Điểm báo Quốc tế

Liên quan đến sự kiện này, Le Figaro có bài: «Những lý do khiến Pháp mạnh về toán học ». Bài viết phân tích thực trạng và tương lai của nền toán học Pháp. Tờ báo nhận định: hôm nay, qua việc ăn trưa với hơn mười nhà toán học hàng đầu, tổng thống Nicolas Sarkozy và bộ trưởng phụ trách Giáo dục đại học và Nghiên cứu, bà Valérie Pécresse, muốn chào mừng sự lớn mạnh của nền toán học Pháp. Hiện tại, trên tổng số 52 huy chương Fields được phát ra từ năm 1936, thì có đến 11 chiếc được thưởng cho các nhà toán học Pháp. Trong 4 người được vinh danh năm nay, có hai người mang quốc tịch Pháp. Thêm nữa là vừa rồi, cũng tại Hội nghị Toán học Quốc tế ở Ấn Độ, nhà toán học người Pháp Yves Meyer cũng được trao giải Gauss, một giải thưởng danh giá trong lĩnh vực toán học ứng dụng.

Bàn về « sức mạnh » của nền toán học Pháp, tác giả cho rằng nước Pháp có một truyền thống lịch sử lâu đời trong nghiên cứu toán học, từ các nhà khoa học trứ danh của « thế kỷ Ánh sáng » như Monge, Fourier và d’Alembert. Sức mạnh toán học này còn nhờ vào việc hệ thống tuyển chọn và đào tạo ở Pháp được tổ chức có hiệu quả, nhất là hệ thống các « lớp dự bị chuyên ban khoa học » và hệ thống các trường đại học sư phạm.

Giải Fields 2010 Cédric Villani cũng công nhận: « Hệ thống giáo dục của Pháp có hiệu quả tốt phần lớn là nhờ có các lớp dự bị ». Thế nhưng, nguyên nhân mà các nhà khoa học đánh giá cao nhất, đó là sự hiện diện của Trung Tâm Nghiên cứu khoa học Quốc Gia (CNRS). Trung tâm này cho phép nghiên cứu sinh trẻ được tuyển vào các vị trí ổn định. Giám đốc của Tổ chức Nghiên cứu Toán học Paris, giáo sư Jean-Yves Chemin nhận định: « Ở CNRS, các nhà khoa học trẻ có thể chuyên tâm vào nghiên cứu. Vì thế, không phải ngẫu nhiên mà tất cả những người Pháp nhận giải Fields đều từng có thời gian làm việc ở đó ».

Tờ báo cho biết, chỉ riêng Paris đã thu hút được khoảng 1000 nhà toán học. Như vậy, Paris là nơi tập trung đông nhà toán học nhất thế giới. Ở Hoa Kỳ, một cuộc hội thảo về toán tổ chức trong các trường đại học danh tiếng cũng chỉ thu hút được 10 người đến tham dự, còn ở Paris số người tham dự tối thiểu cho những hội thảo như vậy cũng phải lên đến 50. Với môi trường khoa học « trong lành », nước Pháp như « mảnh đất lành » để các nhà khoa học các nước tìm đến.

Tuy vậy, một câu hỏi đặt ra là liệu thế hệ tương lai sẽ còn được hưởng những điều kiện thuận lợi trong nghiên cứu không? Tất cả các nhà nghiên cứu đều cho rằng từ 15 năm nay, trong các trường cấp ba ở Pháp, số giờ học dành cho môn toán đã giảm rất nhiều. Như vậy, các học sinh sẽ yếu hơn và hiểu biết ít hơn về toán. Còn đối với bậc đào tạo tiến sỹ thì tình hình khả quan hơn, Giáo sư Jean-Yves Chemin hân hoan: « Các nghiên cứu sinh của chúng ta có trình độ tuyệt vời ».

Thị trường châu Á thu hút các tập đoàn đa quốc gia

Phụ trang kinh tế của tờ Le Monde hôm 7/9 thông tin: « Các nước đang trỗi dậy trở thành « trọng tâm » thu hút các tập đoàn đa quốc gia ». Từ vài tháng nay, hiện tượng chuyển dịch trọng tâm địa kinh tế về phía các nền kinh tế mới nỗi đã được tăng tốc. Tập đoàn ngân Hàng HSBC của Anh vừa dời trụ sở từ Luân Đôn sang Hồng Kông. Trong 4 giám đốc vừa được bổ nhiệm của tập đoàn sản xuất ô tô PSA của Pháp, có một người được phân công làm việc ở Thượng Hải. Còn cựu giám đốc về chương trình và chiến lược của PSA sẽ chịu trách nhiệm về các hoạt động của tập đoàn ở Châu Á, và có thể từ gốc nhìn Châu Á, ông này sẽ đề ra chiến lược phát triển toàn cầu cho tập đoàn.

Hai tập đoàn năng lượng Pháp là Bosch và Schneider Electric đang soạn thảo « chiến lược carbon toàn cầu » từ Trung Quốc (Bosch hoạt động ở Nam Kinh và Schneider Electric ở Bắc Kinh). Trung Quốc đã có nhiều tiến bộ trong lĩnh vực năng lượng: Năm 2009, Trung Quốc là quốc gia chi nhiều nhất cho phát triển công nghệ sử dụng năng lượng có hiệu quả, với mức đầu tư lên đến 35 tỷ đô la. Nước kế sau là Hàn Quốc, với mức đầu tư cho 5 năm tới là 85 tỷ đô la.

Cũng từ năm 2009, Trung Quốc đã chính thức qua mặt Mỹ để trở thành thị trường ô tô lớn nhất thế giới, với 13.6 triệu chiếc được tiêu thụ. Giải thích hiện tượng này, Le Monde cho rằng: Các tập đoàn kinh tế Châu Á hoạt động khắp nơi trên thế giới, vì thế các tập đoàn phương tây phải đuổi theo họ, và cuộc rượt đuổi bắt đầu từ thị trường Châu Á. Như tập đoàn HSBC, từ Hồng Kông, cũng đang nhắm đến thị trường Indônêsia, Việt Nam, Nam Phi, Thổ Nhĩ Kì, Colombia và đặc biệt là Hy Lạp, nơi có nhiều nhà đầu tư Trung Quốc và Ấn Độ. Tập đoàn sản xuất ô tô General Motors Hoa Kỳ cũng đang tái lập chiến lược “xe hơi sạch » ở Thượng Hải.

Phim tài liệu lên án trại tù cải tạo thời Mao Trạch Đông tham gia liên hoan phim quốc tế Venice 2010.

Nhật Báo Le Monde giới thiệu về phim tài liệu mới nhất của đạo diễn Trung Quốc Vương Bính, với bài viết: « Một phim tài liệu Trung Quốc lên án nhà tù Lao Cải dưới thời Mao Trạch Đông ». Phim này tham gia liên hoan phim quốc tế Venise 2010 nhưng không tranh giải Sư tử vàng.  Tờ báo nhắc lại rằng yếu tố « bất ngờ » luôn là nét hấp dẫn truyền thống của Liên hoan phim Venise. Năm 2005, đạo diễn Trung Quốc Giã Chương Kha cũng đã bất ngờ giành giải Sư tử vàng với phim « Lương Nhân vùng Tam Hiệp ». Còn năm nay, khán giả cũng không khỏi bất ngờ khi đến với bộ phim tài liệu « Giáp Biên Câu » của đạo diễn Vương Bính, được trình chiếu vào ngày 6 tháng 9.

« Giáp Biên Câu » đề cập đến một giai đoạn lịch sử khá nhạy cảm ở Trung Quốc. Vào những năm 50, Mao Trạch Đông phát động phong trào « trăm hoa đua nở », theo đó, chính phủ Bắc Kinh kêu gọi mọi người tự do góp ý, phê bình chính quyền và Đảng Cộng Sản Trung Quốc. Thế nhưng, những lời chỉ trích ngày càng gắt gao, vượt mức tưởng tượng của giới cầm quyền, nên Mao Trạch Đông đã « đổi ý » và ra lệnh trấn áp những người bị cho là « hữu khuynh ». Nào là nhà trí thức, đảng viên, nhà giáo, bác sỹ … hễ ai bị kết tội đều bị đày đi lao động cưỡng bức. Thực tế từ năm 1957 đến năm 1961, có đến hơn 400 000 người bị đưa đến các trại lao động cưỡng bức. Bộ phim phản ánh cuộc sống người tù ở trại Giáp Biên Câu và các khu trại phụ cận, tọa lạc ở sa mạc Nội Mông, thuộc vùng tiếp giáp với Mông Cổ. Trại này đã tiếp nhận đến 3000 người và có 2 500 người đã chết ở đó do kiệt sức và đói khát, một hình ảnh mà theo Le Monde, làm người ta liên tưởng đến các trại tập trung của Đức Quốc Xã.

Vương Bính đã thực hiện bộ phim này trong 6 năm, trong điều kiện « bất hợp pháp »: các cảnh quay đều được thực hiện lén lút. Nội dung phim được phỏng theo quyển sách mang tên « Khúc hát người tử nạn trong những khu tử thần dưới thời Mao Trạch Đông », của nhà văn Dương Hiển Huệ, xuất bản vào năm 2003. Quyển sách kể về một sự thật đau lòng : tù nhân bị tra tấn, những xác chết mất tay chân, cảnh ăn phân, các đụn cát bị biến thành hố chôn người chết…

Vương Bính đã phát triển nội dung này theo cách riêng của mình, ông tâm sự: « Trước kia, tôi cũng có biết về lịch sử các vụ đàn áp chống « hữu khuynh », nhưng quyển sách này cho tôi biết thêm nhiều điều mà ít ai biết đến. Tôi cảm thấy mình cần phải nghe trực tiếp lời kể của những người tù sống sót. Tôi đã tiếp xúc được hơn 100 người như vậy. Theo tôi, hiểu đúng lịch sử Trung Quốc hiện đại là điều cần thiết. Thế nhưng, điều tệ hại là cho đến tận ngày nay, Chính phủ vẫn « im hơi lặng tiếng » về vụ việc, còn thế hệ trẻ thì không hiểu và không quan tâm đến lịch sử ». Tờ báo cũng cho biết rằng quyển sách của Dương Hiển Huệ đã không thu hút được sự chú ý của đại đa số độc giả Trung Quốc. Còn về bộ phim « Giáp Biên Câu », đạo diễn Vương Bính dự đoán: ít nhất cũng phải 30 năm nữa thì bộ phim này mới được cho phép chiếu trên đất nước Trung Hoa.

Lê Phước (RFI)