Thảm họa bùn đỏ tại Kolontar, Hungary ngày 10/10/2010. Reuters
Libération cho biết người ta đã tiến hành nhiều phân tích, nhưng chưa quan tâm đến vấn đề bùn đỏ có chứa phóng xạ. Vì thế, Libération đã đến lấy mẫu bùn đỏ tại hiện trường và gửi đi phân tích ở Ủy ban Nghiên cứu Độc lập về Phóng xạ (Criirad).
Kết quả: Trong bùn đỏ, người ta tìm thấy chất phóng xạ uranium 238 ở mức cao gấp 3 lần độ phóng xạ trung bình của vỏ trái đất (40 bq/kg), và chất thorium 232 ở mức cao hơn 4 lần so với độ phóng xạ trung bình của vỏ trái đất.
Đánh giá về kết quả này, ông Bruno Chareyron, trưởng phòng thí nghiệm của Criirad cho biết: « Độ nhiễm phóng xạ ở vùng này còn thấp, thế nhưng cần nên tiến hành đánh giá xem mẫu phân tích có đủ tính đại diện không, và xem người dân vùng lân cận và công nhân trong nhà máy bị phơi nhiễm đến mức độ nào ». Đặc biệt đối với công nhân nhà máy, ông này đề nghị « nên xác định lượng tích tụ khí hiếm phóng xạ Radon (sản phẩm phân rã của uranium và thorium) trong khuôn viên nhà máy và khu trữ bùn đỏ".
Hiện tượng nhiễm phóng xạ này không có gì mới mẻ, bởi khi tiến hành khai thác quặng nhôm, người ta đã hiểu rằng đang xử lý một quặng có chứa phóng xạ, như uranium và thorium. Vấn đề quan trọng là xác định được mức nhiễm hai chất phóng xạ này để chọn phương thức khai thác hợp lý. Libération cũng cho biết, năm 2005, Pháp đã ra quy định về những hoạt động sử đụng nguyên liệu có đặc tính phóng xạ, trong đó có ngành công nghiệp khai thác quặng nhôm.
Các nước ASEAN tìm kiếm đối trọng với Trung Quốc
Ngày 29/10, diễn ra hội nghị cao cấp ASEAN +3 (với Trung Quốc, Hàn Quốc và Nhật Bản). Les Echos quan tâm đến sự kiện này với bài viết: « Các nước ASEAN tìm kiếm đối trọng với Trung Quốc ».
Tác giả cho rằng, những năm gần đây, mọi người thường cho rằng khó khăn lớn nhất của ASEAN là việc các quốc gia thành viên tìm được tiếng nói chung ở những kỳ hội nghị thượng đỉnh thường niên của khối. Những năm trước, mối bất hòa chính đến từ Miến Điện. Còn năm nay, theo các nhà quan sát, vấn đề đặt ra là những nước này có thể tìm được tiếng nói chung trước Trung Quốc hay không. Từ vài tháng nay, Bắc Kinh liên tục gây lo ngại cho các nước trong khu vực với chính sách ngoại giao ngày càng mạnh bạo và một chiến lược tiền tệ có hại cho các nước đang trỗi dậy ở châu Á.
Tuy nhiên tác giả cho rằng, trên phương diện kinh tế, Trung Quốc không phải là nước duy nhất đáng bị phê phán. Những nước trong khu vực phải chịu dòng chảy ào ạt của các nguồn tư bản, mà Mỹ phải chịu một phần trách nhiệm do chính sách tiền tệ của Cục Dự trữ Liên bang. Từ đầu năm 2010, sự tích vốn ở các thị trường chứng khoán Jakarta, Bangkok và Manila đã tăng lên 50%. Hệ quả là đồng nội tệ của nhiều nước trong khu vực đã tăng mạnh . Cùng lúc đó, đồng nhân dân tệ tăng gần 3%. So với đồng nhân dân tệ, đồng peso Philippines tăng 4.5%, đồng baht Thái Lan tăng 9% và đồng ringgit Malaysia tăng 9%. Còn đồng won Hàn Quốc cũng tăng đến 7.2% trong quý 3, gây ảnh hưởng tiêu cực đến xuất khẩu của nước này.
Hầu hết những quốc gia trong khu vực đều quan ngại về sự khác biệt trong tỷ giá hối đoái giữa nước họ với Trung Quốc, bởi khác với các nước phát triển, những quốc gia châu Á thường phải cạnh tranh trực diện với quốc gia này. Vì thế, hiện tại, nhiều nước đã bắt đầu tìm đến Hoa Kỳ như là một đối trọng với Trung Quốc.
Indonesia: Sóng thần cho thấy yếu kém của hệ thống cảnh báo
Với nhận định « Đợt sóng thần vừa qua cho thấy sự yếu kém của hệ thống cảnh báo ở Indonesia », nhật báo Le Monde phản ánh tình hình thiên tai những ngày qua ở quốc gia này.
Vừa qua, Indonesia phải chịu thảm họa kép: Sóng thần và núi lửa. Ngày 25/10, đã xảy ra một trận động đất mạnh 7.7 độ Richter ngoài khơi đảo Sumatra, gây sóng thần cao đến 3m, tràn vào sâu 600m trên đất liền, cuốn trôi hơn 10 ngôi làng. Hai mươi bốn giờ sau đó, trên đảo Java, núi lửa Merapi lại phun trào, bụi và khói bốc lên đến 1.5 km . Thống kê thiệt hại người và của không ngừng tăng lên.
Le Monde cho rằng, trận động đất hôm 25/10 không phải là mạnh lắm. Năm 2004, đã xảy ra động đất mạnh đến 9.3 độ Richter, kéo theo sóng thần cao đến 20m, làm hơn 168 000 người chết. Còn trận động đất năm 2009 cũng mạnh đến 7.6 độ Richter, gây thiệt mạng hơn 1000 người.
Thế nhưng, lần động đất này lại gây hậu quả nghiêm trọng. Điều đó cho thấy hệ thống cảnh báo sóng thần ở Ấn Độ Dương còn nhiều hạn chế. Hệ thống này hiện tại được quản lý bởi Trung tâm Cảnh báo Sóng thần Thái Bình Dương của Hoa Kỳ, có trụ sở ở Hawai, và Trung tâm Khí tượng Nhật Bản đóng ở Tokyo. Le Monde cho biết, mãi 30 phút sau động đất, những trung tâm này mới báo động sóng thần. Cảnh báo đến quá trễ để có thể sơ tán người dân ở những ngôi làng ven biển, trễ đến mức mà khi có cảnh báo thì những ngôi làng này đã bị sóng thần quét sạch.
Hệ thống cảnh báo dựa trên việc đo mực nước biển bằng máy đo mực thủy triều đặt ở các cảng. Thế nhưng, Indonesia trang bị rất ít loại máy này.
Cuba mong lãnh vực tư nhân giúp giảm bớt gánh nặng của nhà nước
Liên quan đến Cuba, Le Monde cho biết chính phủ sẽ cho phép thành lập các công ty tư nhân vừa và nhỏ, và cho họ được quyền tuyển dụng nhân công. Bài viết trên trang 7 mang dòng tựa: “Chính phủ Cuba hướng đến lĩnh vực tư nhân để giảm bớt gánh nặng cho nhà nước”.
Để giảm bớt gánh nặng cho ngân sách, gần đây chính phủ Cuba đã quyết định giảm biên chế 500 000 công chức từ đây đến năm 2011. Những người lao động ngoài lĩnh vực công (khoảng 250 000 người) sẽ phải nộp thuế thu nhập. Nếu thu nhập cao hơn 50 000 peso (1450 euro)/năm, thì thuế thu nhập có thể lên đến 50%. Mức thu nhập dưới 5 000 peso thì được miễn thuế. Ngoài ra, họ còn phải đóng bảo hiểm xã hội với mức 25% thu nhập. Nét mới nhất là họ được quyền tuyển nhân công, điều bị cấm từ khi Nhà nước Cuba tiến hành quốc hữu hóa kinh tế năm 1968. Biện pháp này mở đường cho việc tái xây dựng doanh nghiệp vừa và nhỏ trong các lĩnh vực như kinh doanh nhà hàng, sản xuất đồ gỗ và vận tải.
Tờ báo nhắc lại, để đối phó khủng hoảng sau khi Liên Xô sụp đổ, Fidel Castro đã miễn cưỡng cho phép lao động độc lập ngoài nhà nước trong những năm 1990. Sau đó, kinh tế Cuba lại khởi sắc nhờ sự giúp đỡ của Venezuela . Chính phủ La Havana đã tăng cường các biện pháp kiểm soát và phạt. Vì thế, những người kinh doanh tư nhân đã phải ngừng hoạt động hoặc đi vào kinh doanh bất hợp pháp.
Hai nhà nghiên cứu thuộc Đại học La Havana vừa cho công bố đánh giá về những biện pháp cải cách của chính phủ. Theo họ, tình trạng trì trệ của nền kinh tế hiện là nguyên nhân chính gây trở ngại cho việc thành lập doanh nghiệp vừa và nhỏ. Còn việc mở rộng các ngành nghề thuộc khu vực tư nhân, họ cho rằng danh sách này quá cứng nhắc, không cho phép tận dụng được lợi ích từ nguồn đầu tư trong giáo dục từ hàng thập kỷ nay của chính phủ.
Ngoài ra, những khó khăn trong việc vai vốn ngân hàng, hay sự thiếu trang thiết bị, nguyên liệu cũng là những chướng ngại kiềm hãm sự phát triển của các doanh nghiệp nhỏ.
Cuối cùng, Le Monde cảnh báo: mức thuế quá cao có nguy cơ làm nản chí những người kinh doanh bất hợp pháp khi họ muốn bước ra hoạt động công khai.
Lê Phước (RFI)