Miến Điện chuẩn bị cho cuộc bầu cử 7/11 (REUTERS /Aung Hla Tun)
Có phải chính quyền quân sự muốn tự làm mới mình bằng việc thay chế độ quân phiệt hiện tại bằng một chính phủ dân sự mang lớp vỏ dân chủ? Có phải đã hình thành một cục diện chính trị mới mà trong tương lai gần các tướng lĩnh quân đội cầm quyền không còn có thể làm chủ được nữa? Tác giả cho rằng, dù câu trả lời là thế nào đi nữa, thì đây cũng là cuộc bầu cử đầu tiên kể từ 20 năm nay.
Về tính trung thực của cuộc bầu cử, giải Nobel hòa bình 1991, bà Aung San Suu Kyi đã lên tiếng chỉ trích: "Trong một đất nước mà có tới 2 000 tù nhân chính trị, thì cuộc bầu cử này chỉ làm kéo dài thêm sự tồn tại của chế độ độc tài quân phiệt".
Đảng Liên minh Quốc gia vì Dân chủ của bà Aung San Suu Kyi giành được 80% số phiếu ủng hộ của cử tri trong cuộc bầu cử lập pháp năm 1990, ngay sau đó, quân đội đã hủy bỏ kết quả này. 20 năm nay bà phải chịu quản thúc tại gia. Những người thuộc đảng này cho rằng, các đảng phái nhỏ không thuộc quân đội ít có cơ may giành được phiếu ủng hộ. Trong khi đó, hiến pháp năm 2008 quy định, ¼ số ghế mặc nhiên dành cho các tướng lĩnh quân đội.
Những đảng phái mạnh nhất đều xuất thân từ quân đội. Đảng Liên Minh vì Đoàn kết Phát triển (USDP) là đảng phái mạnh nhất. Hiện tại đảng này do thủ tướng Thein Sein lãnh đạo, với khoảng 18 triệu đảng viên. Kế đến là đảng Đoàn kết Dân tộc, quy tụ những người ủng hộ nhà độc tài Ne Win bị lật đổ năm 1988. Đảng có thể xem là mạnh thứ ba là Đảng Lực Lượng Dân Tộc đối lập. Đảng này được thành lập bởi một bộ phận đảng viên Đảng Liên minh Dân tộc vì Dân chủ (NLD) của bà Aung San Suu Kyi. Những đảng viên này từ chối tẩy chay bầu cử theo lời kêu gọi của bà Aung San Suu Kyi, và họ quyết định ra tranh cử. Họ cho rằng đây là bước đi đầu tiên để đưa đất nước đến với nền dân chủ.
Đánh giá về sự việc này, cựu đại sứ Anh tại Miến Điện ông Derek Tonkin nói: « Vấn đề không phải là xem đợt bầu cử này có dân chủ không, vì dĩ nhiên theo nghĩa Tây phương, là không dân chủ. Vấn đề quan trọng ở đây là xem chính phủ được hình thành từ cuộc bầu cử này có được người dân ủng hộ hay không ». Liên quan đến việc tướng độc tài Than Shwe tổ chức bầu cử với « mỹ ý » chuẩn bị cho một nhà nước dân chủ, ông Tonkin nhận định : « Có thể giới quân đội nhận thức được rằng họ không còn có thể tiếp tục điều hành đất nước theo kiểu quân phiệt. Họ đã hiểu được sự cần thiết phải thay đổi để hướng đến một kiểu nhà nước dể được chấp nhận hơn trong thế giới hiện đại ».
Le Monde cho hay, chắc chắn bầu cử sẽ không thể tổ chức trên cả nước, do một phần lãnh thổ Miến Điện còn do các phong trào ly khai kiểm soát. Một số phong trào đã ký đình chiến từ 15 năm nay. Chính phủ muốn ép họ hợp nhất vào các đơn vị bán quân sự thuộc lực lượng biên phòng. Họ đã từ chối. Và sự từ chối này làm tăng nguy cơ tái bùng phát xung đột và gây lo ngại sẽ có một chiến dich quân sự qui mô được tổ chức sau bầu cử. Hiện tại, sáu nhóm vũ trang vừa cho biết sẽ hợp sức để đương đầu với mọi cuộc tấn công.
Trung Quốc ủng hộ Pháp trong nhiệm kỳ chủ tịch G20
Trong lĩnh vực quan hệ quốc tế, Le Firago thông tin về chuyến thăm Pháp của chủ tịch Trung quốc Hồ Cẩm Đào. Bài viết đăng trên trang 6 mang dòng tựa « Trung Quốc ủng hộ nhiệm kỳ chủ tịch G20 của Pháp ».
Hôm 5/11, tại Nice, chủ tịch Trung Quốc Hồ Cẩm Đào và tổng thống Pháp Nicolas Sarkozy đã tiếp tục hội đàm. Chủ đề chính tập trung về hội nghị G20 vào tuần tới ở Seoul. Theo tuyên bố chung do phủ tổng thống công bố vào tối thứ năm sau cuộc hội kiến thứ nhất của hai nguyên thủ, « Trung Quốc ủng hộ tích cực nhiệm kỳ chủ tịch G20 của Pháp ». Tuyên bố cũng cho biết, hai bên thống nhất rằng « G20 phải là diễn đàn chính về hợp tác kinh tế quốc tế và phải tái lập sự phát triển và hệ thống tiền tệ thế giới trên những nền tảng minh bạch hơn và chắc chắn hơn ». Trong buổi tiệc chiêu đải tại phủ tổng thống , ông Hồ Cẩm Đào khẳng định: « Trung Quốc ủng hộ Pháp trong nỗ lực hoàn thành tốt nhiệm kỳ chủ tịch G20 ».
Còn tổng thống Pháp cũng nhấn mạnh mong muốn liên kết chặt chẻ với Trung Quốc trong việc thực hiện 3 mục tiêu chính trong nhiệm kỳ tới: cải tổ hệ thống tài chính quốc tế, vấn đề tăng giá nguyên liệu, cải cách phương thức quản trị toàn cầu.
Liên quan đến nhân quyền, Bắc Kinh nhắc lập trường kiên quyết của Trung Quốc. Le Figaro cho rằng, lời nhắc nhở này có vẻ hơi thừa, vì kể từ hai thập kỷ nay, Pháp luôn theo đường lối « tế nhị và hợp tác » trong chủ đề nhạy cảm này. Tổng thống Sarkozy cho biết cũng có đề cập đến nhân quyền với người đồng nhiệm Trung Quốc, nhưng ông khẳng định: « Người Trung Quốc có văn hóa khác biệt với người Pháp ». Liên quan đến trường hợp của Lưu Hiểu Ba, hôm thứ năm, thứ trưởng ngoại giao Trung Quốc tuyên bố: « Lưu Hiểu ba không phải là chủ đề cần thiết phải nêu ra giữa Pháp và Trung Quốc ». Le Figaro cho rằng, đều đó có nghĩa là Trung Quốc khẳng định: nhân quyền ít có khả năng được xếp vào danh sách cải cách quản trị thế giới.
Bắc Kinh mong muốn Pháp sẽ giữ vai trò là người điều tiết những vấn đề nhạy cảm như cải cách tiền tệ, một vấn đề mà Trung Qu ốc ngại đối mặt trực tiếp với Mỹ. Quốc Hội Mỹ đã dọa trả đủa thương mại nếu đồng nhân dân tệ không được định giá đúng. Le Figaro kết luận: Trong khi đó, ở Pháp thì người ta lại cố gắng tránh từ « đối mặt », mà lại ưu ái cho từ « tin tưởng ». Tưởng chừng không có gì êm tai hơn cho chính phủ Bắc Kinh.
Obama công du Châu Á để kiềm chế Bắc kinh
Theo Le Monde, sau thất bại trong cuộc bầu cử giữa nhiệm kỳ vừa qua, tổng thống Obama bắt đầu công du đến một số nước Châu Á trước khi tham dự hội nghị G20 ở Seoul vào tuần tới.
Trong khi đó, đảng Cộng Hòa cho rằng chọn cách công du nước ngoài ngay sau bầu cử có nghĩa là, ông Obama không kể gì đến thông điệp mà cử tri gửi đến ông trong cuộc bầu cử vừa qua, đó là ưu tiên giải quyết các vấn đề trong nước. Họ cũng chỉ trích chuyến công du này rất tốn kém với hơn 3000 người tháp tùng.
Thế nhưng, giới thương nhân lại cho rằng chuyến đi này là cần thiết. Điều đó cho thấy việc tổng thống Obama luôn ưu tiên cho phát triển kinh tế, điều mà ông đã từng hứa là tăng gấp đôi mức xuất khẩu của Mỹ. Trong cuộc họp nội các hôm thứ năm, ông Obama tuyên bố « Mục tiêu công du chính là đưa doanh nghiệp Mỹ đến với thị trường Châu Á ».
Trước tiên, Obama sẽ tới Ấn Độ. Tại New Delhi, ông sẽ có bài diễn văn đọc trước Quốc hội nước này. Theo Le Monde, chắc chắn diễn văn sẽ đề cấp đến vấn đề kết nạp Ấn Độ làm thành viên thường trực Hội đồng Bảo An Liên Hiệp Quốc. Đến hiện tại, chỉ còn 2 nước là Trung Quốc và Mỹ chưa ủng hộ Ấn Độ trong vấn đề này.
Còn ở Indonesia, ông Obama sẽ đi thăm một đền thờ Hồi Giáo. Các cố vấn của ông cho biết, ông chủ Nhà trắng quan tâm nhiều đến Indonesia không phải vì quan hệ cá nhân như nhiều người lầm tưởng, mà vì đây là một nước mạnh trong khu vực mà Mỹ đã đặt quan hệ đối tác chiến lược.
Tại Hàn Quốc, tổng thống Obama sẽ đề cập đến thỏa thuận tự do mậu dịch ký năm 2007 nhưng chưa được thực thi do có nhiều phản đối từ đảng Dân Chủ. Đó là một trong những chủ đề mà Obama hy vọng có thể hợp tác với Đảng Cộng Hòa.
Một nhà nghiên cứu nhận định: « Trong thời hậu Irak và hậu Afghanistan, cần thiết phải liên kết với những nước đối mặt với thách thức không ngừng gia tăng từ phía Trung Quốc ». Ông này cũng nhấn mạnh: « Từ 6 tháng nay, chính sách đối ngoại của Bắc Kinh đã trở nên hiếu chiến hơn ».
Trong khi đó, Ngoại trưởng Mỹ, bà Hillary Clinton cũng đã thăm 7 nước trong khu vực, nhất là ở Việt Nam, một biểu hiện khác cho thấy Mỹ đang ra sức chống ảnh hưởng của Trung Quốc.
Lê Phước (RFI)