Tối 25/9, Bắc Kinh lại lên tiếng đòi Tokyo phải xin lỗi và tiến hành đền bù trong vụ bắt giữ viên thuyền trưởng tàu cá Trung Quốc. Hôm 26/9, theo AFP, thủ tướng Nhật Bản Naoto Kan đã bác bỏ yêu sách này của Trung Quốc. Ông tuyên bố, xin trích, « Các đảo Senkaku thuộc lãnh thổ của Nhật Bản. Do vậy, không thể tính tới việc đền bù và chúng tôi không thể chấp nhận điều này »
Phát ngôn viên bộ Ngoại giao Nhật Bản nhắc lại rằng đòi hỏi nói trên của Trung Quốc là không có cơ sở. Đây là lần thứ hai, trong vòng 24 giờ qua, Bắc Kinh đòi Tokyo phải xin lỗi. Ngày 07/09, một tàu cá Trung Quốc đã bị bắt giữ sau khi va chạm với tàu tuần tra của Nhật Bản trong khu vực gần quần đảo Senkaku mà Trung Quốc gọi là Điều Ngư. Thủy thủ đoàn được trả tự do sau đó, nhưng viên thuyền trưởng bị tư pháp Nhật Bản tạm giữ để điều tra. Phía Trung Quốc đã có phản ứng mạnh mẽ, gây áp lực, thậm chí đe dọa trừng phạt Nhật Bản. Ngày 24/09, Tokyo trả tự do cho viên thuyền trưởng. Báo chí Nhật Bản chỉ trích chính phủ trung tả của thủ tướng Naoto Kan đã đầu hàng Trung Quốc.
Từ Tokyo, thông tín viên Frédéric Charles gửi về bài tường trình:
Thủ tướng Naoto Kan, hôm 26/9, lại bác bỏ đòi hỏi của Trung Quốc buộc Nhật Bản phải xin lỗi. Đây là lần thứ hai Bắc Kinh đưa ra yêu sách này trong vòng 24 giờ qua.
Trong nội bộ cánh trung tả của thủ tướng Naoto Kan, một nghị sĩ đưa ra nhận xét là Trung Quốc sẽ không ngừng gây sức ép với Nhật Bản. Việc Tokyo thả viên thuyền trưởng tàu cá Trung Quốc là một hành động thú nhận sự yếu đuối của ngoại giao Nhật Bản. Điều này sẽ làm nản lòng các nước Đông Nam Á là các quốc gia cũng có tranh chấp lãnh hải với Trung Quốc. Với quyết định kể trên của Tokyo, các nước Đông Nam Á biết rằng họ không còn có thể trông cậy vào Nhật Bản để bảo vệ an ninh trong khu vực. Những nước láng giềng châu Á cũng nghi ngờ là Tokyo có thể đã đầu hàng trước Bắc Kinh, do sức ép của Washington.
Các nước láng giềng của Nhật Bản đang ở trong tình trạng lúng túng. Một mặt, họ phải đối mặt với Trung Quốc để bảo vệ các lợi ích quốc gia của mình trong khu vực ; mặt khác, họ không biết có thể trông cậy được vào sự ủng hộ của Hoa Kỳ hay không.
Cựu bộ trưởng Ngoại giao Nhật Bản Katsuya Okada, bác bỏ các cáo buộc cho rằng Tokyo đã thất bại hoàn toàn về mặt ngoại giao. Ngược lại, theo ông, thì chính Bắc Kinh mới là phía thất bại, vì đã lộ ra bộ mặt thật của mình. Nhưng trước đó ít lâu, cũng chính cựu bộ trưởng Ngoại giao Nhật Bản Okada lại khẳng định là việc thả viên thuyền trưởng tàu cá Trung Quốc sẽ cho phép làm dịu căng thẳng với Bắc Kinh.
Đức Tâm (RFI)