí đối thoại với chính phủ La Habana, hành động trên của họ đã được sắp đặt ở nước ngoài với ý đồ phá hoại hành động của Giáo hội ». Về phần mình, phát ngôn nhân của phong trào « Mệnh phụ áp trắng », phong trào tập hợp vợ và người thân của tù chính trị Cuba, bà Laura Pollan thì hoan nghênh hành động của Giáo hội, trong khi cũng tỏ ra quan ngại cho số phận những người tù không chấp nhận sống lưu vong. Bà khẳng định: « Ở Cuba, không ai có thể đóng vai tò trung gian tốt hơn Giáo hội, bởi Giáo hội không hề nghiêng theo một khuynh hướng chính trị nào ».
Le Monde cũng cho hay, việc phóng thích tù nhân này cũng gây chia rẽ trong chính phủ Hoa Kỳ, với hai khuynh hướng ủng hộ và phản đối việc bỏ cấm vận và hủy lệnh cấm du lịch ở Cuba.Tờ báo nhắc lại, năm 2009, tổng thống Obama đã ký lệnh mở rộng tự do cho việc đến thăm Cuba và việc người Cuba ở Mỹ được gửi tiền về nước. Theo tờ New York Times, Nhà Trắng đang xem xét gỡ bỏ hạn chế trong việc đi lại của giảng viên đại học, nhà hoạt động tôn giáo, và việc tăng số chuyến bay đến đảo quốc này. Vừa rồi, 5 dân biểu Hoa Kỳ gốc Cuba đã lên tiếng tố cáo rằng những kế hoạch này sẽ có lợi cho chế độ độc tài Cuba. Trong Khi đó, ở La Havana, chính quyền vừa khởi công công trình nâng cấp phi trường quốc tế để phục vụ cho những chuyến bay đến từ Hoa Kỳ.
Mỹ rút quân trong tình trạng Irak đang vô cùng bất ổn
Le Monde hôm 31/8 quan tâm đến việc Hoa Kỳ chính thức rút quân khỏi Irak với nhận định « Hoa Kỳ bước sang giai đoạn mới trong cuộc chiến Irak, nhưng trên thực địa, nỗi sợ hãi vẫn bao trùm »
Tờ báo cho hay, năm 2007, quân số Mỹ tại Irak lên đến 170 000 người. Cuộc chiến được chính quyền Bush phát động với cớ là « truy tìm vũ khí hủy diệt hàng loạt ». Tuy nhiên, đó chỉ là cái cớ giả tạo và rốt cuộc cuộc chiến đã không diễn ra như dự kiến của những người tạo ra nó. Bảy năm sau, tổng thống Obama bất chấp mọi nguy cơ, quyết tâm giữ đúng lời hứa khi tranh cử là « sẽ kết thúc sự dấn thân quân sự » của nước Mỹ ở Irak. Từ tháng 1 năm 2009, 90 000 lính Mỹ đã được hồi hương. Tối nay, tại Tòa Bạch ốc, tổng thống Obama sẽ có bài diễn văn chính thức gửi đến toàn dân Hoa Kỳ về việc Mỹ kết thúc nhiệm vụ ở Irak.
Le Monde nhận định: Nước Mỹ đã sang trang mới chứ không phải Irak. Vì sao thế? vì hiện tại Irak vẫn bất ổn về chính trị, hàng ngày đều có các vụ tấn công đổ máu. Theo quyết định của Tổng thống Obama, Washington sẽ để lại 50 000 quân ở Irak đến tận năm 2011 để « hỗ trợ và cố vấn » cho quân đội nước này. Hôm 28 tháng 8 vừa qua, hàng loạt các vụ tấn công đã diễn ra trên khắp lãnh thổ Irak, đến mức thủ tướng Nouri Al-Maliki đã đặt 660 000 quân nhân và cảnh sát trong tình trạng báo động cao nhất trong lịch sử của họ, và kêu gọi toàn dân «phải hết sức cảnh giác ». Như vậy, Mỹ rút một phần quân đội trong tình hình cả nước Irak bị bao phủ bởi bóng đen sợ hãi. Rõ ràng việc chuyển giao quân sự diễn ra lúc này là rất nguy hiểm cho chính phủ Irak. Tóm lại, Le Monde đồng ý với nhà phân tích quân sự Hoa Kỳ ông Anthony Cordesman khi cho rằng: « Cuộc chiến ở Iran không thua và cũng chưa kết thúc ».
Sau bảy năm chiến tranh, về phía người dân Irak, hiện tại có đến 30% người thất nghiệp, 40% người dân sống dưới ngưỡng nghèo đói, 11% người phải lưu vong ở nước ngoài. Tuy nhiên, một vài người cũng cảm thấy cuộc sống được cải thiện, lương công chức tăng đáng kể, có 20 triệu điện thoại di động, 20 triệu máy truyền hình, máy vi tính được sử dụng rộng rãi, khắp nơi đều có quán cà phê Internet, đã ra đời hàng chục tờ báo viết và đài truyền hình độc lập, quyền tự do ngôn luận và quyền biểu tình cũng được thiết lập. Tất cả những điều đó không hề tồn tại dưới thời Saddam Hussein. Trước kia, mỗi tháng có khoảng 3000 người chết, nhưng đến năm 2006-2007, con số này chỉ còn từ 400 đến 500 người.
Về phía quân đội Hoa kỳ, sau 7 năm, có 4 400 lính Mỹ chết trận, 39 000 người bị thương, tiêu tốn đến 750 tỷ đô la. Nhiều dự án tái thiết Irak của chính phủ Hoa Kỳ đã không được thực hiện tới nơi tới chốn. Trước kia, chính quyền Bush đã tuyên bố: « Việc tái thiết Irak sẽ không tiêu hao đến một xu của người dân Mỹ, mà sẽ do chính Irak đảm bảo nhờ vào nguồn tài nguyên dầu hỏa của họ ». Thế nhưng, 7 năm sau, sản lượng khai thác dầu ở Irak lại ít hơn so với chính quyền trước kia. Tờ báo kết luận: Như vậy, trong canh bạc này, Obama không hề thất bại.
Trung Quốc xem trọng phát triển kinh tế hơn nhân quyền
Nhật báo Le Figaro hôm 31/8 giới thiệu bài viết của Giáo sư chính trị học Jean-Luc Domanach, thuộc Trung tâm Nghiên cứu Quốc tế Pháp. Bài viết mang dòng tựa: « Ở Trung Quốc, mục tiêu hiện đại hóa vượt lên trên nhân quyền ».
Gần đây, các nhà quan sát phương Tây tập trung lý giải những sự kiện được đánh giá là « tiến bộ » của Trung Quốc. Trong đó, có ba sự việc được xem là « mới » ở đất nước này. Thứ nhất là việc các nhà báo bị buộc tội vì truyền tải thông tin trái ý chính phủ đã được trả tự do. Kế đến là việc chính phủ Bắc Kinh ủng hộ tăng lương công nhân, nhất là ở các công ty nước ngoài, cùng với việc tăng quyền quyền tự chủ cho các tổ chức công đoàn. Nét mới thứ ba liên quan đến chính sách giảm bớt khung hình phạt tử hình đối với tội phạm kinh tế.
Trong ba nét « tiến bộ » trên, tác giả đánh giá cao nhất việc trao thêm quyền tự chủ cho các công đoàn. Bởi qua việc này, công đoàn sẽ được công nhân tin tưởng hơn. Sự nhượng bộ này của chính phủ Trung Quốc cho thấy 2 việc. Thứ nhất là sự trưởng thành của giai cấp công nhân Trung Quốc sau hàng thập kỷ công nghiệp hóa và phát triển đô thị. Mặt thứ hai được giải thích bằng chính sách kinh tế của Trung Quốc : Bắc Kinh nhận thức được cần phải tiến hành cải tổ cấu trúc nền kinh tế của mình : Kinh tế Trung Quốc vốn dựa vào xuất khẩu với nguồn nhân công giá rẻ, sắp tới nền kinh tế này phải chuyển sang kinh tế tiêu thụ và xuất khẩu sản phẩm công nghệ cao, việc đó đòi hỏi nguồn nhân lực được đào tạo bài bản hơn và có tay nghề cao hơn.
Tác giả khẳng định, mục tiêu chính của Trung Quốc không phải là phát huy nhân quyền, mà là xây dựng một xã hội đáp ứng được sự phát triển của nền kinh tế. Đối với Trung Quốc, hiện đại hóa đất nước còn quan trọng hơn là phát huy nhân quyền. Trung Quốc chỉ nhắm vào việc đưa Trung Quốc lên đỉnh cao nhất của thế giới, còn nhân quyền chỉ là « chuyện tế nhị », hay chỉ là một hình thức « quảng cáo » không hơn không kém.
Lê Phước (RFI)