Theo một nguồn thông tin ẩn danh, số tiền này đến từ một doanh nghiệp Trung Quốc, có trụ sở tại Bắc Kinh, mang tên Power Grid Corporation. Đây là một công ty lớn trong lĩnh vực phân phối điện. Khoản tiền mờ ám kể trên, được nghi là để trả công cho những người đánh cắp bí mật của Renault, rất có thể đã được chuyển qua một loạt các cơ sở trung gian tại Thượng Hải và Malta. Đó cũng là lý do khiến nhân vật số 2 của Renault Patrick Pélata đưa ra nhận định với Le Monde cuối tuần qua về nghi vấn có sự tham gia của các đường dây bất hợp pháp mang tính quốc tế. Ngày 10/1, trả lời phỏng vấn của Le Figaro, Renault đã không đưa ra bất cứ một bình luận nào về chuyện này.
Hiện tại, các nghi vấn xung quanh vụ Trung Quốc mua chuộc các viên chức cao cấp của Renault để chiếm đoạt các bí mật công nghiệp vẫn chưa sáng tỏ. Hiện tại, đánh giá mới nhất của Cơ quan Tình báo Quốc nội (Direction centrale du renseignement intérieur) của Pháp mới chỉ khẳng định có sự tham gia của Trung Quốc trong vụ án gián điệp công nghiệp này. Về nguyên tắc, ngành phản gián của Pháp chỉ vào cuộc sau khi nơi bị hại đệ đơn yêu cầu điều tra tư pháp. Theo Le Figaro, chắc chắn Renault sẽ phải làm việc này trong những ngày tới.
Trên thực tế, thoạt tiên hãng xe hơi hàng đầu nước Pháp đã muốn giải quyết việc này trong nội bộ để không làm to chuyện. Cách đây ba tháng, sau khi nhận được tố cáo, một mặt, Renault đã ủy nhiệm cho ủy bản quy chế lao động của công ty, có quan hệ chặt chẽ với Cơ quan Tình báo Quốc nội, thu thập các thông tin. Mặt khác, thay vì nhờ cậy đến cơ quan điều tra của nhà nước, Renault đã thuê một tổ chức tư, chuyên điều tra về các vụ tham nhũng. Kết quả điều tra khiến tất cả phải bàng hoàng sửng sốt. Các nghi phạm gián điệp chính là một thành viên của Ban giám đốc, kiêm giám đốc bộ phận « Dự án và tiền dự án », đã từng làm việc 30 năm nay cho hãng, cùng với người trợ lý, phụ trách các tiền dự án, và nhân vật thứ ba là một phó giám đốc bộ phận dự án các xe hơi điện tử, là một mặt hàng trọng điểm của Renault.
Ba viên chức cao cấp tình nghi làm gián điệp đã bị hãng cho tạm nghỉ việc từ ngày 3/1 vừa qua, trước khi các thông tin được báo chí công bố gây chấn động, và trước khi hãng có các tiếp xúc chính thức với Cơ quan Tình báo Quốc nội.
Theo Le Figaro, vấn đề hiện nay còn để ngỏ là các thông tin nào đã được chuyển đi qua đường dây tình báo công nghiệp này. Giám đốc bộ phận Quản lý của Renault khẳng định, hiện không có bất cứ một thông tin quý hiếm nào về công nghệ bị tiết lộ ra ngoài. Ông cũng nói rõ, các thông tin về cấu trúc của các bộ điện dự trữ, của khâu lắp ráp, của động cơ và bộ phận nạp điện, … đã không bị lộ, là điều khiến hãng rất yên tâm. Tuy nhiên, một nguồn tin hoàn toàn khác đã cho Le Figaro biết rằng: hiện tại nhà sản xuất Renault còn chưa có được một cái nhìn rõ ràng về toàn thể các thông tin có thể đã bị đánh cắp.
Xét trên phương diện pháp lý, cho đến nay, các thông tin mà các cuộc điều tra tư nhân thu được không mang lại các bằng chứng vững chắc. Luật sư của ông Matthieu Tenenbaum, một trong ba nghi phạm, khẳng định rất mạnh rằng các lời buộc tội của Renault khiến thân chủ của ông đang vô cùng khổ sở, vì hoàn toàn không hiểu được nguyên nhân của việc kết tội này.
Ba nghi phạm gián điệp đã được Renault triệu lên để chuẩn bị cho việc sa thải. Tại Renault, vụ việc vẫn còn gây chấn động, với việc nghi phạm gián điệp phó giám đốc 33 tuổi là một người đang nằm trong số có triển vọng thăng tiến đặc biệt. Tuy nhiên, vụ việc này chỉ có thể thực sự sáng tỏ khi Cơ quan Tình báo Quốc nội trực tiếp vào cuộc, tiến hành tạm giam và khám xét tại Trung tâm kỹ thuật của Renault và những địa điểm cần thiết khác.
Vụ án Khodorkhovski chứng tỏ Tổng thống Nga chỉ là bù nhìn trong tay của Thủ tướng Putin
Về thời sự quốc tế hôm 11/1, Le Monde đặc biệt chú ý đến hồ sơ phiên toà nhà tài phiệt dầu khí Mikhail Khodorkoski, qua bài viết « Nước Nga: một tổng thống bị điều khiển », với nhận xét: kết quả của vụ xử này cho thấy, không gian chính trị của đương kim tổng thống Dmitri Medvedev rất hạn chế, trong khi đó, nhờ ở các mạng lưới xã hội hùng mạnh, thủ tướng Vladimir Poutine chứng tỏ rõ vị trí là người đứng đầu nước Nga. Các mạng lưới xã hội hùng mạnh được nói đến ở đây, được khẳng đỉnh rõ là các mạng lưới làm suy yếu nhà nước Nga.
Tác giả bài báo là nhà chính trị học Marie Mendras, tác giả cuốn « Nước Nga. Mặt trái của quyền lực » (xuất bản năm 2008), phân tích về sự chuyển của hệ thống chính trị Nga sau gian đoạn Gorbatchev. Theo bà Marie Mendras, nếu như bản án thứ nhất dành cho nhà tài phiệt Khodorkhovski là một sự trừng phạt, thì bản án thứ hai là một hành động nhằm tiêu diệt hoàn toàn đương sự, vốn không thể nào phạm phải các tội mà tòa án đã quy kết.
Kết quả phiên toà này đã dội một gáo nước lạnh vào hy vọng thay đổi theo hướng tự do của chế độ chính trị hiện hành. Tổng thống Nga Medvedev đã không ngăn cản lại sự lộng quyền của ngành tư pháp để bảo vệ cho một đồng minh cũ là ông Platon Lebedev, cũng bị kết án trong vụ này.
Câu hỏi đặt ra theo nhà chính trị học, là tại sao chính quyền Putin đã quyết định cho tiến hành một vụ xử rất bất công như vậy vào thời điểm này? Thông điệp mà nhiều người tại nước Nga nhận thấy là, vụ án này chứng tỏ tòa án ở Nga hoàn toàn trung thành với ông Putin. Ông Putin là người không muốn mạo hiểm. Trước các cuộc bầu cử quốc hội cuối năm nay, và cuộc bầu cử tổng thống năm 2012 tới, thủ tướng Nga không muốn để xảy ra bất cứ một nguy cơ gây bất ổn nào.
Bởi vì ngay cả khi đã kết án lần nữa và bị giam trở lại trong tù rồi, ông Khodorkhovski vẫn còn là một nguồn lo ngại với đương kim thủ tướng Putin. Việc nhiều quốc gia dân chủ đã lên tiếng nghi ngờ về tính công bằng của phiên toà, khiến Matxcơva phải đáp trả bằng cách yêu cầu không can thiệp vào công việc nội bộ của nước mình.
Vụ án Khodorkivski đã cho thấy Nga vẫn còn thiếu một cách căn bản các nền tảng của một xã hội dân chủ. Rời khỏi ghế tổng thống, sau hai nhiệm kỳ nắm quyền, ông Putin vẫn tiếp tục chi chối mạnh mẽ chính trường Nga, với việc đưa một nhân vật thân cận trẻ tuổi lên nắm quyền tổng thống, và tiếp tục từ đó thao túng các thể chế của hệ thống quyền lực nước Nga.
Trong bối cảnh đó, tổng thống Dmitri Medvedev chỉ là người thực thi những nhiệm vụ theo lệnh của thủ tướng Nga như: loại bỏ thị trưởng Matxcơva để đưa một người thân Putin vào thay thế, thông qua các bộ luật chống lại tự do dân chủ, lặp đi lặp lại các lời tuyên bố hùng hồn rằng chính quyền Nga là tham nhũng, các công chức làm việc kém, và xã hội Nga phải trở nên « hiện đại » hơn. Thực chất việc làm của tổng thống Nga là giúp cho những người đang nắm toàn bộ quyền lực của nước này lẩn trách trách nhiệm của họ đối với những yếu kém của xã hội Nga.
Chính quyền Bắc Kinh gặp khó khăn trong việc kiểm soát những vụ lừa đảo trong việc chơi hụi
Thông tín viên báo Le Monde có bài phóng sự về nạn chơi hụi và giật hụi tại thành phố Hoàng Kiều, tỉnh Giang Tô. Mặc dù rất ít người muốn kể lại, nhưng người dân ở đây vẫn nhớ rõ hai vụ giật hụi năm ngoái.
Trong vụ thứ nhất, chủ hụi đã phải ngồi tù chung thân và trong vụ thứ hai, người phụ nữ chủ hụi đã phải uống thuốc độc tự tử, vì không trả được nợ.
Ở thành phố có gần 200 ngàn dân này, thì có tới 90% chơi họ, chỉ trừ trẻ em và người già là không tham gia.
Mùa hè năm ngoái, sự sụp đổ của mạng lưới chơi hụi, một tập quán lâu đời, biểu tượng của một nền kinh tế ngầm, song song tồn tại với mạng lưới ngân hàng chính thức, đã làm rung chuyển hệ thống tài chính địa phương.
Khi Trung Quốc tiến hành cải cách kinh tế vào đầu những năm 80, mạng lưới chơi hụi đã góp phần phát triển kinh tế địa phương, tránh được những điều kiện vay khắt khe của ngân hàng. Một quan chức địa phương cho báo Le Monde biết là lãi chơi hụi cao gấp đôi lãi suất của ngân hàng. Vào năm 2007, nếu góp hụi 3000 nhân dân tệ, nhờ lãi suất cao, người ta có thể thu về đến 10 ngàn. Có những lúc, lãi hụi lên tới 50%. Theo một số nguồn tin không chính thức, thì mạng lưới chơi hụi tại Hoàng Kiều đã cho phép huy động được ít nhất là 3,5 tỷ nhân dân tệ.
Bình thường ra, nếu tất cả những người chơi hụi trả tiền đúng kỳ hạn thì mọi việc đều tốt đẹp. Thế nhưng, nếu đi vay với lãi suất đến 50% thì có thể làm gì để sinh mức lợi tương xứng và thanh toán nợ. Khi những kẻ huy động vốn qua nhiều dây hụi không thể trả nợ, thì cả mạng lưới sụp đổ.
Một lãnh đạo địa phương ví von hệ thống chơi hụi này như một con tàu tư bản chủ nghĩa nhỏ bé. Chỉ cần một toa bị trật đường ray là cả đoàn tàu phải dừng lại.
Tại Hoàng Kiều, trong năm 2010, 26 người đã phải ngồi tù vì giật hụi. Nhiều kẻ phải bỏ nhà cửa, chạy trốn.
Trước làn sóng phẫn uất của các chủ nợ, chính quyền địa phương phải ra thông báo kêu gọi mọi người chấp nhận cho hoãn trả nợ, không gây bạo động. Một người dân nói với phóng viên báo Le Monde, « Hãy quay lại đây vào tháng cuối tháng giêng. Càng gần đến Tết Nguyên đán và Năm mới, người ta lại đến nhà các con nợ để đòi tiền ».
Trọng Thành (RFI)