Sau 60 năm chia cắt, quan hệ giữa hai bờ eo biển Đài Loan được thắt chặt hơn qua một hiệp định thương mại lịch sử bắt đầu có hiệu lực kể từ 12/09/2010. Hiệp định khung hợp tác kinh tế, Economic Cooperation Framework Agreement ECFA, ký hồi tháng 6 là thỏa thuận quy mô nhất giữa hai bên mà từ khi cuộc nội chiến 1949 kết thúc vẫn chưa chính thức hòa bình.
 |
| Đại diện phía Trung Quốc Chen Yunlin (phải) và đại diện phía Đài Loan Chiang Ping-kun (trái) bắt tay và trao đổi văn kiện Hiệp định ECFA vừa được ký kết chiều 29-6 tại Trùng Khánh. Ảnh Reuters |
Theo phát ngôn viên tổng thống Đài Loan Mã Anh Cửu thì Hiệp định lịch sử này không chỉ tác động mạnh mẽ đến sự phát triển trong quan hệ giữa Hoa Lục và Đài Loan mà nó còn củng cố hòa bình và phồn thịnh vượng cho đôi bên. Bộ Thương mại Đài Loan cũng ra một bản tuyên bố phấn khởi « tin chắc rằng thỏa thuận này sẽ phát huy trao đổi mậu dịch, hợp tác làm cho kinh tế hai bên đều được phát triển ».
Sau khi đảng Dân Tiến có chủ trương Đài Loan độc lập bị Quốc Dân đảng đánh bại qua cuộc bầu cử 2008, quan hệ với đảng cộng sản Trung Quốc được cải thiện nhanh chóng. Ngay sau khi đắc cử, tổng thống Mã Anh Cửu tuyên bố là sẽ cải thiện kinh tế Đài Loan thông qua một chính sách hòa giải với Bắc Kinh. Hiệp định khung hợp tác kinh tế ký vào tháng 6 và có hiệu lực từ hôm nay được xem là một thành công. Theo tổng thống Đài Loan, Hiệp định sẽ mở rộng thị trường Hoa Lục cho hành xuất khẩu của Đài Loan, tạo ra thêm 260 000 công ăn việc làm cho người dân hải đảo và nâng tỷ lệ tăng trưởng lên thêm 1,7 điểm.
Theo quy định mới, thì từ nay, 539 mặt hàng Đài Loan trong lãnh vực hóa dầu và linh kiện máy móc tự động xuất sang Trung Quốc sẽ được hưởng mức thuế thấp hoặc hoàn toàn miễn thuế. Tổng cộng các loại hàng hóa được miễn thuế hoặc giảm thuế này chiếm 16% trị giá hàng xuất khẩu của Đài Loan bán sang Trung Quốc. Đổi lại, Đài Loan cũng tạo điều kiện thuận lợi về thuế trên 267 mặt hàng của Hoa Lục tương đương với 10,5% trị giá sản phẩm xuất sang hải đảo.
Lợi bất cập hại
Tuy nhiên, theo giới phân tích thì Hiệp định này sẽ thúc đẩy kinh tế đôi bên càng ngày càng lệ thuộc vào nhau. Mặc dù hai bên cùng chạy đua vũ trang đề phòng xung đột, nhưng Hoa Lục từ lâu nay là bạn hàng quan trọng nhất của Đài Loan và cũng là nơi được doanh nhân Đài Loan đầu tư dồi dào nhất. Hiện nay, đã có ít nhất một triệu người Đài Loan định cư tại Hoa Lục nhất là tại Thượng Hải, nơi mà sinh hoạt kinh tế năng động nhất. Chính cộng đồng này là đòn bẩy làm gia tăng nhịp độ giao thông hàng không trực tiếp từ con số không cách nay vài năm lên 370 chuyến mỗi tuần.
Do vậy, nhiều nhà kinh tế Đài Loan dự báo rằng Hiệp định này không hẳn sẽ mang lại lợi ích cho Đài Loan. Trong tương lai sẽ có những công ty Đài Loan vì hám lợi nhân công rẻ sẽ di dời qua Trung Quốc với hệ quả không tránh khỏi là cắt giảm việc làm, gây tổn hại cho thành phần công nhân hải đảo. Nhiều nhật báo Đài Loan nhận định là quan hệ kinh tế giữa hai bờ eo biển sẽ đào sâu sự khác biệt thu nhập giữa người nghèo và người giàu tại Đài Loan.
Hiện nay, 20% người Đài Loan có mức thu nhập 56 000 đôla Mỹ cao gấp 6,34 lần thu nhập của 20% dân chúng thuộc thành phần nghèo nhất. Về chính trị, Hiệp định hợp tác kinh tế đã bị phe đối lập tẩy chay khi biểu quyết tại quốc hội. Đảng Dân Tiến xem đây là một đòn bẩy giúp Bắc Kinh tiến hành chính sách thống nhất với Đài Loan một cách êm thấm.
Tú Anh (RFI)