Quốc tế hóa nhân dân tệ?. REUTERS
Trong bài trả lời phỏng vấn báo chí Mỹ trước khi công du Washington, chủ tịch Trung Quốc Hồ Cẩm Đào đã đề cập đến vấn đề quốc tế hóa đồng nhân dân tệ và sự cần thiết phải cải cách hệ thống tiền tệ quốc tế.
Một trong những lý do mà lãnh đạo Trung Quốc đề cập đến hồ sơ này là nhằm giảm bớt áp lực của Mỹ và phương Tây đòi Bắc Kinh phải nâng giá nhân dân tệ, qua đó tạo điều kiện cho cạnh tranh thương mại bình đẳng.
Theo giới chuyên gia, các biện pháp mà Trung Quốc tiến hành nhằm quốc tế hóa đồng tiền quốc gia nằm trong một chiến lược lâu dài nhưng trước mắt, Bắc Kinh chưa sẵn sàng từ bỏ việc kìm giữ giá trị đồng tiền thấp, đặc biệt là so với đô la Mỹ.
Chính quyền Obama và các nghị sĩ Mỹ cho rằng giá trị nhân dân tệ thấp là nguyên nhân dẫn đến mất cân đối trong cán cân thương mại song phương. Trong tháng 11 năm ngoái, nhập siêu của Hoa Kỳ từ Trung Quốc lên đến 25,6 tỷ đô la. Trong khi đó, theo Trung Quốc, đây là kết quả của phân công lao động quốc tế và những hạn chế của Washington trong việc xuất khẩu các sản phẩm công nghệ cao.
Dưới áp lực của phương Tây, tháng 6 năm 2010, Trung Quốc đã cho nới rộng biên độ dao động tỷ giá nhân dân tệ và đô la Mỹ. Nhờ vậy, giá trị đồng tiền Trung Quốc tăng 3,6%.
Mặt khác, cùng với sự phát triển về kinh tế, Bắc Kinh cũng muốn quốc tế hóa nhân dân tệ, tăng thêm sức mạnh và mở rộng ảnh hưởng của Trung Quốc, giảm bớt tình trạng phụ thuộc vào đô la Mỹ hay euro, đồng thời cũng tránh được những áp lực đòi điều chỉnh tỷ giá từ phía các đối tác thương mại.
Giới chuyên gia Trung Quốc cho biết tiến trình quốc tế hóa nhân dân tệ đã được thực hiện từ 15 năm nay. Tháng 7 năm 2009, Bắc Kinh thí điểm dùng nhân dân tệ trong giao dịch thương mại ở một số vùng biên giới. Chương trình này sau đó được áp dụng cho các đối tác ở Hồng Kông và Ma Cao và một số nước ASEAN. Vào cuối năm ngoái, Trung Quốc và Nga đã ký thỏa thuận dùng nhân dân tệ và rúp để thanh toán thương mại, thay vì dùng đô la Mỹ.
Để mở rộng việc sử dụng đồng nhân dân tệ ra bên ngoài biên giới, Bắc Kinh còn từng bước giảm bớt các hạn chế di chuyển vốn. Chính các biện pháp kiểm soát này đã giúp Trung Quốc tránh được hiện tượng các nhà đầu tư bất ngờ rút vốn ồ ạt, giảm bớt tác động của cuộc khủng hoảng tài chính toàn cầu năm 2008. Cuối năm 2010, Bắc Kinh đã cho phép các nhà xuất khẩu Trung Quốc được quyền giữ lại phần thu nhập ngoại tệ để mua sản phẩm và đầu tư ở nước ngoài. Trong khuôn khổ một kế hoạch thí điểm, các doanh nhân ở thành phố Ôn Châu, tỉnh Chiết Giang được phép đầu tư ra nước ngoài khoảng 200 triệu đô la mỗi năm.
Một chuyên gia kinh tế tại Ngân hàng HSBC cho rằng biện pháp này là dấu hiệu báo trước về khả năng chuyển đổi của đồng nhân dân tệ trong các tài khoản vốn.
Tuy nhiên, chủ tịch Hồ Cẩm Đào cũng thừa nhận là còn phải chờ nhiều năm nữa thì nhân dân tệ mới có thể trở thành một đồng tiền dự trữ quốc tế, như đô la Mỹ hay euro. Ông cũng chỉ trích hệ thống tiền tệ hiện nay, với vai trò thống trị của đô la Mỹ, là một sản phẩm của quá khứ.
Theo ông Alistair Thornton, thuộc công ty tư vấn IHS Global Insight, được AFP trích dẫn, thì mục đích của việc tự do hóa các tài khoản vốn là để thúc đẩy việc dùng nhân dân tệ như một đồng tiền quốc tế, đồng thời để làm dịu những căng thẳng về tỷ giá trước cuộc viếng thăm Mỹ của chủ tịch Hồ Cẩm Đào.
Thế nhưng, các biện pháp của Bắc Kinh không làm dịu được sự bực bội của các dân biểu Mỹ. Một ngày trước khi chủ tịch Hồ Cẩm Đào tới Washington, hôm 17/01/11, ba Thượng nghị sĩ thuộc đảng Dân chủ Hoa Kỳ (Charles Schumer - New York, Debbie Stabenow - Michigan và Bob Casey – Pennsylvania) đệ trình một dự luật cho phép trả đũa những mất cân đối về tiền tệ có tác động tiêu cực và bất công đối với ngoại thương của Mỹ.
Đức Tâm (RFI)