Rất nhiều tờ báo Pháp hôm 21/9 chú ý đến nguy cơ khủng bố đang đè nặng lên nước Pháp, sau vụ năm kiều dân Pháp bị bắt cóc thứ năm tuần trước (16/09/2010) tại Niger. Bộ trưởng Nội vụ Pháp Brice Hortefeux tuyên bố nguy cơ khủng bố tại Pháp đang lên rất cao. Với tựa đề « Cảnh sát đang tìm kiếm một phụ nữ chuẩn bị tiến hành khủng bố tự sát », Le Figaro cho biết tin tức về nhân vật hồi giáo cực đoan bí ẩn này đã được cơ quan tình báo Algeri chuyển cho các cơ quan an ninh Pháp ngày thứ tư tuần trước (15/09/2010).
Hiện tại, bộ phận chống khủng bố của cơ quan hình sự Paris và của bộ Nội vụ đang tiến hành điều tra. Bên cạnh thông tin do tình báo Algeri cung cấp, một số sự kiện mới đây cho thấy các âm mưu khủng bố tại Pháp rất có khả năng đang được tiến hành.
Sự kiện mang tính báo động đầu tiên, vốn không được công luận chú ý lắm, xảy ra vào ngày 30 tháng 6. Trong khi khám xét nơi ở của hai kẻ trộm, tuổi ngoài 20, cảnh sát đã phát hiện được một bình ga, các viên thép và ngòi nổ, có thể dùng để chế tạo một quả bom thô sơ, tại nhà của một trong hai thủ phạm. Ngày 1 tháng 9, các nhân viên của cơ quan hình sự Pháp đã phát hiện được 200 gam TATP và 300 gam nitrate amonium có thể dùng để chế bom, tại một nơi để xe ở Sevran, ngoại ô đông bắc Paris. Báo động thứ hai xảy vào tối thứ ba tuần trước (14/09/2010), sau khi nhận được ba cú điện thoại vô danh, thông báo về một vụ khủng bố có thể xảy ra tại ga xe điện ngầm Saint-Michel, tháp Eiffel và khu vực xung quanh, cơ quan an ninh đã ra lệnh cho hàng nghìn du khách sơ tán.
Tình hình ngày càng trở nên đáng ngại hơn, khi các thông tin từ vùng biên giới Pakistan-Afghanistan cách đây một tháng cho biết các lực lượng cực đoan trong khu vực này có kế hoạch tấn công nước Pháp. Theo bình luận của một cảnh sát, việc Pháp ra đạo luật cấm khăn trùm tại các nơi công cộng và việc Pháp tham gia vào cuộc chiến chống Taliban tại Afghanistan khiến cho các nhóm hồi giáo cực đoan giận dữ.
Thêm vào đó, cuộc tấn công nhằm giải phóng các con tin vào tháng bảy vừa qua tại Bắc Phi, gây tổn thất nặng cho nhóm chiến binh hồi giáo, cũng là nguyên nhân khiến Aqmi, tổ chức Al-Qaida Bắc Phi, thề quyết tâm trả thù. Theo Le Figaro, thủ lĩnh của tổ chức này, Abdelmalek Droukdai, không che dấu ý định xuất khẩu cuộc thánh chiến hồi giáo sang đất Pháp. Kể từ tối thứ năm tuần trước (16/09/2010), ông Dalil Boubaker, phụ trách Thánh đường lớn của Paris, đã được đặt dưới sự bảo vệ của an ninh Pháp. Điều này khiến ông Boubaker bất ngờ, nhưng theo một cảnh sát, làn sóng khủng bố năm 1995 tại Paris đã bắt đầu, sau khi một chức sắc hồi giáo ôn hòa bị sát hại.
Trả lời phỏng vấn của Libération, ông Jean-François Daguzan, thuộc Fondation pour la recherche stratégique (Tổ chức nghiên cứu chiến lược), cũng khẳng định nguy cơ khủng bố là rất thực, chứ không phải do các cơ quan an ninh tưởng tượng ra, và nhấn mạnh đến khả năng các cơ quan điều tra có thể bỏ qua những âm mưu khủng bố, do các cá nhân hay các nhóm đơn lẻ tiến hành.
Đặt câu hỏi: « Khủng bố: tại sao nước Pháp bị nhằm vào? », La Croix nhìn nhận nguy cơ khủng bố kể trên từ một góc nhìn khác. Bên cạnh việc vạch ra toàn cảnh các đối phó mà nước Pháp huy động để ngăn ngừa khủng bố, La Croix nhấn mạnh tính chất bất ổn tại khu vực phía nam sa mạc Sahara, nơi các chiến binh của tổ chức hồi giáo Bắc Phi nhận được sự ủng hộ của một số bộ lạc, đặc biệt trong các vụ bắt con tin, nở rộ từ năm năm trở lại đây. Tại khu vực giàu tài nguyên này, các cư dân du mục có ấn tượng là họ bị các chính phủ bỏ rơi. Theo nhận định của La Croix, để tránh nguy cơ khủng bố, Pháp cần phải dành được sự ủng hộ của cư dân địa phương, thông qua việc thúc đẩy một chính sách phát triển bền vững, với sự hỗ trợ của Liên hiệp châu Âu.
Các mục tiêu thiên niên kỷ của Liên hiệp quốc có thể thực hiện được không?
Về hội nghị thượng đỉnh các mục tiêu thiên niên kỷ tại New Yorke, Le Monde hôm 21/9 nhận định các thành tựu đạt được so với các mục tiêu đề ra còn khiêm tốn. Sau mười năm thi hành, qua hai phần ba chặng đường vạch ra, mới chỉ có 15 nước đạt được chỉ tiêu xóa đói giảm nghèo. Khả năng đạt được mục tiêu này đến năm 2015 là rất thấp, vì trên thế giới hiện nay, còn đến 925 triệu người thiếu ăn. Trên thực tế, tỷ lệ nghèo đói chung đã giảm gần một nửa trong năm năm qua, nhưng khủng hoảng kinh tế đã ảnh hưởng đến sự tiến bộ này. Mới đây có khoảng 64 triệu người gia nhập trở lại vào nhóm nghèo. Việc giảm bớt tỷ lệ nghèo một phần quan trọng là do Trung Quốc đã được mục tiêu cam kết vào năm 2010, theo đánh giá của Ngân hàng Thế giới.
Mục tiêu xóa nạn mù chữ còn rất xa với chỉ tiêu, và theo mức tiến bộ này thì từ nay đến 2015 cũng chỉ đạt được một nửa chỉ tiêu. Mục tiêu giảm ba phần tư tỷ lệ chết yểu ở trẻ em dưới năm tuổi có tiến bộ, số các nước có tỷ lệ trẻ em chết yểu đã giảm đi hơn gần một nửa. Điều này đạt được là nhờ sự can thiệp của Liên hiệp quốc trong việc điều trị bốn căn bệnh nguy hiểm ở độ tuổi này như : bệnh phối, ỉa chảy, sốt rét và sida.
Theo dự tính của Liên hiệp quốc, mỗi ngày vẫn có cả ngàn phụ nữ bị thiệt mạng trong quá trình mang thai. Trong khi đó, việc giảm tỷ lệ tử vong mới chỉ đạt được một nửa số dự tính, theo mục tiêu. Theo Le Monde, Tổng thư ký Liên hiệp quốc sẽ phải có rất nhiều nỗ lực đầu tư vào hệ thống chăm sóc sức khỏe và giúp đỡ những người dễ bị tổn thương.
Đổi mới cách tài trợ để giúp người nghèo chữa bệnh
Trong hồ sơ các mục tiêu thiên niên kỷ, La Croix hôm 21/9 đặc biệt chú ý đến các cơ chế tài trợ mới để giúp cho có nhiều người nghèo tại các nước đang phát triển được chữa bệnh hơn. Đây là chủ đề sẽ được tranh luận tại hội nghị thượng đỉnh về các mục tiêu thiên niên kỷ. Bình luận viên của La Croix nhận xét, « Sức khỏe là vô giá » như ta thường nói, tuy nhiên, nó cũng phải có một cái giá nhất định. Mặc dù từ nhiều năm nay cuộc đấu tranh để chống lại bệnh tật đã nhận được sự đóng góp từ nhiều tổ chức tư nhân và các quốc gia, nhưng mục tiêu đạt được còn xa. La Croix đặt vấn đề : cần phải tìm thêm những nguồn đóng góp mới, trong đó, đặc biệt là việc đối mới các cơ chế tài trợ để trợ giúp giành cho những người nghèo có hiệu quả hơn.
Tờ báo Công giáo đưa ra một ví dụ về sự quan trọng của việc đổi mới này trong lĩnh vực chống lại bệnh nhiễm khuẩn cầu phổi. Một năm bệnh này giết hại hơn 1,6 triệu người, trong đó, 1 triệu người thiệt mạng là các em bé dưới năm tuổi. Mặc dù từ đầu năm 2000 đến nay, vắc xin chống bệnh này đã có mặt tại các nước phát triển, nhưng để nó đến được với những người nghèo tại các nước đang phát triển thì còn lâu, vì giá quá đắt. Để cải thiện tình trạng này, năm 2007, đã ra đời một cơ chế tài trợ mới, được thiết lập theo sáng kiến của 5 nước, Canada, Nga, Ý, Na Uy, Anh, và Quỹ của nhà tỷ phú Bill Gates, gọi tắt là AMC. Cơ chế AMC do tổ chức Liên minh Gavi, liên kết với Ngân hàng thế giới và Unicef, chịu trách nhiệm thực hiện.
Theo đó, các nhà tài trợ sẽ đầu tư hơn 1 tỷ euro vào một dự án chung với ngành công nghiệp dược. Mục tiêu là để tạo ra một thị trường « bảo đảm có lãi » cho vắc xin chống bệnh này, nhờ đó mà khuyến khích các phòng thí nghiệm dược phẩm của các tập đoàn tham gia sản xuất thuốc. Các tập đoàn này, sau đó, sẽ có thể bán ra các sản phẩm với giá hạ, vì nhận được đầu tư của các nhà tài trợ. Kết quả là, từ nay đến cuối năm, vắc xin chống lại bệnh nhiễm khuẩn cầu phổi mới sẽ ra đời. Theo người đứng đầu bộ phận đối ngoại của Liên minh Gavi, chịu trách nhiệm thực hiện dự án, trong vòng năm năm tới, có thể đạt được mục tiêu tiêm chủng cho 129 triệu trẻ em tại hơn 40 nước, cho phép giảm đi 900 nghìn trường hợp tử vong của trẻ dưới năm tuổi.
Pháp bảo vệ sáng kiến về thuế đánh vào các giao dịch tài chính
Nhật báo Les Echos hôm 21/9 tường trình nỗ lực của tổng thống Nicolas Sarkozy trong việc bảo vệ dự án đánh thuế vào các giao dịch tài chính. Phát biểu trên diễn đàn của Liên hiệp quốc, tại New York, về chủ đề các mục tiêu thiên niên kỷ, tổng thống Pháp cũng nhắc lại rằng: nước Pháp đang đi đầu trong việc tìm ra các nguồn thu mới để tài trợ cho mục tiêu chống nghèo đói. Ví dụ như sáng kiến đánh thuế vào vé máy bay. Dự án thuế này có mức tối thiểu được xác định là 0,005%.
Ngoài việc cam kết giữ nguyên 10 tỷ đô la trợ giúp công của Pháp cho phát triển năm 2011(trên tổng số 120 tỷ đô la của tất cả các nước cộng lại, là điều khiến Pháp là nhà tài trợ lớn thứ hai trên thế giới trong lĩnh vực này), tổng thống Sarkozy cũng hứa sẽ tăng lượng đóng góp của Pháp lên 20% trong vòng ba năm cho Quỹ thế giới chống bệnh sida, u bướu và sốt rét.
Theo Le Figaro, toàn bộ các chi phí cần thiết cho các mục tiêu thiên niên kỷ và chống biến đổi khí hậu lên đến 300 tỷ đô la. Dự án đánh thuế vào các giao dịch tài chính này do tổng thống Pháp đưa ra rất có ý nghĩa, bởi vì nó có thể cho phép lấp đi một phần thiếu hụt trong ngân sách. Một nhóm chuyên gia đến từ 60 nước đã làm việc về chủ đề này. Họ đưa ra con số 35 tỷ đô la thuế thu được hàng năm từ nguồn này.
35 tổ chức tại Pháp đề nghị xây dựng một « hiệp ước cộng hòa »
Nhật báo L’Humanité hôm 21/9 trên trang nhất đăng bức hình Tuyên ngôn quyền con người và quyền công dân 1789, với hàng tít: « Các quyền căn bản và các quyền tự do: sự đáp lại mang tính công dân » theo lời kêu gọi của Liên đoàn Nhân quyền. Theo L’Humanité, nhằm đưa ra tiếng nói về các vụ vi phạm các quyền tự do công cộng và các quyền căn bản của công dân, ngày hôm 20/09, Liên đoàn Nhân quyền đã công bố một « hiệp ước công dân », tập hợp các đề xuất của 35 tổ chức, nhằm gây sức ép để các đảng phái chính trị phải có thái độ và góp phần làm sáng tỏ cuộc tranh luận công khai về vấn đề này.
Trọng Thành (RFI)