Thủ tướng Ai Len Brian Cowen (Reuters)
Hôm chủ nhật, 21/11 vừa qua, các bộ trưởng Tài chính châu Âu đã bật đèn xanh cho một kế hoạch tài chính, đáp lại lời kêu gọi giúp đỡ của chính quyền Ailen. Các cuộc đàm phán về tổng số tiền – theo một số nguồn tin thì có thể lên tới 90 tỷ euro, và thể thức của kế hoạch hỗ trợ này đang được tiến hành và có thể hoàn tất vào cuối tháng 11. Mục đích chính là bảo lãnh cho các ngân hàng Ailen huy động vốn trên thị trường, với mức trả lãi hợp lý. Trước đó, chính phủ Ailen đã tài trợ cho các ngân hàng 50 tỷ euro. Hậu quả là mức thiếu hụt các khoản tài chính công lại tăng lên, tương đương 32% tổng sản phẩm nội địa.
Trong cuộc khủng hoảng tài chính Ailen, các nước châu Âu không những mong muốn nước này sớm đề nghị được giúp đỡ mà còn nhanh chóng xử lý, nếu so với việc giải quyết vấn đề Hy Lạp. Hồi đầu năm nay, châu Âu đã mất nhiều tháng trời tranh luận, thuyết phục thì mới đưa ra được kế hoạch 110 tỷ euro để giúp Hy Lạp. Bởi vì Đức tỏ thái độ ngần ngại, đòi châu Âu phải tăng cường kỷ luật ngân sách. Hơn nữa, đây là trường hợp đầu tiên mà khối các nước đồng Euro gặp phải. Sau vụ hy Lạp, một cơ chế hỗ trợ các nước thành viên khối Euro được thành lập với tổng số vốn lên tới 750 tỷ euro. Nhờ vậy, châu Âu đã phản ứng nhanh chóng trong trường hợp Ailen.
Thế nhưng, các nhà phân tích cho rằng nguy cơ lây lan khủng hoảng tài chính vẫn đè nặng châu Âu, đặc biệt là đối với Bồ Đào Nha, Tây Ban Nha. Hai nước này có tình hình tài chính công không vững chắc và có thể gặp khó khăn, trả giá đắt, khi đi vay tiền trên thị trường, qua phát hành công trái.
Trong những ngày gần đây, chính quyền Bồ Đào Nha đã tìm mọi cách trấn an thị trường tài chính quốc tế. Mặc dù vậy, hôm 22/11, lãi suất công trái Bồ Đào Nha đã lên tới 6,560 % thay vì chỉ có 6,50 % hôm thứ sáu tuần trước, 19/11.
Chuyên gia Tullia Bucco, thuộc ngân hàng Unicrédit, được AFP trích dẫn, nhận định, « nếu áp lực này tiếp tục thì Bồ Đào Nha sẽ phải kêu gọi trợ giúp khẩn cấp ». Theo một số kinh tế gia, Bồ Đào Nha sẽ thấy phi lý khi phải trả lãi công trái xấp xỉ 7% và do vậy, sẽ quay sang nhờ sự giúp đỡ của bên ngoài. Với mức nợ công lên tới 161 tỷ euro, tương đương 82% PIB, nhu cầu huy động vốn của Bồ Đào Nha còn cao hơn cả Ailen. Ngay bây giờ, Bồ Đào Nha có thể chưa cần đến hỗ trợ của châu Âu thì sang năm tới, nước này phải đối mặt với một khoản nợ đáo hạn 25,6 tỷ euro trong đó có 19,7 tỷ phải thanh toán trong sáu tháng đầu năm 2011.
Trường hợp Tây Ban Nha cũng đáng lo ngại. Hôm 23/11, thống đốc Ngân hàng Trung ương Tây Ban Nha Miguel Angel Fernandez Ordonez đã nhấn mạnh rằng những tác động của cuộc khủng hoảng tài chính Ailen đã lan rộng và nhanh sang một số nước trong khu vực đồng Euro và đang đè nặng lên khoản nợ của Tây Ban Nha, cho dù ảnh hưởng không lớn như đối với Hy Lạp hay Bồ Đào Nha. Có một dấu hiệu chứng tỏ giới đầu tư không tin tưởng vào khả năng thanh toán của Tây Ban Nha: Lãi suất đối với công trái của nước này có xu hướng tăng, đạt mức 4,713% ngày hôm qua. Giới chuyên gia nêu lên những điểm yếu của nền kinh tế Tây Ban Nha như mức tăng trưởng gần số không, thất nghiệp lên tới 20%, các biện pháp cải cách về thị trường lao động, quỹ tiết kiệm v.v. chưa đủ để có thể giảm thâm hụt ngân sách.
Một tín hiệu khác cho thấy lo ngại của châu Âu về quy mô và tác động của cuộc khủng hoảng tài chính Ailen: Tối 22/11, bộ trưởng Tài chính 7 nước công nghiệp phát triển - G7 (Hoa Kỳ, Canada, Anh Quốc, Pháp, Đức, Ý và Nhật Bản) đã họp tại Bruxelles.
Đức Tâm (RFI)