Theo Libération, 21 năm sau vụ đàn áp phong trào sinh viên đòi dân chủ tại quảng trường Thiên An Môn và tiếp đó là cuộc thanh trừng nhà cải cách cựu thủ tướng Triệu Tử Dương, giờ đây « nhiều tiếng nói kêu gọi cải cách chính trị một lần nữa lại được cất lên trong nội bộ cầm quyền Trung Quốc ».
Libération liệt kê lại những thông tin gần đây. Hôm thứ hai đầu tuần (6/9) nhân kỷ niệm 30 năm thành lập đặc khu kinh tế Thẩm Quyến, chủ tịch Hồ Cẩm Đào đã thông báo sẽ có một số cải cách chính trị dựa trên những kinh nghiệm rút ra từ hoạt động của đặc khu kinh tế này. Ông đã hứa hẹn rằng « chúng ta sẽ mở rộng dân chủ xã hội chủ nghĩa », cũng như là « tổ chức bầu cử dân chủ ». Tuy nhiên thì lãnh đạo số một của Đảng Cộng sản Trung Quốc này cũng không quên kèm thêm một điều kiện khiến người ta phải nghi ngờ thiện ý của ông đó là những cải cách đó phải « phù hợp với luật pháp ».
Trước phát biểu của Hồ Cẩm Đào ít ngày, thủ tướng Ôn Gia Bảo cũng đã có những tuyên bố có vẻ thuyết phục hơn rằng: « Không cải cách chính trị thì các thành quả của cải cách kinh tế không bao giờ được bền vững và mục tiêu hiện đại hóa sẽ không bao giờ đạt được ». Tuy nhiên ông Ôn Gia Bảo cũng tránh không xác định nội dung cải cách sẽ ra sao, mà chỉ nói chung chung rằng: « Sự trì trệ và tụt hậu có thể bóp nghẹt sinh lực của chủ nghĩa xã hội Trung Quốc và đưa chúng ta đi chệch hướng ».
Phản ứng của dư luận Trung Quốc
Nhà văn, bình luận viên chính trị tại Trung Quốc, ông Dụ Tiếp nhận định: « Tất cả đều được tính toán để tạo cảm giác là các lãnh đạo ở Trung Quốc đang quan tâm đến cải cách chính trị. Nhưng cả chủ tịch nước cũng như thủ tướng đều không có một chút ý định triển khai những cải cách thực sự, chẳng hạn như tách bạch rõ vai trò của đảng và của chính phủ. Họ chỉ mong có một điều: tập trung hơn nữa quyền lực trong đảng ». Vẫn nhà văn này khẳng định « từ bao nhiêu năm nay rồi, Đảng Cộng sản có dân chủ hóa được chính mình đâu ».
Libération nhận thấy hiện nay khoảng cách lớn giữa một nền kinh tế tư bản có chỉ đạo và quyền lực chính trị cổ hủ cũng làm cho một số lãnh đạo phải lo lắng. Và cũng có những tiếng nói, có thể cho là can đảm, cất lên. Thí dụ như tháng tám vừa qua, tướng Lưu Á Châu của Học viện Quốc phòng Trung Quốc đã đặt câu hỏi: « Đâu là bí mật thành công của nước Mỹ? » và ông đưa ra câu trả lời: « Không phải là Wall Street hay thung lũng Silicon đã làm nên thành công của nước Mỹ, mà là Nhà nước pháp quyền và nhất là cơ sở của nó là dân chủ. Dân chủ hóa ở Trung Quốc là cấp bách. Nếu không có dân chủ thì sự phát triển của chúng ta (Trung Quốc) sẽ không bền vững. Các ý tưởng dân chủ không có biên giới quốc gia hay lịch sử ».
Trước đó, ông Tần Hiểu, chủ tịch Ngân hàng Thương mại Trung Quốc cũng đã tiên liệu sự sụp đổ của đảng Cộng sản nếu Trung Quốc không tự dân chủ hóa trong vòng 10 năm tới. Xin lưu ý là ông Lưu Á Châu là con rể của cựu chủ tịch nước Lý Tiên Niệm và ông Tần Hiểu cũng thuộc một gia đình cán bộ cao cấp trong đảng. Có phải vì thế họ mới có thể phát biểu hơi tự do chăng?
Libération trở lại với nhà văn Dụ Tiếp với nhận định: « Cũng có những người cam đảm dám bày tỏ thẳng thắn, nhưng họ không phải là những người quyết định ». Theo ông, cải cách chính trị thực sự ở Trung Quốc vẫn còn chưa thể diễn ra ngay trong ngày một ngày hai được.
Cải cách hưu bổng ở Pháp : Cuộc đọ sức vẫn tiếp tục
Thời sự nổi bật chiếm trang nhất các báo Pháp ra hôm 9/9 vẫn xoay quanh cuộc cải cách hưu bổng của chính phủ. Sau cuộc đình công, tuần hành huy động được hơn hai triệu người phản đối cuộc cải cách hưu bổng của chính phủ hôm 7/9, giờ đây cuộc đọ sức giữa chính phủ và những người phản đối cải cách vẫn tiếp tục.
Báo Le Monde đặt câu hỏi « Huy động thành công và còn bây giờ? ». Trong khi đó báo Le Figaro chạy tựa lớn: « Hưu bổng: những đề nghị mở của tổng thống Nicolas Sarkozy ». Tờ báo cho biết ông Nikolas Sarkozy đề nghị sửa đổi dự luật ở một vài điều khoản, nhưng vẫn giữ điểm cốt lõi của cải cách, đó là tuổi về hưu vẫn phải là 62 tuổi. Tuy nhiên theo Libration, « cho dù có nhượng bộ đó nhưng các công đoàn vẫn kêu gọi một ngày hành động mới vào 23 tháng chín tới ».
Báo Libération nhận định các công đoàn kiên quyết nhưng đang phải đối mặt với bế tắc. Cuộc đấu tranh của các công đoàn với chủ trương cải cách hưu bổng này của chính phủ sẽ vẫn còn căng thẳng. Khó khăn nhất hiện nay cho cả hai phía là tìm ra được lối thoát.
Ý đồ đốt kinh Coran gây lo ngại cho chính giới Mỹ
Thời sự quốc tế được các báo quan tâm nhiều hôm 9/9 là việc mục sư Tin lành Terry Jones tại Florida kêu gọi đốt kinh Coran trong ngày kỷ niệm các vụ khủng bố đánh vào nước Mỹ 11/9 tới đây. Le Figaro ghi nhận thấy các giới chức tôn giáo ở Mỹ lo ngại lời kêu gọi đó sẽ làm dấy lên « cơn thịnh nộ chống Hồi giáo ».
Theo Le Figaro, Washington hiểu rõ việc đốt kinh Coran của người Hồi giáo là hành động thô bạo dù chỉ mang tính tượng trưng, ngay cả nó không thể hiện suy nghĩ của hàng chục triệu người Thiên chúa giáo Mỹ, nhưng sự việc này có thể lan truyền nhanh chóng ra thế giới làm nguy hại đến hình ảnh của nước Mỹ. Các nhà chính trị của Mỹ cũng phải mau chóng lên tiếng. Ngoại trưởng Mỹ Hillary Clinton đã lên án dự định của mục sư Terry Jones là hành động « vô trách nhiệm và không đại diện cho nước Mỹ ».
Từ Roma, Đức Giáo hoàng cũng lên tiếng kêu gọi mục sự Jonnes từ bỏ ý định của mình. Tuy nhiên dường như vị linh mục này vẫn quyết giữ lập trường của mình, như ông từng phát biểu: « Đã đến lúc phải cho biết tại nước Mỹ chúng ta không muốn có luật Hồi giáo Charia. Họ (người Hồi giáo) không được cố làm những điều mà họ đã làm ở châu Âu ». Le Figaro cho biết .Ý thức được nguy cơ xảy ra xung đột tôn giáo từ sự vụ này, tối hôm 7/9,khoảng hai chục chức sắc Thiên chúa giáo, Do thái giáo và Hồi giáo đã cùng lên tiếng trước các nhà báo tại Washington kêu gọi hòa dịu và cùng lên án ý đồ đốt kinh Coran.
Dân thành phố cũng thiếu nước sạch
Ngày 10/9 « Tuần lễ nước thế giới » sẽ kết thúc tại Stockholm. Các chuyên gia lên tiếng cảnh báo về tình trạng thiếu nước dùng do hậu quả của quá trình đô thị hóa ồ ạt trên thế giới. Báo Les Echos khẳng định ngay cả trong các thành phố, nước sạch đang khan hiếm.
Tờ báo nhắc lại tháng 7 vừa rồi Liên Hiệp Quốc đã thừa nhận có nước sạch và được sống vệ sinh là một quyền của con người. Thế nhưng, mặc cho không biết bao nhiêu bài diễn văn, lời kêu gọi động viên cho quyền đó của con người, nhưng chính quá trình đô thị hóa mau chóng trên thế giới đang làm khó khăn thêm cho việc cải thiện tình hình cấp nước sạch ở ngay cả những thành phố lớn.
Theo Les Echos, từ năm 2000 đến năm 2008, dân số thế giới tăng thêm 636 triệu người, trong đó 511 triệu sống trong các đô thị và 124 triệu người sống ở nông thôn. Số người sống trong các đô thị nhưng không có nước sạch để dùng tăng 114 triệu người. Hiện trên toàn thế giới có 900 triệu người không có được nước sạch trong sinh hoạt.
2500 chuyên gia về nước họp từ đầu tuần tại Thụy Điển chỉ đưa ra được những con số báo động về tình trạng khan hiếm nước sạch trong các đô thị lớn trên thế giới. Còn giải pháp cho vấn đề phụ thuộc vào quyết tâm chính trị của từng nước, ở từng địa phương.
Chống biến đổi khí hậu: khó khăn vẫn là chuyện tiền
Báo L’humanité có bài « Khí hậu vẫn là vấn đề tiền », nhân tuần qua có cuộc đối thoại không chính thức giữa 45 quốc gia tại Genève bàn về vấn đề tìm nguồn tài trợ để chống biến đổi khí hậu. Báo L’Humanité đặt câu hỏi liệu sẽ ra đời một « quỹ xanh » để chống biến đổi khí hậu?
Theo tờ báo, mục tiêu của cuộc họp này là để xóa đi thất bại của Hội nghị thượng đỉnh về khí hậu toàn cầu Copenhagen hồi cuối năm 2009 và tái lập lại sự tin cậy giữa nước giàu và nước nghèo. Nhưng làm sao để làm được việc đó khi động đến chuyện tiền nong? Tờ báo nhắc lại là cách đây gần một năm các nước giàu và nghèo đã rời khỏi Hội nghị thượng đỉnh về khí hậu Copenhagen mà không đạt được thỏa thuận lớn nào, tuy nhiên các nước giàu cũng đã cam kết sẽ chi 30 tỷ đô la cho những nước nghèo giai đoạn từ 2010 đến 2012. Đây là khoản tiền ban đầu để tiến tới thành lập một « quỹ xanh » lên tới 100 tỷ đô la từ nay cho đến 2020. Thế nhưng tại hội nghị Genève,khoản tiền này vẫn chưa thấy đâu, vẫn chỉ là những cam kết.
Giữa nước nghèo và nước giàu vẫn chưa tìm được sự tin cậy lẫn nhau và bất đồng vẫn còn rất lớn, chẳng hạn như, ai sẽ quản lý quỹ đó. Hoa Kỳ thì muốn quỹ này do Ngân hàng thế giới quản lý, nhưng các nước đang phát triển thì lại muốn quỹ nằm dưới sự điều hành của cơ quan Công ước khí hậu của Liên Hiệp Quốc.
L’Humanité cũng cho biết là tuần qua thì tại Genève, người ta mới xác nhận thu thập được 3,2 tỷ đô la cho quỹ chống biến đổi khí hậu. Đó là những đóng góp của Đan Mạch, Pháp, Đức, Hà Lan, Na Uy và Anh. Chuyện đóng góp của các nước giàu vẫn còn nhùng nhằng thì việc lập được « quỹ xanh » vẫn còn là chuyện lâu dài.
Anh Vũ (RFI)