Theo AFP, các phòng phiếu đã được mở cửa từ 6 giờ sáng, giờ địa phương cho cuộc bầu cử đầu tiên từ năm 1990. Trên toàn quốc, 29 triệu cử tri được kêu gọi bỏ phiếu tại 40 000 địa điểm « tuyển chọn » 1.160 đại biểu quốc gia và cấp bang. Nhưng cung cách tổ chức và diễn tiến tại hiện trường bị đối lập và quốc tế tố cáo là gian lận.
Trong cuộc bầu cử cách nay 20 năm, Liên đoàn Quốc gia vì Dân chủ do nhà đối lập Aung San Suu Kyi lãnh đạo đã chiếm được 80% số ghế dân biểu Quốc hội trong một cuộc bầu cử được công nhận là dân chủ trong một chế độ quân phiệt. Thế nhưng sau đó, các tướng lãnh cầm quyền từ chối thực thi tiến trình dân chủ hóa, trao quyền cho chính phủ dân sự xuất phát từ nguyện vọng của cử tri.
Lần này, nhà độc tài Than Shwe, nắm quyền từ năm 1992, rút kinh nghiệm. Chế độ đặt ra hàng loạt chốt chận để tránh mọi bất ngờ, bảo đảm từ số ghế đại biểu đến tỷ lệ đi bầu.
Trước tiên là Hiến pháp 2008 quy định một phần tư số ghế đại biểu được dành riêng cho quân đội bất kể kết quả như thế nào. Thứ hai là không cho bà Aung San Suu Kyi tham gia bầu cử, ứng cử và qua biện pháp này giải thể Liên đoàn Quốc gia vì Dân chủ.
Chính quyền còn huy động các phương tiện và tổ chức ngoại vi của nhà nước để thành lập đảng Đoàn Kết và Phát Triển. Một tổ chức khác có thế lực đứng hạng thứ hai là đảng Thống Nhất Quốc Gia thuộc phe nhà cựu độc tài Ne Win.
Về phần đối lập, họ tham gia bầu cử với hai tổ chức nhỏ mang tên Liên minh các Lực lượng Dân chủ do một số thành viên ly khai từ đảng của bà Aung San Suu Kyi thành lập và đảng Dân Chủ.
Tuy nhiên vì thiếu tài chính, với 500 đôla ghi danh cho mỗi ứng cử viên, nên họ chỉ đề cử được khoảng 300 người ra tranh 1.160 ghế.
Dùng luật bất công chưa đủ, phe chính quyền Miến Điện còn tìm cách gian lận trước ngày bầu cử. Trong hai ngày qua, hai đảng đối lập tố cáo chính quyền tại nhiều địa phương đã dùng biện pháp đe dọa hoặc mua chuộc cử tri phải đi bầu và bầu cho người của chế độ.
Mạng thông tin internet cũng bị ngăn chận lúc có lúc không trong nhiều ngày qua. Giới ly khai cho rằng đây là thủ đoạn của chính phủ không cho thông tin lọt ra nước ngoài.
Chính quyền Miến Điện cũng cấm không cho báo chí quốc tế và quan sát viên nước ngoài nhập cảnh. Giới ngoại giao và phóng viên tại chỗ được mời tham quan có tổ chức một số phòng phiếu. Liên Hiệp Châu Âu từ chối lời mời này.
Ngoại trưởng Mỹ Hillary Clinton đang viếng thăm nước Úc nhận định là «cuộc bầu cử Miến Điện phơi ra ánh sáng những hành động lạm quyền» của tập đoàn quân sự. Ngoại trưởng Mỹ tuyên bố thêm là bà chỉ «hy vọng là từ cuộc bầu cử này xuất hiện một thế hệ lãnh đạo mới ý thức đươc tiềm năng của dân tộc để đưa Miến Điện vào một con đường khác». Tổng thống Mỹ Obama, đang công du Ấn Độ, đã chỉ trích cuộc bầu cử dàn dựng và kêu gọi chế độ trả tự do cho bà Aung San Suu Kyi.
Theo AFP, trong giới chuyên gia và đối lập, hiện có hai ý kiến khác nhau. Một bên cho rằng Miến Điện sẽ tiếp tục bị chế độ độc tài cai trị. Nhưng cũng không ít người thẩm định rằng cuộc bầu cử hôm nay là giai đoạn 5, giai đoạn then chốt trong tiến trinh « bảy bước » tiến đến dân chủ của chính quyền quân sự. Hy vọng rằng cơ hội «cải cách thật sự» sẽ hé mở trong những năm tới.
Tú Anh (RFI)