Thủ tướng Nhật Naoto Khan (Trái) và đồng nhiệm Trung Quốc Ôn Gia Bảo. Reuters
Tuy nhiên, cả hai đều vẫn khẳng định chủ quyền của mình đối với vùng đảo Điếu Ngư / Senkaku. Điều này cho thấy con đường hòa giải vẫn còn nhiều khó khăn. Đây là cuộc tiếp xúc đầu tiên giữa lãnh đạo chính phủ hai nước, kể từ khi xảy ra vụ va chạm giữa tàu cá Trung Quốc và hai tàu tuần duyên của Nhật Bản tại một nơi đang có tranh chấp trên biển Hoa Đông.
Tại cuộc họp báo sáng 05/10/2010, phát ngôn viên của thủ tướng Nhật Bản, ông Noriyuki Shikata cho biết, trong cuộc gặp song phương hôm 4/10, thủ tướng Naoto Kan đã nói với đồng nhiệm Trung Quốc rằng đảo Senkaku là của Nhật Bản.
Từ Bruxelles, đặc phái viên Thanh Phương tường trình:
"Phần lớn các phóng viên đến thủ đô Bỉ theo dõi Hội nghị Thượng đỉnh Bruxelles đều là phóng viên châu Á, trong đó có rất nhiều phóng viên Nhật, nhưng họ không quan tâm nhiều đến quan hệ Âu-Á bằng quan hệ Nhật- Trung, bởi lẽ đây là cơ hội để thủ tướng Nhật Naoto Kan gặp trực tiếp đồng nhiệm Trung Quốc Ôn Gia Bảo, hay nói đúng hơn là thủ tướng Naoto Kan đến Bruxelles chủ yếu là để tìm cách dàn hòa với ông Ôn Gia Bảo. Do quan hệ giữa hai nước quá căng thẳng, ban đầu không ai nghĩ là hai vị thủ tướng sẽ gặp riêng với nhau tại Bruxelles. Phía Trung Quốc cũng đã báo trước là sẽ không dàn xếp một cuộc tiếp xúc nào, nhưng cuối cùng, hai ông Naoto Kan và Ôn Gia Bảo đã có dịp mặt đối mặt.
Theo lời ông Satoru Sato, tổng giám đốc Báo chí và Giao tế bộ Ngoại giao Nhật kể lại trong cuộc họp báo sáng 5/10, cuộc gặp gỡ diễn ra một cách rất tự nhiên, ngay sau bữa ăn tối làm việc. Chỉ vài phút trao đổi, nhưng đủ để hai nhà lãnh đạo đồng ý với nhau là sẽ cải thiện quan hệ song phương và sẽ tổ chức « một cuộc họp cấp cao Nhật-Trung vào một thời điểm thích hợp ». Tuy nhiên, bên nào cũng giữ nguyên lập trường của mình về chủ quyền các đảo Senkaku/Đìếu Ngư. Trong cuộc họp báo, ông Sato còn nhấn mạnh là các đảo Senkaku/Điếu Ngư là nằm trong khuôn khổ hiệp ước an ninh Mỹ-Nhật.
Không chỉ tìm cách giảng hòa với Bắc Kinh, Tokyo muốn nhân cuộc họp thượng đỉnh Bruxelles giải thích lập trường của mình với các lãnh đạo Á-Âu trên vấn đề chủ quyền lãnh hải.
Về phía Trung Quốc thì đang đối đầu với áp lực ngày càng mạnh từ phía các nước châu Âu trên vấn đề đồng nhân dân tệ. Sáng nay, ba lãnh đạo kinh tế chủ chốt của châu Âu, khi gặp thủ tướng Ôn Gia Bảo tại cuộc họp thượng đỉnh ASEM, đã kêu gọi Bắc Kinh nên tỏ ra linh động hơn trên vấn đề tỷ giá đồng nhân dân tệ. Nhưng trong bài diễn văn hôm 4/10 tại buổi khai mạc thượng đỉnh ASEM, thủ tướng Trung Quốc đã tỏ thái độ kiên quyết trên vấn đề này, gián tiếp bác bỏ áp lực của Âu-Mỹ khi yêu cầu là phải duy trì sự ổn định của những ngoại tệ lớn với nhau. Nhưng ông Ôn Gia Bảo sẽ tiếp tục chịu áp lực vào ngày 6/10, nhân cuộc họp thượng đỉnh Trung Quốc-Liên hiệp Châu Âu cũng tại Bruxelles."
Thanh Phương - Tú Anh (RFI)