Ngày 9/1/2011, bộ trưởng Quốc phòng Hoa Kỳ Robert Gates vừa đến Bắc Kinh bắt đầu chuyến viếng thăm Trung Quốc trong ba ngày. Mục tiêu chuyến công tác lần này nhằm thúc đẩy trở lại đối thoại quân sự Mỹ Trung sau một năm đầy sóng gió.
Trên đường đến Bắc Kinh bộ trưởng Gates cho biết chính quyền Washington « thận trọng » trước những tiến bộ về quân sự của Trung Quốc. Cụ thể là dự án chế tạo máy bay do thám và tên lửa chống tàu chiến của quốc gia này. Theo ông, Trung Quốc có khả năng đe dọa đến tiềm lực quân sự của Hoa Kỳ và đương nhiên là Nhà Trắng theo dõi chặt chẽ những tiến bộ của Trung Quốc trong lĩnh vực quốc phòng và quân sự. Washington sẽ có các chương trình quân sự « tương xứng » .
Liên quan đến dự án chế tạo máy bay trinh thám của Trung Quốc bộ trưởng Quốc phòng Mỹ không loại trừ khả năng phía Trung Quốc "đã tiến xa hơn so với những thông tin mà ngành tình báo Hoa Kỳ có được". Tuy nhiên ông Robert Gates cũng thận trọng về chức năng và mức độ hiệu quả của máy bay do thám Trung Quốc.
Thứ năm vừa qua bộ trưởng Mỹ tuyên bố một loạt các biện pháp cắt giảm ngân sách Quốc phòng cho 5 năm sắp tới. Trong lúc đó đồng nhiệm Trung Quốc của ông từ Bắc Kinh lại khẳng định là Trung Quốc sẽ gia tăng tốc độ hiện đại hóa guồng máy quân sự.
Liên quan đến vấn đề Triều Tiên, bộ trưởng Quốc phòng Mỹ cho rằng Trung Quốc đã đóng một vai trò tích cực để làm giảm bớt căng thẳng giữa hai miền Nam Bắc Triều Tiên.
Lần trước ông Robert Gates viếng thăm Trung Quốc là vào năm 2007. Đầu năm 2010 sau khi Hoa Kỳ tuyên bố tiếp tục cung cấp vũ khí cho Đài Loan mọi đối thoại ở cấp quân sự giữa Washington và Bắc Kinh đã bị gián đoạn và chỉ được nối lại vào tháng 12 vừa qua. Tuy nhiên cả Lầu Năm góc lần Bắc Kinh đều không tin tưởng rằng bộ trưởng Quốc phòng Mỹ có thể san bằng tấn cả những bất đồng giữa Hoa Kỳ và Trung Quốc. Thông tín viên RFI từ Bắc Kinh phân tích:
"Ông Robert Gates không phải là người sẽ giải quyết hết mọi bất đồng với Trung Quốc. Đây cũng là nhận định của đại đa số các lãnh đạo tại Bắc Kinh.
Theo họ thì bộ trưởng Quốc phòng Mỹ sẽ phải làm sáng rõ lập trường của hai cường quốc. Nếu như từ một năm nay Bắc Kinh cho ngừng các cuộc tiếp xúc quân sự đó là bởi vụ Hoa Kỳ bán vũ khí cho Đài Loan với số lượng lên tới sáu tỷ đô la. Điều này khiến cho Trung Quốc không thể chịu được và dự định nhắc lại việc này với ông Robert Gates.
Một trở ngại khác trong việc tạo sự tin cậy đối với người Trung Quốc đó là sự có mặt của ba tàu sân bay Mỹ trong khu vực châu Á Thái Bình Dương cùng các cuộc tuần tiễu của máy bay và tầu chiến Mỹ gần với vùng biển Trung Quốc. Chính vì những điều đó mà Bắc Kinh muốn gặp bộ trưởng Robert Gates. Trung Quốc lo ngại sự trở lại có tính chiến lược của Hoa Kỳ tại Á châu, nhất là nhân lúc xảy ra cuộc khủng hoảng tại bán đảo Triều Tiên như hiện nay.
Nhưng theo phía Trung Quốc thì Bắc Triều Tiên đã đấu dịu. Bình Nhưỡng vừa mới đề nghị mở cuộc đối thọai vô điều kiện với Hàn Quốc. Thực ra thì Bắc Kinh muốn răn đe việc Washington triển khai quân đội trong vùng. Giờ đây, điều rõ ràng và đã được Trung Quốc công khai chấp nhận đó là hai nước có thể hợp tác nhưng đồng thời cũng là những đối thủ chiến lược".
Thanh Hà (RFI)