Sau khi hai nhà toán học của Pháp, Cédric Villani và Ngô Bảo Châu gốc Việt Nam được trao tặng giải thưởng Fields, mục khoa học trên báo kinh tế Les Echos chú ý đến môn toán học đang trở nên hấp dẫn tại Pháp vì bộ môn khoa học này cho phép con người hiểu rõ hơn về thế giới chung quanh.
Ở vào thế kỷ thứ XVI trong mắt nhà vật lý thiên văn Galilée người Ý thì môn toán là "một thứ ngôn ngữ chung của tất cả những gì bao quanh chúng ta". Giờ đây, toán học là một công cụ cho phép mở ra rất nhiều cánh cửa trong đủ mọi ngành, trong nhiều lĩnh vực: từ môn nghiên cứu sinh học tế bào đến ngành việc quan sát khí tượng. Môn toán cũng cho phép phác họa ra những kế hoạch tài chính và kinh tế, dự báo đối phó với thiên tai … Dù vậy môn hoa học này vẫn là một "hành tinh riêng biệt và bao gồm nhiều bí ẩn đối với đại chúng"
Toán học, một hành tinh riêng biệt
Hiện nay tại Pháp có khoảng 4000 nhà toán học, chỉ thua có Hoa Kỳ. Trong số này hơn 80% là các chuyên viên giảng dậy và các nhà nghiên cứu ở cấp đại học, 10% là các chuyên gia công tác tại trung tâm nghiên cứu khoa học quốc gia CNRS. Cứ bốn năm một lần những chuyên gia lỗi lạc nhất tham gia Đại hội toán học quốc tế do Hiệp hội toán học quốc tế IMU tổ chức và đó là những thành phần có triển vọng đoạt giải Fields, giải thưởng Nobel của ngành toán.
Năm nay nước Pháp đề cử 26 nhà nghiên cứu đi tranh tài. Trong số này có 9 người gốc ngoại quốc. Les Echos không nói rõ nhưng xin bổ xung là kể từ khi ra đời vào năm 1936 đến nay, với thành tích sáng chói của các ông Ngô Bảo Châu và Cédric Villani, giải thưởng Fields đã 11 lần về tay nước Pháp. Như vậy Pháp khẳng định được vị trí thứ nhì trong bảng xếp hạng quốc tế về môn toán học.
Dù đã gặt hái được nhiều thành công như vậy nhưng trên quê hương của Descartes môn toán vẫn là một ẩn số đối với đại đa số. Nhiều sinh viên khổ sở với bộ môn này và nhất là do môn toán thường là rào cản, là một phương tiện để loại thí sinh ra khỏi nhiều ngành chuyên môn.
Cựu bộ trưởng bộ Nghiên cứu của Pháp Claudie Haigneré nhìn nhận môn toán là một chuẩn mực để chọn các thí sinh vào các ngành đòi hỏi chuyên môn cao và bộ môn này đòi hỏi một độ chính xác tuyệt đối, nó không cho phép bất kỳ một ai lý luận nửa vời. Theo nhận xét của tác giả bài báo, có lẽ chính vì thế mà môn toán học may mắn thoát khỏi vòng kiểm soát của giới chính trị.
Một sự thành công không ồn ào
Giới toán học là những nhà nghiên cứu kín đáo và chỉ trừ một vài trường hợp ngoại lệ họ hiếm khi nào thu hút chú ý của báo giới hay các phương tiện truyền thông đại chúng. Cũng rất hiếm thấy các nhà toán học trở thành tỷ phú. Khủng hoảng tài chính toàn cầu 2008 lại càng lại càng khiến dư luận thêm nghi ngờ trước những tính toán táo bạo của các tay môi giới chứng khoán, đầu tư bất cẩn khiến hàng trăm ngàn tỷ đô la tan thành mây khói.
Dù vậy, gần 600 năm trước Công nguyên nhà toán học Hy Lạp Pythagore đã ghi nhận đây là bộ môn mở ra cho chúng ta nhiều cánh cửa. Ngày hôm nay đến lượt một nhà vật lý nổi tiếng của Pháp và cũng là lãnh đạo tập đoàn viễn thông Alcatel Lucent, ông Philippe Camus tin rằng môn toán là một « công cụ hữu hiệu về mặt chiến lược (…). Nhân loại sẽ không thể có được những chiếc điện thoại di động, không thể giải quyết được vấn đề tái xử lý nước bẩn, không thể có internet hay thẻ tín dụng ngân hàng nếu không có các nhà toán học »
Còn trong mắt giải thưởng Fields 2006, giáo sư Wendelin Werner thì các nhà toán học là « lợi thế của nước Pháp để bảo đảm cho quốc gia này một tầm mức quan trọng về chiến lược kinh tế » Do vậy mà không ồn ào, bộ môn này vẫn thu hút nhiều thiên tài.
Seoul sưởi ấm quan hệ với Tokyo
Về thời sự châu Á, Le Monde có một bài phân tích về thế đứng của Hàn Quốc trước hai nước láng giềng nặng nặng cân tại châu Á là Trung Quốc và Nhật Bản. Hàn Quốc là nước đang phát triển đầu tiên trên thế giới tổ chức hội nghị thượng đỉnh G20. Điều này đang khẳng định vị trí của Seoul trên sân khấu chính trị quốc tế.
Thông tín viên của tờ báo từ Nhật Bản ghi nhận: do quá khứ lịch sử, Seoul một mặt còn duy trì mối hiềm khích đối với Tokyo nhưng lại chia sẻ với Nhật Bản nhiều quyền lợi chiến lược. Trong khi đó Hàn Quốc đang bực mình về thái độ thân thiện của Bắc Kinh đối với Bình Nhưỡng.
Mối hiềm khích đối với Nhật Bản đang được xoa dịu lại phần nào kể từ khi thủ tướng Naoto Kan ngày 10/8/2010 lần đầu tiên lên tiếng xin lỗi về những đau khổ mà đất nước ông đã reo rắc lên bán đảo Triều tiên trong thời gian Nhật Bản chiếm đóng hòn đảo này từ năm 1910 cho đến năm 1945.
Trong khi đó, gần đây thái độ của Trung Quốc đối với Bắc Triều Tiên sau vụ tàu chiến Cheonan của Hàn Quốc bị đánh chìm đã gây bất mãn trong hàng ngũ các lãnh đạo ở Seoul, đặc biệt là trong số các thành phần bảo thủ. Việc Bắc Kinh không công nhận kết quả điều tra quốc tế về nguyên nhân làm đắm tàu chiến của Hàn Quốc khiến nhiều người coi đây là một « sự phản bội » từ phía đối tác thương mại số 1 của Seoul là Trung Quốc.
Theo nhận xét của tác giả bài báo, « hờn dỗi » với Bắc Kinh, Seoul đang sưởi ấm quan hệ với Tokyo. Mặt khác liên minh ba bên Nhật Bản – Hàn Quốc và Hoa Kỳ cũng đang được củng cố để làm đối trọng với mối đe dọa đến từ Trung Quốc
Cái chết của đạo diễn Claude Chabrol, mất mát lớn của điện ảnh Pháp
Trong lĩnh vực văn hóa, báo chí Paris trong ngày hầu hết dành nhiều trang để nói về đạo diễn Claude Chabrol vừa qua đời. Ông là một trong những gương mặt của trào lưu Nouvelle Vague- Làn sóng mới trong làng điện ảnh Pháp. Là tác giả của khoảng 60 bộ phim, ông Claude Chabrol là người đánh dấu nghệ thuật thứ bảy của Pháp trong hơn nửa thế kỷ qua, ông vừa tạ thế ngày 12/9, thọ 80 tuổi.
Nhật báo công giáo La Croix nhận xét: đạo diễn Claude Chabrol là một trong những nhà làm phim hiếm thấy đã « lột trần những mảng đen tối trong bộ mặt xã hội Pháp đặc biệt là trong giới thượng lưu, trưởng giả (…) những điều xấu xa mà người ta cố tình che đậy dưới một lớp sơn bóng nhoáng, nhờ danh lợi ».
Sinh thời tác giả luôn nhìn nhận: ông thích khai thác đề tài nói về sự ngu xuẩn hơn là nói về sự thông minh. Bởi vì trong mắt đạo diễn Chabrol, « khác hẳn với sự thông minh, sự dốt nát của con người không bao giờ có giới hạn ».
Le Figaro dành hai trang để tưởng niệm nguời đã cống hiến suốt cuộc đời cho điện ảnh, người chịu nhiều ảnh hưởng của Georges Simenon và Gustave Flaubert mà tờ báo mệnh danh là "một nhà thám hiểm, một nhà quan sát tinh tế về đời sống của giới trưởng giả và của những con người sống ở tỉnh lẻ".
Trong nhãn quan của Libération, 50 năm qua, điện ảnh là phương tiện để nhà đạo diễn lão thành Claude Chabrol trưng ra hình ảnh không mấy đẹp của xã hội Pháp. Tờ báo dành 7 trang đặc biệt để phác họa lại chân dung và điểm lại những đóng góp to lớn của Chabrol cho nền nghệ thuật thứ bảy, một nhà làm phim mà cả sự nghiệp được tạo dựng trên hai thành trì: ông luôn khai thác những đề tài mang tính đại chúng nhưng dưới một góc độ khá tàn nhẫn trong mỗi con người.
Thanh Hà (RFI)