Ảnh ông Lưu Hiểu Ba Hôm thứ 6 (08-10-2010) Ủy ban Nobel Hòa bình Na Uy quyết định trao giải Nobel năm nay cho ông Lưu Hiểu Ba, một nhà dân chủ Trung Quốc vì „ sự đấu tranh lâu dài và phi bạo lực của ông cho những quyền cơ bản của con người ở Trung Quốc". Chủ tịch Nobel tại Oslo ông T. Jagland nói: „Trong hơn 2 thập niên ông Lưu Hiểu Ba là người phát ngôn mạnh mẽ cho nhân quyền tại Trung Quốc”. Như vậy chính phủ ở Bắc Kinh đã trở thành chính quyền thứ nhì trên thế giới, sau Miến Điện, giam cầm một người đoạt giải Nobel. Ngoài huy chương vàng, giấy chứng nhận đoạt giải Nobel Hoà bình 2010, ông Lưu Hiểu Ba sẽ là chủ nhân của khoản tiền thưởng 10 triệu knonor Thụy Điển (khoảng 1,5 triệu USD). Số lượng đề cử cho giải Nobel Hoà bình 2010 là 237 ứng viên, nhiều hơn năm ngoái 32 đề cử. Trong số các đề cử có 199 cá nhân, 38 tổ chức.
Ông Lưu, 54 tuổi, lĩnh án 11 năm tù vì tội "kích động lật đổ chính phủ" hồi năm ngoái. Từ năm 1996 đến năm 1999, ông bị đưa vào trại lao động cải tạo. Sau đó, ông bị quản thúc tại địa phương trong thời gian dài và luôn bị đe dọa bắt giam. Trước cảnh nông dân bị mất đất, người biểu tình bị đàn áp, giới văn nhân bị sách nhiễu, luật sư bị hành hạ, Lưu Hiểu Ba quyết định dùng ngòi bút đấu tranh cho dân chủ với niềm tin “Cần phải sống trong sự thật”. Lập trường của ông là đấu tranh hòa bình, vì thế ngay trong hàng ngũ những người li khai, có nhiều người rất ghét ông, thậm chí có người còn cho rằng ông Lưu sẵn sàng hợp tác với chính quyền. Tháng 3 năm 2008, Lưu Hiểu Ba đã tung lên mạng một bản kiến nghị ủng hộ phong trào li khai của người dân Tây Tạng. Ông nói : “Khi không có chuyện gì nghiêm trọng, thì người ta có thể nghĩ rằng Đảng đã có tiến bộ. Thế nhưng, khi có chuyện lớn, thì người ta lại nhận ra rằng tiến bộ của Đảng chỉ là bề mặt”.
Theo Tân Hoa xã, người phát ngôn Bộ Ngoại giao Trung Quốc Mã Triều Húc: "Việc trao giải Nobel Hòa bình cho Lưu Hiểu Ba là bôi nhọ giải thưởng này và có thể làm tổn hại mối quan hệ giữa Trung Quốc và Na Uy. Người phát ngôn Bộ Ngoại giao Trung Quốc cho rằng Lưu Hiểu Ba là một tội phạm bị tòa án Trung Quốc kết tội vì vi phạm luật pháp Trung Quốc. Trung Quốc đã triệu tập đại sứ Na Uy đến để phản đối. Phía Na Uy nhấn mạnh Ủy ban Nobel là một ủy ban độc lập và hai nước cần tiếp tục duy trì mối quan hệ song phương tốt đẹp.
Theo CNN, nội vụ TQ ngăn chặn có hiệu quả mọi thông tin đến công chúng trong việc trao giải thưởng Nobel Hoà Bình cho L.H. Ba, dân thường Trung Quốc chỉ biết tin này khi đọc thông báo của Bộ Ngoại Giao TQ qua TV. Tổng thống Mỹ Barack Obama, năm 2009 được trao giải Nobel vì những nỗ lực nhằm phi hạt nhân hóa trên toàn thế giới đã nói: "Trong 30 năm qua, Trung Quốc đã có những phát triển mạnh mẽ trong cải cách kinh tế, kéo hàng trăm triệu người ra khỏi nghèo đói. Tuy nhiên, giải thưởng này nhắc nhở chúng ta rằng cải cách chính trị vẫn chưa theo kịp và quyền con người cơ bản của mỗi người phải được tôn trọng”. Tổng thư ký Liên Hợp Quốc Ban Ki-moon cho rằng giải thưởng dành cho Lưu Hiểu Ba là tín hiệu "thế giới ngày càng đồng thuận trong việc cải thiện quyền con người". Phát ngôn viên của chính phủ Đức Steffen Seibert tuyên bố Trung Quốc nên thả Lưu Hiểu Ba để ông ta có thể tham gia lễ nhận giải. Bộ trưởng Ngoại giao Pháp Bernard Kouchner cũng hoan nghênh giải thưởng Nobel Hoà Bình cho L.H. Ba. Na Uy kêu gọi TQ thả tự do cho cả với vợ ông L.H. Ba, hiện bị giam tại nhà. Người phát ngôn Bộ NG Na Uy nói, một nhân viên sứ quán Na Uy ở Bắc kinh muốn đến nhà L. H. Ba nhưng bị „giữ lại”. Thủ tướng Nhật Naoto Kan nói hôm 14 tháng 10 rằng cần thả ông Lưu Hiểu Ba, người đoạt giải Nobel Hòa Bình năm nay và đang ngồi tù ở Trung Quốc. Nhật báo Liberation nhận định: “Giải Nobel làm Trung Quốc phẫn nộ”. Báo mô tả tất cả tin tức liên quan đều bị kiểm duyệt. Cựu tổng thống Czech Wacław Havel nói: „L.H. Ba là công dân đáng được trao giải. Uỷ ban Hoà Bình Na Uy không thể bị đe doạ, không thể lấy lợi ích kinh tế đè lên quyền con người.” „Amnesty International” (AI) lên tiếng: “cần tăng áp lực đòi tự do cho L.H. Ba và các nhà chính trị khác ở Trung Quốc". Bộ Ngoại giao Ba Lan cũng đánh giá cao giải thưởng hoà bình cho L.H. Ba, là tín hiệu để Trung Quốc tiếp tục xây dựng chính quyền pháp luật, thực hiện tốt hơn quyền con người, tự do cho công dân. Chủ tịch Quốc Hội châu Âu ông Buzek đánh giá L.H. Ba là một trong những chiến sĩ bền bỉ nhất bảo vệ quyền con người và quyền tự do ngôn luận. L.H. Ba đã bảo vệ những giá trị cơ bản, mà EU và QH châu Âu coi nó là nền tảng xã hội.
Tại Trung Quốc nhiều cuộc biểu tình phản đối việc trao giải Nobel Hoà bình đã xẩy ra. Nhưng tại công viên „Chùa Đất” ở Bắc Kinh một nhón người đã tổ chức ăn mừng và cũng nhanh chóng bị cảnh sát giả tán. Ông Thiết Lưu, một ký giả lão thành nổi tiếng ở Trung Quốc, một trong số người ký tên vào một lá thư công khai đòi chính phủ ở Bắc Kinh chấm dứt chế độ kiểm duyệt báo chí và tôn trọng quyền tự do ngôn luận và các quyền cơ bản khác của người dân Trung Quốc giải thích theo nghĩa „gậy ông đập lưng ông”: „Hồ Cẩm Đào đã giúp cho nhà văn Lưu Hiểu Ba đoạt giải Nobel Hòa bình 2010”. Nhà điêu khắc kiêm họa sỹ Ngải Vị Vị, 53 tuổi, sống tại Bắc Kinh, người từng tham gia thiết kế sân vận động thế vận hội Olympic 2008, tâm sự: “Tôi cảm thấy nhẹ lòng khi biết rằng cộng đồng quốc tế còn quan tâm đến tình hình nhân quyền ở Trung Quốc…., sẽ khích lệ tuổi trẻ Trung Quốc suy nghĩ về giá trị căn bản của con người và làm cho nhiều người hiểu rằng bên cạnh phát triển kinh tế, xã hội còn cần những giá trị nhân văn”. Nhà li khai đấu tranh cho môi trường – bà Đái Tình, 69 tuổi, con gái nuôi của ông Diệp Kiếm Anh (cựu lãnh đạo Trung Quốc) cho biết: “Giải thưởng này cũng dành cho tất cả những người Trung Quốc đấu tranh cho quyền tự do ngôn luận, đã và đang bị Đảng Cộng sản Trung Quốc đàn áp, giam cầm, tra tấn, cho những người đang phải sống lưu vong ở nước ngoài. Bà cũng cho rằng, tuổi trẻ Trung Quốc thế kỷ 21 rất khác biệt so với thế hệ thời Đặng Tiểu Bình: thời ấy, người ta chỉ biết vâng lời, còn hiện tại, thế hệ trẻ rất ý thức về quyền được sống một cách đúng nghĩa”.
Wałęsa bình luận về việc trao giải thưởng Nobel cho Lưu Hiểu Ba là trái hẳn với mục đích của của giải:” Alfred Nobel có nguyện vọng trao giải hoà bình cho những người ủng hộ hoà bình giữa các dân tộc, tình hữu nghị quốc tế và giải trừ quân bị. Việc trao giải thưởng cho Lưu Hiểu Ba có thể giúp cho Trung quốc bước vào con đường phát triển với những giá trị chung như phương Tây”. Trên website của tờ báo Thụy Điển ông Dagens Nyheter, nhà văn và luật gia người Na Uy Fredrik S.Heffermehl đã gọi việc trao giải Nobel hòa bình 2010 cho ông Lưu Hiểu Ba là một quyết định sai lầm và không hợp lệ. Tiêu chí trao giải Nobel hòa bình là dành cho những cá nhân và tập thể có những đóng góp đáng kể trong việc bảo vệ hòa bình cũng như đấu tranh quyết liệt cho việc xúc tiến giải trừ quân bị. Ông nói: "Với tất cả sự kính trọng dành cho ông Lưu Hiểu Ba, giải thưởng năm nay là một ví dụ nữa cho thấy đây không còn là giải Nobel hòa bình mà là Giải thưởng hòa bình của Cơ quan lập pháp tối cao Na Uy". Fredrik Heffermehl đã chỉ ra rằng Ủy ban Nobel Na Uy vì nhiều áp lực khác nhau từ chính trị, địa lý chính trị và tài chính mà đã nhiều lần trao các giải thưởng không hợp Các giải Nobel hòa bình trong vài năm gần đây phản ánh các khía cạnh khác nhau của định nghĩa "hòa bình". Năm 2008, Martti Ahtisaari, cựu tổng thống Phần Lan, đặc sứ của Liên Hợp Quốc được nhận giải vì vai trò làm trung gian hòa giải cho các cuộc xung đột Namibia, Aceh, Kosovo và Iraq. Năm 2007, cựu phó tổng thống Mỹ Al Gore được vinh danh cho các thành tích trong việc chống lại biến đổi khí hậu toàn cầu. Năm 2006, Muhammad Yunus, người Bangladesh nhận giải Nobel Hòa bình vì "những nỗ lực phát triển kinh tế xã hội cho người nghèo". …Lễ trao giải Nobel Hòa Bình năm nay sẽ diễn ra vào 10/12.
Từ 1901 đến nay đã có trên 100 người và 12 tổ chức nhận được giải thưởng Nobel Hoà Bình. Hội Hồng Thập tự 3 lần, Uỷ ban Tỵ Nạn 2 lần, 6 người đã từ chối nhận giải thưởng Nobel Hoà Bình trong đó có Lê Đức Thọ (chung giải thưởng với cố vấn Mỹ Kissinger 1973).
Trà Lý tổng hợp