Theo phát ngôn viên Bộ Quốc phòng Mỹ, vào hôm 29/9, quan chức quốc phòng hai nước sẽ gặp nhau trong hai ngày 14 và 15/10 tới đây ở Hawaii, để thảo luận về các vấn đề an toàn và liên lạc với nhau trên biển. Vào cuối năm, hai bên cũng sẽ tiến hành hội đàm quốc phòng ở cấp cao tại Washington.
Phát ngôn viên Lầu Năm Góc, Đại tá Dave Lapan, đã giải thích thêm là hai bên đều thấy rằng đối thoại là yếu tố quan trọng để xây dựng sự tin tưởng lẫn nhau, và tránh những tính toán sai lầm trong một khu vực ngày càng căng thẳng.
Tuyên bố trên được đưa ra sau các cuộc đàm phán kéo dài hai hôm tại Bắc Kinh giữa ông Michael Schiffer, Phó Trợ lý Bộ Quốc phòng Mỹ đặc trách Đông Á, cùng với các quan chức quân sự Trung Quốc. Theo các nhà quan sát, việc giới quân sự hai bên nối lại đối thoại đánh dấu một thắng lợi của chính quyền Barack Obama, đang mong muốn tái lập một quan hệ hòa dịu hơn với Bắc Kinh.
Quan hệ quân sự Mỹ-Trung đã bị gián đoạn từ đầu năm đến nay, sau khi Washington loan báo kế hoạch bán 6,4 tỷ đô la vũ khí và thiết bị quân sự cho Đài Loan, một đồng minh của Hoa Kỳ tại châu Á nhưng bị Trung Quốc xem là một phần lãnh thổ của mình.
Bắc Kinh đã trả đũa bằng cách hủy bỏ các cuộc tiếp xúc hay thăm viếng lẫn nhau đã được dự trù giữa giới chức quân sự hai bên. Sự kiện nổi bật nhất là vụ Trung Quốc hủy bỏ chuyến thăm của Bộ trưởng Quốc phòng Mỹ Robert Gates vào tháng sáu vừa qua.
Trung Quốc trong tháng giêng cũng cho biết sẽ trừng phạt các công ty Hoa Kỳ tham gia vào việc bán vũ khí cho Đài Loan. Tuy nhiên, các quan chức Mỹ đã tỏ ý rất hoài nghi về việc Bắc Kinh thực hiện các lời đe dọa.
Gần đây hơn, Trung Quốc đã phản đối việc Hoa Kỳ cùng tập trận với Hàn Quốc trong biển Hoàng Hải, nhất là việc Mỹ có thể đưa hàng không mẫu hạm nguyên tử USS George Washington vào tham gia. Trên vấn đề này, Hoa Kỳ trước mắt đã tỏ thiện chí, không cử tàu sân bay của mình vào Hoàng Hải, nhưng một mặt khác vẫn khẳng định quyền triển khai chiếc George Washington trong các cuộc tập trận tương lai, bất chấp mối quan ngại của Trung Quốc.
Trong những tuần lễ gần đây Trung Quốc cũng đã đối đầu với Nhật Bản, đồng minh của Mỹ cũng như với một số quốc gia Đông Nam Á trên vấn đề lãnh thổ. Bối cảnh căng thẳng nói trên lại càng khiến cho việc nối lại quan hệ giữa hai quân đội Hoa Kỳ và Trung Quốc trở nên cần thiết, để tránh sự cố đáng tiếc có thể xẩy ra.
Hạ viện Mỹ thông qua dự luật nhắm vào đồng nhân dân tệ
Trên bình diện kinh tế, Hạ viện Mỹ hôm qua với số phiếu áp đảo, 348 phiếu thuận và 79 chống, đã thông qua dự luật nhắm vào chế độ ngoại hối của Trung Quốc, bị xem là trợ giá xuất khẩu với tỷ giá đồng nhân dân tệ quá thấp. Theo dự luật này, Bộ thương mại Mỹ có thể áp đặt các sắc thuế nhập khẩu trên hàng hóa các quốc gia bị xem là lũng đoạn tỉ giá đồng tiền của mình để hỗ trợ xuất khẩu.
Tuy văn bản luật không nêu đích danh nước nào, thế nhưng mục tiêu chính là gây sức ép, buộc Trung Quốc nâng giá đồng tiền của họ. Bắc Kinh vào hôm nay đã phản ứng khá gay gắt. Bộ Thương mại Trung Quốc tố cáo một đạo luật không phù hợp với quy tắc của Tổ chức Thương mại Thế giới WTO. Phát ngôn viên Bộ Ngoại giao thì cảnh báo là quan hệ hai nước có thể bị tổn hại.
Không chỉ có Bắc Kinh là phản đối, giới doanh nhân Mỹ hoạt động tại Trung Quốc cũng không hài lòng. Phòng Thương mại Mỹ tại Bắc Kinh kêu gọi Thượng viện Mỹ xem xét kỹ lại đạo luật, và hy vọng là dự luật sẽ bị ngăn chặn tại định chế này. Theo Phòng Thương mại Mỹ, chĩa mũi dùi vào Trung Quốc không giúp ích gì cho kinh tế Hoa Kỳ mà trái lại còn làm mất thêm công ăn việc làm ở Mỹ.
Trong phần phỏng vấn hôm 30/9, kinh tế gia Nguyễn Xuân Nghĩa tại California sẽ phân tích sâu hơn về thực chất cuả đạo luật vừa đươc biểu quyết. Theo ông, đây là một chủ đề tranh cử hơn là thực tâm đánh Trung Quốc.
Trung Quốc trả tự do cho ba công dân Nhật
Cũng liên quan đến Trung Quốc nhưng trong vấn đề quan hệ với Nhật Bản, Bắc Kinh đã trả tự do cho ba trong số bốn công dân Nhật bị họ bắt giam tuần qua ở Hà Bắc. Tin trên đã được Tân Hoa Xã thông báo vào hôm 30/9. Về người thứ tư vẫn còn bị cầm giữ, bộ ngoại giao Nhật đã yêu cầu Trung Quốc nhanh chóng trả tự do cho người này.
Bốn người Nhật Bản nói trên là nhân viên tập đoàn điện tử Fujita. Họ đến Trung Quốc trong một đề án nhằm tiêu hủy số vũ khí hóa học mà quân đội Nhật Hoàng đã bỏ lại thời đệ nhị thế chiến. Họ bị bắt với tội danh thâm nhập vùng quân sự bị cấm.
Theo Tân Hoa Xã, ba người vừa được trả tự do công nhận là họ đã vi phạm luật lệ Trung Quốc và tỏ ý hối tiếc về lỗi lầm của mình. Riêng người thứ tư, thì chưa rõ số phận.
Mai Vân (RFI)