Câu Lạc Bộ Thảo luận Quốc tế Valdai qui tụ các nhà sử học, nhà nghiên cứu và các chuyên gia trong và ngoài nước với mục đích suy ngẫm và đề xuất giải pháp cho quá trình phát triển của Nga. Trong cuộc « hội ngộ » năm nay, từ ngày 1 đến ngày 8 tháng 9, các học giả tập trung phân tích thế mạnh và điểm yếu hiện tại của nước Nga, và xác định hướng đi của con tàu Nga, mà « cặp bài trùng » Vladimir Putin và Dmitry Medvedev đang lèo lái. Nhật báo Le Figaro hôm 11/9 phân tích sự việc này với bài viết: « Hành trình xuyên nước Nga của Putin và Dmitri Medvedev ».
Tờ báo nhận định: từ ngày 1 đến ngày 8 tháng 9, CLB Valdai đã phác thảo « chân dung » nước Nga đang dấn thân vào một « trận chiến gay go » để hiện đại hóa đất nước. Các ý kiến tham luận rất chia rẽ, thậm chí phần lớn là đối lập nhau, mà gay gắt nhất là giữa các học giả người Nga. Như vậy, rõ ràng mục tiêu « hiện đại hóa » mà tổng thống Medvedev hô hào từ một năm nay đã bị phần lớn các học giả thuộc giới trí thức tự do nghi ngờ.
Họ cho rằng chính sách này không được tiến hành một cách có hiệu quả: mục tiêu chính mà chính phủ Nga nhắm tới là « hạn chế sự lệ thuộc quá mức của nền kinh tế Nga vào việc khai thác nguồn tài nguyên hiện có bằng cách phát triển các lĩnh vực công nghệ cao ». Thế nhưng, chính sách này đã không huy động được sự tham gia của xã hội.
Còn về cặp bài trùng Putin-Medvedev, Le Figaro cho rằng: trong việc « tự do hóa kinh tế », do có nhiều mối quan hệ thân thiết với các đại tập đoàn năng lượng, thủ tướng Putin có vẻ ít năng nổ hơn tổng thống Medvedev, một người được cho là biết lắng nghe tiếng nói của thế hệ doanh nhân mới hơn là ông Putin.
Chủ đề hội thảo năm nay của CLB Valdai là: « Nga : lịch sử và sự phát triển trong tương lai ». Với chủ đề này, các học giả tập trung trả lời câu hỏi: Liệu nước Nga có thể hiện đại hóa thành công mà không cần giải quyết những hậu quả do lịch sử để lại?
Rõ ràng nước Nga phải chịu trách nhiệm về lịch sử của mình trong tất cả những nỗi thăng trầm của nó, tức là Nga không thể phủ nhận lịch sử 50 năm vừa qua của mình, dù đó là tốt hay xấu ! Và nước Nga đã bắt đầu tiến trình này, như việc Nga thừa nhận sai lầm trong vụ an ninh Liên Xô thảm sát các sĩ quan Ba Lan năm 1940.
Le Figaro cho rằng Nga có động thái cởi mở này, vì cảm thấy không còn bị đe dọa, bởi kể từ khi ông Obama bước vào Nhà Trắng, thì Ukraina và Gruzia đều không quyết định quay lại với Nato trong tương lai gần. Tổng thống Nga Mededev đề nghị : đã đến lúc nghĩ đến việc thiết lập một « kiến trúc an ninh mới » ở Châu Âu.
Nếu quá trình hiện đại hóa được tiến hành từng bước e dè, thì chính sách ngoại giao của Nga được định hình khá rõ ràng, đó là « xích lại gần với Châu Âu ». Dù ông Putin tuyên bố sự cạnh tranh của Trung Quốc không làm ông quan ngại , nhưng chính sách « Thân Âu » này cho thấy Nga đang cố gắng chống lại sự trỗi dậy của các « trung tâm quyền lực mới trên thế giới ». Nga muốn tận dụng sự hồi sức của mình từ 10 năm nay để tái cân bằng quan hệ với các nước. Nga tin tưởng có thể mang lại « một sức sống mới » và « một sự đổi mới kinh tế » cho một Châu Âu đang xuống dốc .
Thời gian qua, chính phủ Nga liên tục gặp rắc rối. Các vụ cháy rừng vừa rồi không chỉ tàn phá hàng trăm ngàn hécta rừng, mà còn dấy lên làn sóng chỉ trích về sự thất trách của nhà cầm quyền Nga. Le Monde kết luận: Trong cặp bài trùng Putin và Medvedev, ai quyết định điều đó không quan trọng lắm, mà quan trọng là dân Nga đang chờ đợi các giải pháp hiệu quả cho những khó khăn của mình.
Ở khu vực Ground Zero, tên đặt cho khu vực Tòa tháp đôi Wold Trade Center bị khủng bố ngày 11 tháng 9, công trình tái thiết tòa tháp này đang được tiến hành. Công trình này gây chia rẽ người dân Hoa Kỳ. Bầu không khí càng trở nên căng thẳng khi vừa rồi, lại có một dự án xây dựng gần đó một Trung tâm văn hóa Hồi Giáo. Hôm nay, kỷ niệm 9 năm sự kiện 11 tháng 9, Nhật báo La Croix nhận định: « Quá khứ và hiện tại chạm trán ở khu Ground Zero ».
Tờ báo cho biết, 9 năm sau vụ tấn công tự sát đẫm máu ngày 11 tháng 9 năm 2001, cuộc sống đã dần trở lại bình thường, khu Wold Trade Center mới đang được xây dựng, nhưng quá khứ đau lòng vẫn luôn hiện hữu. John Morabito, một lính cứu hỏa sống sót trong ngày định mệnh ấy, ủng hộ việc xây dựng lại tòa tháp đôi, anh nói: « Khu vực Ground Zero này là cuộc sống của tôi. Tôi muốn làm việc ở đây . Nếu tôi thối chí rút lui, thì họ sẽ chiến thắng ». Chữ « họ » mà anh dùng ở đây là để chỉ những tín đồ Hồi Giáo.
Thế nhưng, khu vực Ground Zero này không chỉ là « một không gian địa lí bình thường », mà nó đã trở thành « biểu tượng ». Đối với nhiều người, « vết thương này » phải được dùng làm nơi tưởng niệm gần 3000 nạn nhân của vụ tấn công khủng bố. Mẹ của một nạn nhân tâm sự: « Đó chính là nơi con trai tôi bị giết. Dù người ta gọi nó là gì, thì với tôi khu vực này là một nghĩa trang ». Một thân nhân khác bày tỏ rằng vụ tấn công là « một vết thương lòng » luôn tồn tại trong tâm thức người dân Mỹ.
Như vây, người Mỹ đang đối mặt với một câu hỏi lớn: Làm sao dung hòa được hình ảnh của « một nơi tưởng niệm thiêng liêng », mà đối với nhiều người là « bất khả xâm phạm », với « trung tâm thương mại mới », biểu hiệu cho sức mạnh kinh tế Hoa Kỳ?
La Croix cũng nhắc đến một sự kiện gây chia rẽ khác, đó là dự án xây dựng trung tâm văn hóa Hồi Giáo gần khu vực tòa tháp đôi. Những người phản đối dự án kêu gọi: « Đừng bao giờ quên ngày 11 tháng 9 năm 2001, đừng để Hồi Giáo khẳng định chiến thắng bằng việc xây dựng một đền thờ ở khu vực thiêng liêng này ». Trong khi những người ủng hộ lập luận: « Nhiều quân nhân của chúng ta đã tử trận ở các nước để bảo vệ quyền tự do tôn giáo, tự do báo chí, tự do ngôn luận. Thế thì, ai phản đối dự án này chính là chống lại quyền tự do tôn giáo ».
Còn tác giả của dự án, giáo sĩ Feisal Abdul Rauf thì cho rằng trung tâm này sẽ góp phần để người Mỹ hiểu rõ hơn về Hồi Giáo và cũng để làm thay đổi hình ảnh tiêu cực của tôn giáo này từ sau vụ 11 tháng 9. Những năm gần đây, Rauf cũng không ngừng kêu gọi đối thoại và lên án bạo lực. Thế nhưng, những người phản đối dự án cũng vẫn nghi ngờ, vì trong quá khứ Rauf đã có nhiều tuyên bố mâu thuẫn, và cũng như việc ông Rauf không xem Hamas là một tổ chức khủng bố.
Tranh cãi còn diễn ra trong cộng đồng người Hồi Giáo, và ngay cả giữa thân nhân của các nạn nhân. Tờ báo kết luận: Chín năm đã trôi qua, nhưng vết thương 11 tháng 9 của thành phố đa sắc tộc New York vẫn chưa lành.
Liên quan đến kinh tế Nhật Bản, Le Figaro hôm nay có thông tin: «Nhật thông qua kế hoạch phục hồi mới ».
Được thông báo từ hồi cuối tháng 8, hôm 10/9, kế hoạch hỗ trợ phát triển trị giá 915 tỷ đô la của chính phủ Nhật đã được Hội đồng bộ trưởng nước này thông qua. Nhân đó, thủ tướng Kaoto Kan cũng hân hoan thông báo về việc tăng trưởng GDP trong quý 2 đã cao hơn dự kiến.
Tin tốt lành này đến đúng lúc khi mà vào thứ ba tới sẽ diễn ra đại hội của Đảng Dân Chủ (PDJ). Đối thủ chính của thủ tướng Kan là ông Ichiro Ozawa. Nếu thất bại, ông Kan sẽ mất ghế thủ tướng.
Thật ra, sự đối đấu của hai nhà lãnh đạo này cũng chính là sự đối đầu của hai chính sách phát triển kinh tế. Ông Ozawa thì tập trung tạo việc làm và muốn tăng trợ cấp xã hội để kích thích tiêu dùng, mà không quan tâm nhiều vấn đề nợ quốc gia hiện tại đã lên đến 200% GDP của Nhật. Về phần mình, thủ tướng Kan muốn thắt chặt chi tiêu ngân sách. Ông Kan vừa thông báo ngừng kế hoạch hỗ trợ cho việc mua xe hơi ít tiêu tốn năng lượng. Ông còn muốn tăng thuế tiêu dùng và yêu cầu các doanh nghiệp Nhật nên đầu tư trong nước.
Le Figaro kết luận: Việc thông qua này có một ý nghĩa quan trọng về mặt chính trị đối với thủ tướng Kan, nhất là ngay trước thềm đại hội của Đảng Dân chủ.
Lê Phước (RFI)