Điểm báo QUỐC TẾ

Sự kiện Đô trưởng Matxcơva, ông Iouri Loujkov bị Tổng thống Nga Dmitri Medvedev bất thần mạnh tay cách chức, được rất nhiều tờ báo xuất bản ở Paris hôm nay quan tâm.

Nếu Le Monde nhận định: « Ông Medvedev khẳng định quyền hành khi cách chức Đô trưởng Matxcơva », thì nhật báo cánh tả Libération chạy tựa: « Vị Sa hoàng ở Matxcơva bị thải hồi qua một chiếu chỉ của ông Medvedev ». Không hẹn mà nên, hầu hết các tờ báo Pháp đều dùng chữ « Sa hoàng » để chỉ vị Đô trưởng đầy quyền lực đã « trị vì » Matxcơva suốt 18 năm qua.

Năm nay 74 tuổi, ông Iouri Loujkov nắm giữ kỷ lục ở ngôi vị lâu nhất từ trước đến nay. Năm 1992 lúc nước Nga đang trong thời kỳ chuyển đổi, ông được ông Boris Eltsine giao cho chức vụ này, rồi lại tái đắc cử ba nhiệm kỳ liên tiếp, cho đến khi Nga chuyển sang chế độ chỉ định, lại được ông Vladimir Poutine cho tiếp tục ngồi trên ghế Đô trưởng. Thông tín viên của Le Monde tại Matxcơva cho biết, dự kiến ông Loujkov sẽ rời chức vụ vào cuối nhiệm kỳ, năm 2012, nhưng xung đột giữa ông với Tổng thống đã khiến ông đột ngột bị mất chức.

Một trong những vấn đề khiến ông Iouri Loujkov bị chỉ trích đã xử lý rất dở vấn đề nạn khói mù ở thủ đô Matxcơva sau nạn cháy rừng hồi tháng tám. Đầu tháng chín, ngay sau khi ông viết bài phê phán chính sách của Tổng thống Medvedev, đã có một loạt phóng sự truyền hình đả kích ông và bà vợ, Elena Batourina. Le Figaro cho biết, bà Batourina trẻ hơn ông 27 tuổi, xuất thân chỉ là một nhân viên bình thường của Tòa Đô chính, nay đã trở thành bà chủ công ty xây dựng Inteko, một tỉ phú với gia tài được ước lượng khoảng 2,9 tỉ đô la. Theo tờ báo, ông Iouri Loujkov khi cai trị thủ đô Matxcơva 10 triệu dân, có hẳn một mạng lưới những người thân tín chủ yếu là doanh nhân, luật gia, nghệ sĩ, và đó thực sự là một nhà nước nhỏ trong một nhà nước lớn. Các dự án quan trọng nhất đều chỉ do một mình ông quyết định.

Theo mô tả của thông tín viên Libération tại Matxcơva, dưới « triều đại » của ông Iouri Loujkov, thủ đô này từ một thành phố xám ngắt buồn tẻ, đã trở thành một đô thị hào nhoáng nhộn nhịp, với những cửa hàng sang trọng, các tòa nhà chọc trời, các cao ốc văn phòng hiện đại. Ông có công cho xây dựng lại thánh đường Chúa Cứu thế đã bị Staline cho đặt chất nổ phá sập trước đây, và xa lộ vành đai.

Nhưng các tổ chức bảo vệ di sản từ nhiều năm qua tố cáo ông Loujkov đã làm hỏng mất cấu trúc hài hòa của trung tâm Matxcơva cổ xưa, hàng trăm tòa nhà được xếp hạng di tích bị phá hủy để xây mới, làm lợi cho giới đầu tư địa ốc. Bên cạnh đó là việc quản lý đô thị một cách phi lý khiến người dân thủ đô hàng ngày phải chịu đựng nạn kẹt xe trầm trọng, trong khi việc xây dựng nhà ở lại giảm đi 30%. Không cần nói ra thì ai cũng biết việc ông Loujkov một mình một cõi trong lãnh vực xây dựng và địa ốc khiến công ty của bà vợ ông được hưởng lợi như thế nào, dù bà luôn miệng cải chính.

Nhật báo công giáo La Croix cho biết, nhờ chính sách trợ cấp hào phóng dành cho những người về hưu, các bà nội trợ phải ở nhà nuôi con, các vận động viên, nghệ sĩ…ông Iouri Loujkov đã tập hợp được nhiều người ủng hộ để chống lại các cuộc tấn công nhắm vào ông, xây dựng được hình tượng một vị Đô trưởng được lòng dân, quen « nói thật nói thẳng ». Ông đã khéo léo hòa nhập được vào mạng lưới của ông Poutine và ảnh hưởng của ông vượt xa khỏi thủ đô Matxcơva. Le Figaro nói thêm, ông tỏ ra khá tâm đầu ý hợp với ông Poutine với chủ trương kỳ thị giới đồng tính luyến ái, làm mưa nhân tạo…Đàn áp thẳng tay các cuộc biểu tình đối lập, nuông chiều giới hưu trí, ông Loujkov mang lại cho điện Kremlin sự ổn định cần thiết.

Theo phân tích của Libération, với bề dày hoạt động của mình, lẽ ra ông Iouri Loujkov đã có thể thương lượng để rời ghế Đô trưởng đi nhận một chức vụ mới. Nhưng ông đã chọn cách đấu tranh trực diện với điện Kremlin, tìm cách tách rời bộ đôi Medvedev – Poutine, mà theo La Croix, thì đây là một trò chơi nguy hiểm, còn theo Le Figaro, thì tính toán sai lầm này đã khiến ông phải trả một cái giá rất đắt. Hai nhân vật đứng đầu nước Nga đã thống nhất với nhau cho ông ra đi, cho dù có vẻ như chỉ có mình ông Medvedev ra tay. Ông Loujkov bị cách chức bất ngờ một cách thô bạo.

Le Monde cho biết sáng hôm thứ ba 28/9, khi xe công vụ đưa ông đến văn phòng, lịch làm việc cho những ngày tới vẫn sẵn sàng, và vào lúc 8 giờ sáng, thì có « chiếu chỉ » của điện Kremlin thông báo việc bãi nhiệm ông Loujkov và lệnh này có hiệu lực ngay lập tức.

Theo nhận định của La Croix, thì ông Medvedev khi hạ bệ vị Sa hoàng của Matxcơva, vốn được nhiều cử tri cũng như Giáo hội Chính thống ủng hộ, dường như đã thắng được một cuộc chiến. Nhưng Le Figaro cho biết, giới kinh doanh khá hoang mang vì thói quen lâu nay cần phải có người đỡ đầu khi làm ăn. Còn theo Libération, người tạm thời được ông Medvedev cho lên thay thế cũng là một nhân vật thân cận với ông Loujkov. Nếu Tổng thống Nga có thể tìm được một vị Đô trưởng tích cực giải quyết những vấn đề nan giải lâu nay của Matxcơva, thì việc cách chức ông Loujkov mới là một bước cải cách thực sự.

Nhà « lãnh tụ vĩ đại » tương lai của Bắc Triều Tiên bước ra khỏi bóng tối

Nhiều nhật báo Pháp hôm nay chú ý đến đại hội bất thường của đảng Lao Động Bắc Triều Tiên, chủ yếu nhằm dọn đường cho Kim Jong Un, con trai nhà lãnh tụ Kim Jong Il lên kế vị.

Đặc phái viên của Le Monde tại Bình Nhưỡng mô tả những hoạt động tất bật tại thủ đô Bắc Triều Tiên để chào đón đại hội, đồng thời chuẩn bị cho dịp kỷ niệm 65 năm thành lập Đảng vào ngày 10/10 tới. Những tòa nhà mới xây mọc lên như nấm sau mưa, công nhân làm việc đến khuya trên các công trường. Hàng ngàn phụ nữ được huy động đi quét đường, tân trang lại đường phố, nói chung là thủ đô Bình Nhưỡng đang làm mới bộ mặt với sức người sức của khổng lồ. Người ta chờ đợi cuộc diễu binh ngoạn mục hiếm hoi trong lịch sử, và từ chủ nhật tuần rồi, những chiếc xe tải chở nhiều ngàn binh lính đã xuất hiện ở khu vực trung tâm thủ đô.

Còn nhật báo công giáo La Croix, trong bài viết mang tựa đề « Lãnh tụ vĩ đại » tương lai bước ra khỏi bóng tối đã nhận định, Kim Jong Un thật ra đã có ảnh hưởng lớn trong quân đội, và việc được cha là ông Kim Jong Il phong chức đại tướng bốn sao, chỉ là chính thức hóa một việc đã rồi. Em gái của ông Kim Jong Il có chồng là Jang Song Taek, nhân vật số hai của chế độ, cũng được lên chức tướng lần này và có thể can dự vào công việc của quân đội, hỗ trợ cho cháu trai.

Theo một nhà nghiên cứu Hàn Quốc, bước sắp tới sẽ là đưa Kim Jong Un lên làm Bí thư Trung ương Đảng. Chuyên gia này nhận xét : « Người ta biết rằng Kim Jong Un đầy tham vọng. Cho dù còn trẻ tuổi, ông đã chứng tỏ tài lãnh đạo trong quân đội, và thừa hưởng sự khôn khéo chính trị của người cha. Việc Kim Jong Un trở thành nhân vật số một của chế độ sẽ không gặp nhiều phản đối trong đảng, vì tất cả những cán bộ lãnh đạo được ưu đãi cùng có chung một lợi ích là duy trì chế độ này ».

Cuba : Ảnh hưởng của Giáo hội Công giáo đang lên

Còn tại một nước khác còn đang cố theo con đường xã hội chủ nghĩa là Cuba, nhật báo công giáo La Croix dành hai trang báo để nói về vấn đề giáo hội Thiên Chúa giáo tại nước này đang giành lại được ảnh hưởng, qua việc thương lượng trả tự do cho nhiều tù nhân chính trị trong thời gian gần đây.

Cho dù thành công trên đây còn nhờ áp lực quốc tế, nhưng cần phải ghi nhận rằng, Giáo hội Công giáo Cuba vẫn đang là định chế có tổ chức duy nhất ở đảo quốc không thuộc nhà nước, có quan điểm đôi khi đối lập với chính phủ. Trong nỗ lực cải cách hiện nay, có thể thấy chính phủ ông Raoul Castro đang tỏ ra dễ dãi hơn với Giáo hội. Sự kiện lần đầu tiên thánh lễ kỷ niệm 400 năm đền thờ Thánh Mẫu El Cobre được trực tiếp truyền hình hồi giữa tháng 8, theo La Croix, là một chuyện đáng kinh ngạc. Và trong một đất nước mà công sở và nhà dân ngày càng xuống cấp trầm trọng, các gia đình sống chen chúc trong những căn hộ chật hẹp, thì việc giáo hội được nhượng đất và cấp phép xây dựng một chủng viện lớn gần thủ đô La Habana cũng là một phép lạ.

Virus máy tính tấn công chương trình nguyên tử Iran

Nhìn sang Trung Đông, nhật báo cánh tả Libération có bài viết về virus Stuxnet đã xâm hại nhiều máy tính kiểm soát cơ sở hạ tầng của nước này, đặc biệt là trung tâm nghiên cứu nguyên tử Nathan. Téhéran nghi ngờ thủ phạm là Mỹ và Israel.

Libération nhận xét, cho đến nay, mối đe dọa lớn nhất, theo chế độ Hồi giáo Iran vẫn là những cuộc không tập của Israel nhắm vào các địa điểm hạt nhân của nước này. Vì vậy mà Téhéran phải mua hệ thống tên lửa S-300 tối tân của Nga, với cái giá lên đến 737 triệu euro. Nhưng nay nguy cơ lại không đến từ các chiến đấu cơ F15 và F16 của Israel, mà là những quả bom vô hình : virus tin học mang tên Stuxnet. Virus này không chỉ làm tê liệt hệ thống máy tính mà còn gây nên các thiệt hại cho máy móc và phá hủy toàn bộ hệ thống. Téhéran đang to tiếng tố cáo cuộc chiến tranh điện tử này.

Trong bài xã luận, Libération cho rằng, nếu virus này là do các quốc gia thù địch với Iran đi nữa, thì cũng như các cuộc tấn công quân sự, chỉ có thể làm chậm trễ đi vài năm việc chế tạo quả bom nguyên tử Iran. Theo tờ báo, thì không thể loại trừ các nỗ lực ngoại giao, cho dù đến nay Iran vẫn từ chối mọi đề nghị đối thoại.
 

Thụy My (RFI)