Chính phủ Thái Lan đã quyết định cho dẫn độ Viktor Bout, người được mệnh danh « kẻ buôn thần chết », đến Hoa Kỳ, nhưng sau đó lại đột ngột thay đổi ý kiến. Nga thì ra sức ngăn chặn việc dẫn độ trong khi Mỹ ngày đêm mong đợi. Tại sao vấn đề Bout lại trở nên quan trọng như vậy?
Viktor Bout, ra trước tòa án Bangkok, hôm 20/8/2010. Dẫn độ Bout sang Mỹ đang là vấn đề đau đầu chính phủ Thái Lan. Reuters / Sukree Sukplang
Trong bài viết: « Người làm rung chuyển điện Kremlin », tuần báo Le Nouvel Observateur sẽ giải đáp phần nào câu hỏi này. Ngày 20 tháng 8, Thái Lan thông báo sẽ dẫn độ Viktor Bout sang Hoa Kỳ. Tất cả dường như đã sẵn sàng: một chiếc máy bay của quân đội Hoa Kỳ đã có mặt tại một căn cứ quân sự gần Bangkok, một đội biệt kích gồm 50 lính cũng đã sẳn sàng cho việc áp tải Bout. Thế nhưng, ngày 24 tháng 8, Thái Lan đột ngột đổi ý khi tuyên bố sẽ không cho dẫn độ Bout ngay lập tức như dự kiến.
Tờ báo cho rằng Thái Lan đang bị kẹt giữa hai siêu cường, nên đang tìm cách kéo dài thời gian. Để thuyết phục Thái Lan chấp nhận dẫn độ sang Hoa Kỳ, Washington hứa hỗ trợ cho nước này 3 trực thăng Black Hawks và 120 triệu đô la thiết bị quân sự. Về phần mình, Nga không ngừng tăng cường các hoạt động ngoại giao, và hứa sẽ cung cấp dầu hỏa giá rẻ cho Thái Lan. Điện Kremlin còn tuyên bố vụ việc Bout đe dọa quan hệ đang nồng ấm giữa Hoa Kỳ và Nga.
Bout khẳng định không biết bí mật trọng đại nào về nước Nga và giới lãnh đạo Nga. Thế nhưng, các cơ quan tình báo phương Tây lại cho rằng ngay từ đầu, con buôn vũ khí Bout đã được bảo vệ bởi các cơ quan tình báo và một vài quan chức tình báo cấp cao của Nga.
Theo báo cáo của Liên Hiệp Quốc, do được đào tạo ngoại ngữ bài bản ở Viện ngoại ngữ thuộc cơ quan tình báo quân đội Xô Viết, Bout đã làm phiên dịch nhiều năm cho một đơn vị gìn giữ hòa bình ở Angola và Mozambique. Năm 1992, đơn vị này giải thể và ông bị mất việc. Nhưng vài tháng sau, Bout xuất hiện ở Bỉ và mở một công ty hàng không. Khi ấy Bout sở hữu ba chiếc máy bay vận tải Antonov của Nga trị giá 120 000 đô la. Làm sao mà một phiên dịch viên bình thường như vậy lại có được số tiền khổng lồ đến thế? Bout nói một cách đơn giản: « Chẳng khó khăn gì kiếm được số tiền này ».
Báo cáo của Liên Hiệp Quốc nghi ngờ có những quan chức tình báo cấp cao Nga đã quyết định bí mật bán một phần vũ khí của Liên Xô vừa sụp đổ hồi năm 1991. Thế nhưng, tại sao họ lại tin tưởng và chọn Bout làm đối tác? Le Nouvel Observateur cho rằng vì Bout nắm rõ tình hình Châu Phi, một châu lục thường xuyên có xung đột quân sự và là một thị trường vũ khí đầy tiềm năng và vì Bout đã từng làm việc cho một đơn vị vận chuyển vũ khí, và nhất là vì Bout là con rể của một quan chức cấp trong Ủy ban An ninh Quốc gia Xô Viết (KGB). Chỉ trong vòng 8 năm, Bout đã trở thành nhà buôn vũ khí lớn nhất Châu Phi. Năm 2000, Bout đã là tỷ phú đô la.
Sau khi đắc cử tổng thống, ông Putin bắt đầu tiến hành « dọn dẹp » nạn buôn vũ khí. Thế nhưng, Bout vẫn bình an vô sự, thậm chí còn được chính quyền bảo vệ . Năm 2002, Bỉ thông qua Interpol phát lệnh truy nã Bout. Trong khi đó, ông này vẫn sống yên lành ở Matxcơva và vẫn tiếp tục bí mật buôn bán vũ khí. Theo tin tình báo Châu Âu, năm 2005, Bout đã bán vũ khí cho Iran, và năm 2006 cho nhóm Hezbollah.
Theo hãng phân tích STRAFOR Hoa Kỳ, người chống lưng cho Bout vốn là cánh tay phải của ông Putin khi ông này làm tổng thống, đó là Igor Sethchine. Ngày trước, Sethchine cũng làm phiên dịch với Bout ở Mozambique.
Như vậy, nếu Bout phải ra trước pháp đình Hoa Kỳ, đề được giảm án, có nhiều khả năng người này sẽ tiết lộ thông tin mật liên quan đến một số nhân vật sừng sỏ của Nga.
Bị rơi vào cảnh « trên đe dưới búa », Thái Lan không biết phải nghiêng về phía nào giữa hai siêu cường. Phó thủ tướng Thái Lan bày tỏ: « Tương lai đất nước chúng tôi thật sự không thể bị phương hại chỉ vì số phận của một con người». Một vị bộ trưởng Thái cũng đề nghị Nga và Mỹ đừng buộc Thái Lan phải đối mặt với một quyết định hệ trọng như vậy, hai nước này nên dàn xếp với nhau để có quyết định cuối cùng vào ngày 4 tháng 10 tới.
Tại Trung Quốc: « Thanh niên thế hệ chính sách một con đang tiến hành đổi mới đất nước »
Trên đây là nhận định của tuần san Challenge. Theo tờ báo, « Tiểu hoàng đế », đó là biệt danh được gắn cho thế hệ 8X Trung Quốc, thế hệ ra đời sau khi nước này ban hành chính sách mỗi gia đình chỉ có một con vào năm 1980. Khác với các thế hệ đàn anh, thế hệ 8X vừa được chiều chuộng và là niềm hy vọng to lớn của bao người. Thế hệ này đã trở thành một trong những thế mạnh của sự nghiệp hiện đại hóa đất nước Trung Hoa.
Các vị « tiểu hoàng đế » may mắn không biết cảnh khổ cực và thiếu thốn thời Mao Trạch Đông. Họ được học hành nhiều hơn, và trở thành những con người vị kỷ hơn. Tờ báo cho rằng, sau thế hệ « chắc chiêu » thuở trước, thế hệ hiện tại không chấp nhận mong ước của mình bị bó buộc. Họ muốn tận hưởng cuộc sống : uống bia Mêhicô, xem phim Hollywood, dùng nước hoa Pháp… Những chàng nông dân thì đổ xô tìm về các nhà máy công nghiệp khổng lồ mong được đổi đời nơi thành thị.
Ở thời đại Internet, thế hệ 8X được mở rộng kiến thức, hiểu rõ quyền lợi của mình và không còn ngần ngại lên tiếng phản kháng. Chẳng hạn như hàng loạt các vụ đình công vừa qua đã khiến nhiếu tập đoàn ngoại quốc hoạt động ở Trung Quốc phải tăng lương cho công nhân.
Ở các thành phố, cha mẹ luôn sẳn sàng dốc hầu bao cho con mình được vào đại học. Mỗi năm, có hàng trăm ngàn thanh niên tốt nghiệp đại học. Thế nhưng, đa số trở thành « trí thức bấp bênh ». Họ khổ vì tiền lương thì ít, vì nhà ở thì nhiều. Giá nhà quá đắt đỏ, các chàng trai thế hệ 8X dường như chẳng dám nghĩ đến việc cưới vợ, bởi theo truyền thống Trung Hoa, đàn ông là « trụ cột » gia đình.
Ở Trung Quốc, hệ thống an sinh xã hội không được đảm bảo. Trong gia đình, người con trai là chổ dựa duy nhất cho bố mẹ lúc về già. Bởi thế, tình trạng phá thai vì giới tính rất trầm trọng, dẫn đến hiện tượng mất cân đối giới tính. Hiện tại, ở Trung Quốc, tỷ lệ nam nữ là 120/100, tức là thiếu 50 triệu phụ nữ. Việc này kéo theo nhiều hậu quả: bắt cóc, mại dâm …Hiện tượng lão hóa dân số cũng đang là một vấn đề đáng quan ngại. Thế hệ 8X phải đối mặt với một hiện tượng đáng lưu tâm là « 4-2-1 », tức là 1 cặp vợ chồng thuộc thế hệ con một phải nuôi 4 người già và 1 con nhỏ. Giải pháp nào đây ? Challenges cho rằng Trung Quốc nên ưu tiên tài lực cho các chính sách xã hội (như hệ thống an sinh xã hội chẳng hạn).
Càng nhiều nông sản, càng ô nhiễm môi trường
Tuần san Le Courrier International đề cập đến tình trạng và hậu quả của việc lạm dụng sản phẩm hóa học trong sản xuất nông nghiệp.ở Trung Quốc.
Tờ báo cho biết, đã 6 năm liên tiếp, huyện Ngọc Thụ, tỉnh Cát Lâm giữ vững danh hiệu « huyện sản xuất nông sản nhiều nhất Trung Quốc ». Theo người dân địa phương, nguyên nhân chủ yếu là nhờ sử dụng phân hóa học và thuốc bảo vệ thực vật. Mấy năm qua, giá nông sản không ngừng tăng cao, vì thế nông dân ra sức gia tăng sản xuất. Trong khi đó, phân hóa học được sản xuất dư thừa, nên bà con không ngần ngại tăng liều sử dụng.
Cách đây vài năm, nông dân vùng này còn trộn phân hóa học với phân hữu cơ để bón. Nhưng do nguồn nhân lực giảm bởi hiện tượng thanh niên nông thôn đổ xô về thành phố, nên việc dùng phân hỗn hợp hóa học hữu cơ trở nên hiếm hoi. Cũng do thiếu nhân lực, nên người dân Ngọc Thụ ngày càng lạm dụng thuốc bảo vệ thực vật, như việc dùng thuốc diệt cỏ một cách vô tội vạ.
Thêm vào đó là sự hỗ trợ của chính quyền địa phương. Để giữ vững danh hiệu « Huyện sản xuất nông sản số một đất nước », chính quyền địa phương đã cố gắng giữ giá phân bón và thuốc bảo vệ thực vật ớ mức thấp và luôn đảm bảo số lượng cung cấp cho nông dân.
Đánh giá về hậu quả của hiện tượng này, một thành viên thuộc Bộ Y tế Trung Quốc cho biết: « Để tăng năng suất, nông dân buộc phải tăng lượng sử dụng thuốc bảo vệ thực vật và phân hóa học. Vì thế, hàm lượng chất độc trong nông sản ngày càng cao. Nhiều nguy hiểm đang rình rập chúng ta. Và có thể khi chúng ta nhận ra, thì đã quá muộn rồi ».
Lê Phước (RFI)