Để giải thích tựa đề bộ phim, Jean Luc Douin, nhà bình luận phim trên báo Le Monde trước hết đi ngược lên tận huyền thuyết gốc tích dân tộc Việt, tức là từ thời Âu Cơ và Lạc Long Quân, một người dẫn con xuống biển, một người lên núi. Dân tộc Việt xuất thân từ đấy, đã rèn đúc bản sắc qua các cuộc di dân, tiến về phương Nam vào thời Trung Cổ. Những người láng giềng xem họ là thần dân một ‘’Đế chế Trung tâm ở Phương Nam''.
Jean Luc Douin khen ngợi một cuốn phim tài liệu hay, vinh danh Việt Nam, và nêu lại những nỗi khổ đau của dân Việt từ thời thuộc địa Pháp đến ngày nay, nhưng cách tiếp cận lại không có gì là truyền thống. Phim được xây dựng như một bài thơ với những hình ảnh lạ thường thu góp từ nhiều nước, từ Nhật Bản, Cuba, Thụy Điển, Nga, Hoa Kỳ, Trung Quốc, cho đến Ba Lan, Hungary, Úc, không kể đến các kho tư liệu của Pháp và Việt Nam.
Theo Le Monde, tác giả cuốn phim đã gợi lên tâm hồn Việt Nam, một dân tộc quyết tâm đánh đuổi ngoại xâm, tâm hồn một đất nước nằm trong vòng bao phủ của nước, đất, trời và lửa.
Jean Luc Douin nhắc lại là cuốn phim chiếu hôm nay, là thành quả 10 năm tìm tòi, thu góp tài liệu về Việt Nam ở khắp nơi trên thế giới, là thành quả nghiên cứu đối chiếu tài liệu, và của một sự dàn dựng ngoạn mục. Trong cuốn phim, Jacques Perrin đã sử dụng không chỉ hình ảnh mà còn trích đọc cả thơ văn Việt Nam, như trích bài Văn tế thập loại chúng sinh của Nguyễn Du, hoặc những bài viết của các nhà văn Pháp như Malraux, Duras, của nhà làm phim Schoendoerffer, của nhà văn Mỹ, hoặc những bức thư của các người lính vv..
Bài phê bình kết luận là từ những người viết về vùng đất này, những người ký tên trên cuốn phim này, có một thái độ trân trọng đối với những người từng một thời là kẻ thù của họ.
Còn trên tờ Libération, Arnaud Vaulerin như nói trên, tập trung nhiều hơn trên hình ảnh chiến tranh, ghi nhớ những đoạn mà Perrin trích dẫn nhà văn Bảo Ninh. Libération cũng nhìn cuốn phim như một bài thơ, nhưng là bài thơ nặng trĩu những nỗi niềm.
Libération cũng trở lại nguồn tài liệu cuốn phim, cho biết riêng tại Pháp, các tác giả đã được bộ Quốc phòng hỗ trợ, cho phép họ tiếp cận với kho tư liệu gồm 4 triệu bức hình và 23.500 cuốn phim. Jacques Perrin đã không muốn lấy lại những hình ảnh sáo mòn, thường thấy. Như ông giải thích, đó cũng là lý do tại sao trong cuốn phim của ông không có ảnh cô bé Kim Phúc chạy trên đường sau đợt dội bom napalm.
Miến Điện: lãnh tụ đối lập tìm chiến lược thích nghi với bối cảnh chính trị mới
Hồ sơ Châu Á được theo dõi và bình luận nhiều hôm 24/11 là sự cố Bắc Triều Tiên bắn pháo vào đảo Yeonpyeong, làm 2 lính Hàn Quốc thiệt mạng. Bên cạnh đó, còn vụ đám đông hoảng loạn dẫm đạp lên nhau ở Phnom Penh, làm hơn 300 người chết mà các báo Pháp đều đăng tải hình ảnh.
Riêng La Croix trở lại với vai trò của nhà đối lập Aung San Suu Kyi ở Miến Điện qua bài phỏng vấn chuyên gia Renaud Egreteau, tại Đại học Hong Kong. Theo chuyên gia này lãnh tụ đối lập Miến Điện đang tìm một chiến lược thích nghi với bối cảnh chính trị hiện nay, và bà có thể làm giảm bớt trừng phạt của quốc tế đối với Miến Điện.
Trả lời La Croix, Renaud Egreteau, phân tích trước tiên tại sao giới lãnh đạo quân sự không ngần ngại trả tự do cho nhà đối lập. Theo ông, một mặt giới lãnh đạo trong gần 10 năm qua, đã kiên nhẫn chuẩn bị cho sự chuyển mình chính trị bằng cách khoá miệng đối lập, áp đặt lộ trình mà họ đã cụ thể hoá với cuộc bầu cử vừa qua.
Ông Egreteau công nhận là bên ngoài cũng khó hiểu nhiều về giới lãnh đạo Miến Điện, về cơ cấu, cách hoạt động nội bộ của họ vì họ rất khép kín. Nhưng có điều họ cũng đã chứng tỏ khả năng thích ứng với sự thay đổi, với tình hình, họ có một sự nhạy bén về chính trị và điạ lý chiến lược, như họ đã thấy là Miến Điện cần đến các nước láng giềng Châu Á.
Trong khi đó thì phe đối lập, đảng Liên đoàn Quốc gia vì Dân chủ, thì không còn nhạy bén mà bị sơ cứng, thay vì có thể khuyến khích, dựa vào thành phần trẻ, thế hệ trẻ, thì họ vẫn tuân theo 'Ủy ban Trung ương', gồm toàn là những lãnh đạo già. Theo truyền thống Miến Điện, không đươc chỉ trích hay truất phế đàn anh kỳ cựu, cho nên không có một phe đối lập nặng ký, đáng tin cậy để đối chọi là với quân đội. Cho nên là quân đội Miến Điện vẫn còn sẽ nắm quyền trong 20 năm tới đây!
Riêng bà Aung San Suu Kyi thì có thể làm gì? Đi vận động khắp nơi để đối đầu với các tướng lãnh hay là ở lại Yangon tiến hành đối thoại? Theo ông Egreteau, đối thoại là phương thức khả dĩ hơn, một cơ hội để bà có thể hoạt động tốt hơn,vì xã hội Miến Điện đã thay đổi, thanh niên quan tâm hơn đến chính trị nhưng quan trọng nhất đối với họ là các vấn đề xã hội và kinh tế.
Theo chuyên gia Egreteau, bà Aung San Suu Kyi có thể đóng vai trò trung gian với cộng đồng quốc tế. Sẽ chưa có việc bãi bỏ trừng phạt, nhưng nhà đối lập có thể làm giảm sức ép đối với Miến Điện. Đây là một vai trò bà dễ dàng thục hiện. Nhưng bà có thể có vai trò chính trị ở tầm cở nào, thì điều thấy trước mắt, theo chuyên gia Egreteau, là tập đoàn quân sự sẽ không cho bà gầy dựng lại đảng phái của mình.
Đối với quốc tế và dân chúng Miến Điện thì bà Aung San Suu Kyi có uy tín, hào quang rất lớn, nhưng trừ phi đứng ra đối đầu với giới quân đội, lúc ấy đương nhiên là bà có một vai trò quan trọng, thì hiện nay bà không hội đủ các lá bài để biến uy tín và hào quan của mình thành quyền lực hữu hiệu, vì quân đội khống chế tất cả ở Miến Điện, vào còn có thể tiếp tục trong hai thập niên nữa. Tóm lại chỉ có trên vấn đề trừng phạt, nghiã là trên vấn đề kinh tế, thì bà mới có vai trò của mình.
Thái độ hung hăng của Bắc Triều Tiên: cả Trung Quốc lẫn Hoa Kỳ đều bối rối
Trở lại với hồ sơ bán đảo Triều Tiên. Le Figaro nhận thây trong một hàng tít trang đầu thái độ ''bối rối của Washington và Bắc Kinh''. Ở trang trong, Le Figaro xem sự cố là một thất bại của chính sách 'kiên nhẫn' của chính quyền Obama.
Trích dẫn phân tích của giới chuyên gia, Le Figaro cho rằng mục tiêu của Bình Nhưỡng qua các động thái mấy ngày gần đây, từ việc tiết lộ cơ sở hạt nhân mới, cho đến sự cố pháo kích vào đảo Yeonpyeong hôm 23/11, đó là để thu hút sự chú ý của quốc tế hầu tiến hành trở lại đàm phán 6 bên và cuối cùng để Bắc Triều Tiên được công nhận là cường quốc hạt nhân. Đây là cơn ác mộng đối với Washington.
Còn đối với Bắc Kinh, một lần nữa họ bối rối vì hành động thất thường của người đồng minh, mà họ không kiểm soát được và cũng không có cách nào để khiến cho Bình Nhưỡng hành động đúng đắn hơn.
Trong bài xã luận, Le Figaro cũng như các đồng nghiệp, La Croix hay Libération, nêu hai nguyên nhân hành động của Bắc Triều Tiên: nguyên nhân đối ngoại là thu hút chú ý để quốc tế đi đến bàn đàm phán. Bình Nhưỡng sẽ đòi các nước nhượng bộ nhiều hơn, như chấm dứt trừng phạt chẳng hạn.
Nguyên nhân thứ hai là đối nội: Kim Jong Un người thừa kế quyền lực, cần có một tình hình căng thẳng để xác định năng lực và giành được hậu thuẫn của quân đội và guồng máy an ninh.
Nhưng cũng có giả thuyết đáng ngại là bất đồng nội bộ gây ra một sự xáo trộn nào đó trong guồng máy quyền lực tại Bình Nhưỡng.
Kinh tế thế giới: Mỹ lạc quan, còn châu Âu không mấy phấn khởi
Le Figaro hôm 24/11 loan tin lạc quan bất ngờ đối với kinh tế Mỹ đã tăng trưởng tốt hơn là dự kiến. Tờ báo nhận định một cách hóm hỉnh là rốt cục kinh tế Mỹ khoẻ hơn là người ta đã dự báo. Tăng trưởng vào quý 3 là 2,5% cao hơn mức ước tính 2% trước đây. Hai yếu tố giúp tăng trưởng Mỹ , là tiêu thụ nội điạ đã tăng 2,8% trong quý 3. Xuất khẩu cũng tăng lên, trong lúc nhập khẩu lại giảm. Nhưng theo Le Figaro, tỷ lệ tăng trưởng này chưa đủ để làm giảm thất nghiệp, ước tính là 9,6% vào tháng 10 vừa qua.
Trong lúc đó thì nhìn vào vùng đồng euro không có gì đáng phấn khởi, như báo kinh tế Les Echos ghi nhận, sau khủng hoảng Ireland đến lượt Tây Ban Nha làm điên đảo thị trường và đồng Euro tụt giá, tựa trên trang nhất.
Theo tờ báo đáng lý ra, tin Ai Len được Châu Âu và Quỹ Tiền tệ Quốc tế cứu giúp phải trấn an thị trường, nhưng không, nó chỉ làm cho mối nghi ngờ gia tăng thêm đối với các nước yếu trong khu vực đồng euro, như đối với Tây Ban Nha, mà nợ nhà nước cũng như tư nhân rất cao.
Nợ nhà nước Tây ban Nha hiện ở mức 53,2% GDP. Nợ tư nhân, các hộ gia đình thì lên đến 84%, nợ các xí nghiệp còn cao hơn nữa 137% GDP. Kết quả là Tây Ban Nha đã phải tăng lãi suất công trái phiếu của mình để vay được tiền, khiến thị trường chứng khoán tụt giảm hơn 3%, kéo theo các thị trường khác ở Châu Âu và đồng euro.
Những chủ đề thời sự được chạy tít trang nhất hôm 24/11 khá là tản mạn: Le Monde thì nêu sự kiện chống buôn lậu ma túy ở Pháp không mấy hiệu quả. Nhưng lại dành bức ảnh cho đám đông hoảng chạy ở Phnom Penh khiến hơn 350 người chết.
Báo kinh tế Les Echos quan tâm đến hãng xe hơi Renault chuẩn bị kế hoạch cho về hưu trước tuổi. Trong lúc đó, Le Figaro nhìn thấy cuộc khủng hoảng Ireland gây nguy hại đến đồng Euro. Tuy nhiên, Ảnh lớn bên cạnh hàng tựa đó đã được Le Figaro lại dành một chú hổ, mà hội nghị quốc tế ở Nga đang tìm cách cứu khỏi nạn tiệt chủng.
Mai Vân (RFI)